Օրերս լրագրողների հարցին ի պատասխան նախագահ Վահագն Խաչատրյանն ասել է, որ Հայաստանը Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը ճանաչել է 1991 թվականին եւ ռուսների ասած՝ пошло – поехало: Երբ նրան քննադատում են առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի շրջապատից, ոչ միայն հասկանալի է, այլեւ՝ արդարացի. մինչեւ 1998թ. իշխանափոխությունը Հայաստանն իրոք Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանի տարածք չի ճանաչել: Նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը վկայել է, որ ԼՂ կարգավորման «Ընդհանուր պետություն» տարբերակի նախաձեռնությունն իրենն է, Հայաստանը պաշտոնապես այն ընդունել է որպես բանակցությունների հիմք:
Իսկ դա ենթադրում էր Ադրբեջանի միջազգայնորեն ճանաչված սահմաններում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կազմավորում՝ պետական որոշակի ատրիբուտներով եւ ներքին իքնակառավարմամբ: Այդ տարբերակն Ադրբեջանը մերժել է, ինչպես ասում են՝ շեմքից: Հետագա բանակցություններն ընթացել են տարբեր՝ տարածքային փոխանակումներից մինչեւ ԼՂ միջանկյալ կարգավիճակի եւ հետաձգված հանրաքվեի վարիացիներով, բայց, ըստ էության, որեւէ հայտարարի գալու համար միշտ պահանջվել է Բաքվի համաձայնությունը: Ստատուս-քվոն, երբ Լեռնային Ղարաբաղը փաստացի Ադրբեջանից անկախ էր, գնահատվել է «անընդունելի»:
Միջազգայնորեն ճանաչվել է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման իրավունքը: Երկու տասնամյակ Հայաստանը եւ Ադրբեջանը բանակցել են ԼՂ կարգավիճակի որոշարկման սկզբունքների եւ մեխանիզմների շուրջ: Դա, իհարկե, չի նշանակում, թե Հայաստանը Լեռնային Ղարաբաղը ճանաչել է Ադրբեջանի անբաժանելի մաս, բայց եւ չի ենթադրում, որ Հայաստանը չի ճանաչել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը: Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը ԵԽԽՎ ամբիոնից հայտարարել է, որ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը Լեռնային Ղարաբաղի հետ կապ չունի: Բայց ի՞նչ իմաստ ունի բանավեճը:
Քառասունչորսօրյա պատերազմից հետո ԼՂ կարգավորման հայեցակարգը, առաջարկությունները, քննարկված տարբերակները կորցրել են գործնական նշանակությունը: Այսօր փաստացի հայկական Լեռնային Ղարաբաղ չկա: Եւ ոչ մի նշանակություն չունի, թե նախկինում ով ինչ եւ ինչպես է ասել: Քաղաքականությունը չափազանց առարկայական է, առաջնահերթություն է հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորումը, տարածաշրջանում նոր էսկալացիայի սպառնալիքի չեզոքացումը: Սա է իրավիճակը, որից ելքի հնարավորության շուրջ պետք է լինի քաղաքական-հանրային համախմբում, ինչն առաջին հերթին իշխանության խնդիրն է:
Որոշ պաշտոնյաներ, մինչդեռ, չչափակշռված հայտարարություններով հակառակ էֆեկտ են ստեղծում: Եթե մեր պաշտոնյաները հետեւեն, թե Բաքվի մամուլն ինչպես է արձագանքում իրենց հայտարարություններին եւ ինչ նենգամտությամբ է դրանք օգտագործում հենց իրենց դեմ, ապա կհամոզվեն, որ պապից ավելի կաթոլիկ, իրոք, չեն լինում: Ինչպես մեր ընդդիմությունը չի կարող ընդդիմախոսել իրեն, որովհետեւ ինքը նախկինում իշխանություն էր:
