Միլլի մեջլիսի իշխող կուսակցությունից պատգամավոր Բաբաօղլուի կարծիքով՝ միութենական հանրապետությունների տարածքի մասին Խորհրդային մեծ հանրագիտարանի 1977թ. «տվյալները հնացած են»: Այդ թվականի հանրագիտարանային տվյալները հայ-ադրբեջանական սահմանազատման թվային հիմք ընդունելու փաստարկը պատահական չէ: 1977թ. ԽՍՀՄ-ում նոր սահմանադրություն է ընդունվել, որ առանց էական փոփոխությունների գործել է մինչեւ միութենական պետության ինքնափլուզումը: Այդ իմաստով 1977թ. հանրագիտարանային տվյալները սահմանադրական են, քանի որ ԽՍՀՄ սահմանադրությամբ միութենական հանրապետությունը դե-յուրե անկախ պետություն էր, որի սահմանները չէին կարող փոփոխության ենթարկվել առանց նրա իշխանության բարձրագույն մամնի՝ Գերագույն խորհրդի համաձայնության:
Ինչը, ի դեպ, Արցախը Հայաստանին միավորելու հարցում մշտապես վկայակոչվել է որպես իրավական խոչընդոտ, քանի որ Ադր. ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը մերժել էր ԼՂԻՄ Մարզխորհրդի միջնորդությունը: Ադրբեջանցի խորհրդարանականը գտնում է, որ եթե հայ-ադրբեջանական սահմանազատման քաղաքական հիմքը ԱՊՀ կազմավորման Ալմաթիի Հռչակագիրն է ընդունվում, ապա երկու երկրների տարածքը պետք է դիտարկել ԽՍՀՄ փլուզման պահի իրողություններով: Ըստ երեւույթին, այստեղ խոսքը Հայաստանի տարածքում «ադրբեջանական անկլավների» մասին է, որոնց ադրբեջանապատկանությունը պետք է հիմնավորվի իրավական ուժ ունեցող փաստաթղթերով: Այդ մասին մի քանի անգամ Հայաստանի վարչապետը հայտարարել է պարզորոշ: Ամենայն հավանականությամբ, Ադրբեջանը նման փաստաթղթային հիմնավորումներ չունի, ուստի առաջ է մղում ,,ճանաչում ենք այն, ինչ գետնի վրա ունենք,, սկզբունքը, որ ակնհայտորեն վերաբերում է նաեւ 2021 եւ 2022 թվականներին Հայաստանից բռնազավթված տարածքներին:
ԽՍՀՄ փլուզման պահի իրողությունների նկատմամբ Բաքվի շահագրգռվածությունը տարածքայինից զատ, հավանաբար, քաղաքական բաղադրիչ էլ ունի: Եթե հիմքն է ընդունվում Ալմաթիի Հռչակագրի ստորագրման պահի իրավիճակը, ապա, բնականաբար, ԽՍՀՄ ԳՇ 1975թ. քարտեզները կորցնում են կարեւորությունը: Իսկ դա իր հերթին սահմանազատման գործընթացից բացառում է Ադր. ԽՍՀ ընդհանուր տարածքում նախկին ԼՂԻՄ վարչական սահմանների խնդրի նույնիսկ տեսական քննարկումը: Ադր. ԽՍՀ-ը ԽՍՀՄ-ից անկախացել է՝ ազգային օրենսդրությամբ իր կազմում Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը լուծարելուց հետո: ԽՍՀՄ սահմանադրական հսկողության կոմիտեն 1991թ. նոյեմբերի 28-ի վճռով Ադրբեջանի Գերագույն խորհրդի այդ ակտը ճանաչել է «ԽՍՀՄ սահմանադրությանը հակասող»:
Ստեղծված չափազանց բարդ եւ անվտանգային առումով զգայուն իրավիճակում, երեւի, դժվար է ակնկալել նման հարցերի քննարկում: Բայց Բաքվում չափազանց հաշվենկատ են եւ, ինչպես հետեւում է իշխող կուսակցությունից խորհրդարանի պատգամավոր Բաբաօղլուի դիտարկումից, Իլհամ Ալիեւը նպատակադրված է Հայաստանի հետ առնվազն այնպիսի սահմանազատման, երբ գոյություն ունեցող փաստացի շփման գիծը կճանաչվի որպես միջպետական սահման: Առնվազն: Բայց դա օրինական սահմանազատում չէ, այլ՝ սահմանազավթում: Այդ իսկ պատճառով էլ Ալիեւը Գրանադա եւ Բրյուսել չմեկնեց, որպեսզի չստորագրի մի փաստաթղթի տակ, որտեղ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը արտացոլված է թվային արտահայտությամբ: Մոսկվան «ոչ կառուցողական» է բնորոշում հայ-ադրբեջանական բանակցությունների բրյուսելյան հարթակը եւ պատրաստակամություն է հայտնում կազմակերպելու արտգործնախարարների մակարդակով ռուս-հայ-ադրբեջանական եռակողմ հանդիպում: Ըստ երեւույթին՝ առաջարկելու ,,կառուցողական,, մոտեցում, որ ընդհանուր գծերով սահմանել է Վլադիմիր Պուտինը.«Սահմանազատման ընթացքում մի կլիոմետր այս կողմ, հարյուր մետր այն կողմ՝ էական չէ, տեխնիկական խնդիր է»: Սա Ալիեւի սահմանազավթման քաղաքական հովանավորություն չէ՞…








































