Երևանում տեղի ունեցած ՀԱՊԿ գագաթնաժողովում ըստ էության առավել քան մոտիկից պարզ դարձավ, որ այդ կազմակերպությունը որևէ կապ չունի Հայաստանի շահերի և անվտանգության հետ: Սա բոլորովին նորություն չէ, սակայն Հայաստանում տեղի ունեցած գագաթնաժողովն ըստ էության առավել ցցուն դարձրեց այդ հանգամանքը՝ նկատի ունենալով այն, որ Երևանում ռազմաքաղաքական դաշինքի գագաթնաժողով տեղի էր ունենում ապրիլյան պատերազմից հետո:
Հիմա պատկերացնենք մի պետություն, որը ՆԱՏՕ-ի անդամ է, որը քառօրյա պատերազմ է անցել որևէ այլ պետության հետ, և որը մի քանի ամիս հետո ընդունում է ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովը: Հնարավո՞ր է պատկերացնել նման պայմաններում անգույն մի միջոցառում, որը ոչ մի առումով չի համապատասխանում այն մարտահրավերների ծավալին, որ ունի տվյալ անդամ պետությունը: ՆԱՏՕ-ի դեպքում դա ոչ միայն հնարավոր չէ պատկերացնել, այլև նույնիսկ մենք տեսնում ենք, թե ռազմաքաղաքական դաշինքը ինչպիսի գործողություններ է անում իր անդամների անվտանգությունն ապահովելու համար Արևելաեվրոպական և Մերձբալթյան ուղղություններով, որտեղ մեծացնում է իր տեղակայվածությունը: Քաղաքական հայտարարությունների մասով խոսելն ընդհանրապես ավելորդ է:
Եվ ահա այս ֆոնին մենք տեսնում ենք ՀԱՊԿ-ի գագաթնաժողով Երևանում, որտեղ բացարձակապես ոչ մի խոսք՝ ապրիլյան պատերազմի մասին, ոչ մի քաղաքական խոսք, որը ցույց կտա Հայաստանի թեկուզ փոքր-ինչ նախապատվելիությունն այդ դաշինքի համար՝ Ադրբեջանի համեմատ:
Ավելին, ՌԴ նախագահ Պուտինը Հայաստանից հետո Գոայում մասնակցելով ԲՐԻԿՍ գագաթնաժողովին՝ արեց հայտարարություններ ՀԱՊԿ անդամ-ոչ անդամների համատեքստում՝ ցույց տալով, որ իրենց համար անդամությունը, ըստ էության, «դոգմա» չէ վերաբերմունքի ձևավորման առումով: Այսինքն՝ Պուտինն ըստ էության ակնարկեց, որ Ռուսաստանն իր վերաբերմունքը հետխորհրդային հանրապետությունների հանդեպ կառուցում է ոչ թե դե յուրե շրջանակներից ելնելով, այլ դե ֆակտո իրողություններից:
Եվ սա, իհարկե, առավել քան խոսուն ամփոփումն էր երևանյան գագաթնաժողովի՝ ի տարբերություն այն ֆորմալ ամփոփման, որ արեց Սերժ Սարգսյանը: Ընդ որում, Ռուսաստանը նաև իր մի շարք լրատվամիջոցներով, ընդ որում՝ առաջատար լրատվամիջոցներով, իր վերաբերմունքը արտահայտեց նաև Սերժ Սարգսյանի հանդեպ հեգնական բնորոշումներով, որ կային թե Մոսկովսկի «Կոմսոմոլեցի», թե «Կոմերսանտի» հրապարակումներում երևանյան գագաթնաժողովի վերաբերյալ:
Այսպիսով, Հայաստանը ոչ միայն աջակցություն չստացավ, այլև ըստ էության ստացավ հեգնանք: Եվ սա նաև պաշտոնական Երևանի վարած հետապրիլյան արտաքին քաղաքականության հետևանքն է: Քաղաքականություն, որը եթե առաջին օրերին բավականին համարժեք էր առկա իրողություններին, ապա աստիճանաբար վերածվեց նույն վախվորած, ըստ էության ստրկական վախով պայմանավորված գործողությունների, որ կային ապրիլից առաջ, և որոնք հենց հանգեցրել էին ապրիլի պատերազմին:
Սերժ Սարգսյանը ապրիլից հետո խիստ պատեհ հնարավորություն ստացավ, գոնե հայկական բանակի, հայ զինվորների և սպաների սխրանքների շնորհիվ, որոնք իրենց կյանքի գնով սրբագրեցին Սերժ Սարգսյանի վարած արտաքին քաղաքականության սխալները, գոնե այդ սխրագործության հիմքով շրջադարձ կատարել և էապես փոխել պետական քաղաքականության ընթացքը: Եվ եթե ապրիլի պատերազմին հաջորդած առաջին օրերին թվում էր, որ դա տեղի է ունենում, հետագայում, այնուհանդերձ, Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը կրկին լիովին խրվեց ռուսական և եվրասիական ճահճի մեջ, ինչի պատասխանն, իհարկե, Սերժ Սարգսյանին այդ ճահճի թագավորները տվեցին Երևանի գաղջ գագաթնաժողովով:
