Վերջին մի քանի օրերին ԱՄՆ նոր իշխանությունը կատարեց երկու ուշագրավ քայլ, որոնց թիրախում է Հայաստանը՝ մի դեպքում ուղիղ, մյուս դեպքում անուղղակի, բայց բավական շոշափելի շահառությամբ: ԱՄՆ Կոնգրեսը որոշեց 100 միլիոն դոլար հատկացնել Եվրոպայում ռուսական ազդեցության թուլացմանը: Դա ներառելու է նաև Արևելյան գործընկերության երկրները, հետևաբար նաև Հայաստանը: Ընդ որում, մեծ հավանականությամբ այդ հատկացման հիմնական թիրախը հենց արևելաեվրոպական կորն է, որի մաս է նաև Կովկասը: ԱՄՆ մյուս քայլն արդեն գործադիր իշխանությանն էր՝ Վաշինգտոնում բարձր մակարդակով ընդունեցին Վրաստանի վարչապետ Կվիրիկաշվիլիին, որը հանդիպեց ԱՄՆ փոխնախագահի և անգամ նախագահ Թրամփի հետ:
Կվիրիկաշվիլին այցից հետո հայտարարեց, որ ԱՄՆ վերահաստատել է Վրաստանի հետ դաշնակցային հարաբերությունը: Վրաստանի վարչապետը իր երկիր այցելելու հրավեր էր փոխանցել Դոնալդ Թրամփին: Կընդունվի՞ հրավերը, թե՞ ոչ, դեռևս հայտնի չէ: Բայց դա չի լինի ԱՄՆ նախագահի առաջին այց Վրաստան: Ուշագրավ է սակայն, որ Վրաստան ԱՄՆ նախագահի առաջին այցը եղել է դարձյալ Հանրապետական վարչակազմի շրջանում, և Թբիլիսի այցելել էր ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշ կրտսերը: Ամերիկա-վրացական հարաբերության խորացումը, ընդհանրապես նաև Վրաստանի եվրաատլանտյան ինտեգրացիաի համատեքստում, շատ կարևոր է նաև Հայաստանի համար: Վրաստանի եվրաատլանտյան ինտեգրումը, այդ համատեքստում եվրաատլանտյան անվտանգության համակարգի մեջ վրացական օղակի ներառումը կարևորագույն խնդիրներ է լուծում Հարավային Կովկասի անվտանգության համակարգում: Մասնավորապես, դա թուլացնում է Թուրքիայի տարածաշրջանային դերը՝ որպես եվրաատլանտյան համակարգի անդամ:
Ավելին, խիստ հավանական է, որ հենց այդ դերը թուլացնելու, Թուրքիային չվստահելու և այդպիսով նաև եվրաատլանտյան անվտանգության համակարգի, այսպես ասած, միակ տարածաշրջանային պրովայդերի կարգավիճակից զրկելու համար էլ փորձ արվում խորացնել հարաբերությունը Վրաստանի հետ: Այդպիսով դիվերսիֆիկացվում է Կովկասի անվտանգության համակարգը, որը մոտ մեկ դար խարսխվել է գործնականում ռուսական պարեկության վրա: Ապրիլի պատերազմը, երբ Ադրբեջանը կամ Ռուսաստանի հետ բացահայտ համաձայնությամբ, կամ բացահայտորեն արհամարելով Ռուսաստանին գրոհեց Արցախը, ցույց տվեց, որ ռուսական «պարեկությունը» կամ բացարձակապես սպառված է իբրև անվտանգության ու կայունության կենսունակ համակարգ, կամ բացարձակ անհամարժեք է տարածաշրջանի և միջազգային զարգացումների հրամայականին ու պահանջներին և այդպիսով խիստ վտանգավոր: Ահա այդ տեսանկյունից, Վրաստանում եվրաատլանտյան անվտանգության համակարգի ամրապնդումը լուծում է մի շարք կարևոր խնդիրներ ոչ միայն Վրաստանի, այլև տարածաշրջանի և այդ թվում առաջին հերթին Հայաստանի համար: Այն էական քայլ է տարածաշրջանում նոր անվտանգության համակարգի անցման համար: Այն ապահովում է Հայաստանի զինված ուժերի թիկունքը:
Հայաստանի զինուժը տարածաշրջանում արդեն երկու տասնամյակ գործնականում ապահովում է տարածաշրջանի կայունությունն ու թեկուզ հարաբերական խաղաղությունը, դե ֆակտո հակադրության մեջ լինելով մեկդարյա անվտանգության ռուս-թուրքական համակարգի և ռուսական «պարեկության» հետ: Դե յուրե չլինելով եվրաատլանտյան համակարգում՝ միջազգային անվտանգության առանցք հանդիսացող համակարգում, հայկական զինված ուժերը դե ֆակտո տարածաշրջանում այդ համակարգի միակ հենարանն են: Հայաստանի պարագայում դե յուրե գործակցության խորացումը ունի մի շարք քաղաքական խնդիրներ: Այդ իմաստով Վրաստանը տարածաշրջան դե յուրե ներգրավման հարթությունն է, որի միջոցով էլ ապահովվում է նաև Հայաստանի թիկունքը:
Այստեղ հետաքրքրական է դառնում մեկ այլ հանգամանք: Վրաստանի վարչապետը ԱՄՆ մեկնելուց մի քանի օր առաջ Իրանում էր, իսկ Թբիլիսիում էլ ընդունել էին այդ երկրի արտգործնախարարին: Ինչ տեղ է զբաղեցրել նրա ամերիկյան օրակարգում Իրանի հետ օրեր առաջ եղած բարձր մակարդակի շփումը, դժվար է ասել: Սակայն Թեհրանը անվտանգության նոր համակարգի անխոս շահառու է, և այդ իմաստով, մի կողմից առկա է իհարկե ԱՄՆ նոր վարչակազմի բավական խիստ մոտեցումն Իրանի հանդեպ, մյուս կողմից, սակայն, Իրան այցից օրեր անց Վրաստանի վարչապետի ամերիկյան այցը ինքնին ուշագրավ դրվագ է և պետք չէ բացառել, որ այստեղ առկա է ամերիկա-իրանյան երկխոսության որոշակի տար:
Այդպիսով, վերջին մի քանի օրերին տարածաշրջանի ուղղությամբ նկատելի է ամերիկյան տնտեսական և քաղաքական բնույթի աշխուժության երկու ուշագրավ դրսևորում: Թե ինչ առարկայական ընթացք կունենան դրանք, ասելը դեռ վաղ է: Բայց միտումն ինքնին հետաքրքիր է և կարևոր է առնվազն նոր վարչակազմի տրամադրվածության և մոտեցումների համատեքստում, որոնք բավական համահունչ են Հայաստանի առաջ եղած խնդիրների և մարտահրավերների հակազդեցության հրամայականներին: Այստեղ իհարկե առանցքային է Ռուսաստանի վերաբերմունքը ամերիկյան նախաձեռնողականությանը: Այդ իմաստով էլ հետաքրքիր է ՌԴ արտգործնախարար Լավրովի այցը ԱՄՆ, որտեղ նա հանդիպելու է Թրամփի հետ: Կլինի՞ օրակարգում հարավկովկասյան հարց, թե՞ Լավրովը գնում է Վաշինգտոն որպես շաբաթներ առաջ Մոսկվայում ԱՄՆ պետքարտուղար Թիլերսոնի այցի շարունակություն, Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Կորեայի հետ կապված գուցե առավել կարևոր օրակարգի քննարկումներ շարունակելու: Միևնույն ժամանակ, անգամ այդ առումով նոր իրավիճակ է Թրամփի մի քանի քայլերի և մոտեցումների արդյունքում, հատկապես ապրիլի պատերազմի հետո Հարավային Կովկասում նոր իրավիճակի արդեն մեկամյա իրողության պայմաններում: Եվ այստեղ Ռուսաստանի խնդիրները, հնարավորություններն ու ցանկություններն այլևս միարժեք «ներդաշնակության» մեջ չեն, այդ թվում՝ Հարավային Կովկասում:
