Monday, 03 10 2022
18:10
Ճապոնիայի վարչապետը հայտարարել Է Ռուսաստանի հետ հաշտության համաձայնագիր կնքելու մտադրության մասին
Զախարովան Բաքվին և Երևանին կոչ է արել ստուգել գնդակահարության տեսագրությունը
Նախկին նախագահների ձևաչափին «տրված» իշխանության «պետպատվերը»
Լևոն Տեր-Պետրոսյանն իշխանությունների և ընդդիմության միջև Վեհափառի նախաձեռնած հարթակի անհրաժեշտությունը սպառված է համարում
17:50
Լիտվան պատրաստ Է ընդունել մոբիլիզացումից խուսափող Ղրիմի թաթարներին
17:46
Իրանի ղեկավարն այն կարծիքին է, որ բողոքները երկրում կազմակերպել է ԱՄՆ-ը
Արմեն Գրիգորյանն անդրադարձել է Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին զենք վաճառելուն
«Վրաստան» թերթի խմբագիր Վան Բայբուրթյանին շնորհվել է Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացու կոչում
17:42
ԵՄ-ն ցանկանում է Իրանի դեմ նոր պատժամիջոցներ սահմանել
17:41
Եվրամիությունը կոչ Է արել Ադրբեջանի իշխանություններին՝ անհապաղ հետաքննել հայ գերիների գնդակահարությունը
Վահագն Հովակիմյանը՝ ԿԸՀ նախագահի թեկնածու
Ինչպես են Վրաստանում փոխվել արդյունաբերական արտադրանքի գներն օգոստոս ամսին
Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանն ընդունել է Իտալիայի Վճռաբեկ դատարանի պատվիրակությանը
Կլաարի գրառումից հուզվելու փոխարեն պետք է աշխատել․ Բաբաջանյան
Խաբարովսկում մոբիլիզացածների կեսին սխալմամբ են կանչել
17:00
Սահակաշվիլիի ուկրաինացի կինը բացահայտել է, թե ով է դավաճանել իր ամուսնուն
ՀՀ վարչապետն ընդունել է Իտալիայի Վճռաբեկ դատարանի առաջին նախագահի գլխավորած պատվիրակությանը
16:45
Եղանակը Հայաստանում – Հոկտեմբեր 4, 2022
Հյուսիսային Օսիայում հայտարարել են Վրաստանի հետ սահմանին մարդատար մեքենաների հերթերի բացակայության մասին
16:35
Եղանակը աշխարհում – Հոկտեմբեր 4, 2022
16:30
Իսպանական լրատվամիջոցները անդրադարձել են Ադրբեջանի ռազմական հանցագործություններին
Միջազգային հանրությունը պետք է դատապարտի ուժի կիրառումը Ադրբեջանի կողմից. Արմեն Գրիգորյանը՝ Fox News-ին
Հանրային պաշտպանին դիմելիս կեղծ տվյալ ներկայացնողը կպատժվի տուգանքով, ընդհուպ ազատազրկմամբ
Ապօրինի գույքի բռնագանձման շրջանակում դատարան է ներկայացվել 18 հայցադիմում՝ 77,7 մլրդ դրամ հայցագնով
Հայաստանում բարելավվում են հարկադիր կատարող-քաղաքացի անմիջական շփումների և ծառայությունների որակի բարձրացման հնարավորությունները
Միջազգային հանրությունը և կառույցները պետք է հստակ և հասցեական արձագանքեն այդ հանցագործություններին. Արմեն Սարգսյան
Ոստիկանապետն ու Ճապոնիայի դեսպանն անդրադարձել են Հայաստանում պարեկային ծառայության գործունեությանը
«EXPO-RUSSIA ARMENIA 2022»-ը՝ Երևանում․ հրավիրված է 30 ընկերություն
ՀՀ-ն բարձր է գնահատում Գերմանիայի հետևողական աջակցությունը՝ ընթացող ժողովրդավարական բարեփոխումներին
Ներկրվող ցեմենտի տուրքն ավելի շատ ենք իջեցնելու․ Թունյան

Պետությունը խորտակող շնաձկները

Բրանդենբուրգյան դարպասների բացվելուն զուգահեռ արևմտյան քամին արևելյան բլոկի երկրներին ազատության շունչ բերեց, որին, սակայն, քաղաքացիական իրավունքներից զրկված ժողովուրդները պատրաստ չէին: Այդ ազատությունը չէր կարող իր հետ փոխանցել ձևավորված արժեհամակարգը, որն ազատության պատասխանատվությունը կսահմանափակեր պատասխանատվության ազատությամբ, կապահովեր ուժի դիրքից չխոսելու իրավունքը և կհաստատեր իրավունքի ուժը:

Ֆերգանայում, Արցախում ու Բալկաններում էթնիկ զտումների քաղաքականությունը փորձեց վերջնական լուծում տալ կնճռոտ հարցերին: Հակամարտությունների հետևում հաճախ կանգնած էին տարածաշրջանային ու համաշխարհային ռեսուրսային և ռազմավարական շահերը, որոնք, անկախ ներգրավվածների տեսանելի հզորությունից, ստիպում էին գերտերությունների շահերն ու պետական կարողականությունները մեկտեղել հակասող կամ համդրող ձևաչափերով հանգուցակետերում: Պետությունը ներկայացնող խմբերի ու տնտեսական էլիտաների շահերին զուգահեռ ռազմավարական առավելությունից օգտվելու ցանկություն են ունեցել նաև հակակառավարական ցանցերն և կազմակերպված հանցավորության խմբերը:

Բալկանները կամ առավել հաճախ գործածվող անվամբ՝ Հարավ-արևելյան եվրոպական տարածաշրջանը, Արևմուտքը աշխարհագրորեն կապելով Փոքր Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի հետ, կրել է տարբեր կազմակերպված, լեգիտիմ և այլ խմբերի ազդեցությունը: Հարավսլավիայի փլուզումից հետո այդ տարածաշրջանում սանձազերծված պատերազմը և մեկուսացման պայմաններում ընթացող անցումը շուկայական տնտեսությանը շեշտակիորեն թուլացրին բուլղարական պետությունը և կրճատեցին ազգային տնտեսությունների եկամուտները: Արդյունքում՝ այն ինչ հնարավոր չէր պետական մակարդակում՝ առաջացած հակասող շահերի առկայության պայմաններում, հնարավոր դարձավ այլ խմբերի ձևավորման արդյունքում, որոնք ունեին համադրվող ոչ լեգալ տնտեսական շահեր:
Տարբեր զեկույցներում և լրատվամիջոցներում հաճախ լուսաբանվել ու վերլուծվել է Կոսովոյի ազատագրական բանակի կապը հերոյինի փոխադրման ու դրանից գոյացած գումարներով ֆինանսավորված զինված գործողությունների հետ:
Բուլղարական թուլացած պետությունում, ինչպես նշվում է Եվրոպական հանձնաժողովի 2010 թվականի զեկույցում, առաջին անգամ սկսեցին գործել կազմակերպված հանցավոր խմբեր, որոնք ներգրավվեցին հերոյինի փոխադրման, մարդկանց թրաֆիքինգի ու գողացված մեքենաների վաճառքի բիզնեսում:

Թուլացած պետության պայմաններում, շրջափակման մեջ գտնվող Բուլղարիայում ազգային հարստությունը հաճախ սկսեց գոյանալ ոչ լեգալ գործունեությունից, և ժողովրդավարության պայմաններում քաղաքական էլիտային ժողովրդի առջև հաշվետու պահելու սահմանադրական պահանջի փոխարեն ենթարկեց կազմակերպված հանցավոր խմբերի շահերին: Քաղաքական էլիտան, տիրելով պետական համակարգին, կազմակերպված հանցավոր խմբերի հսկողության ներքո, անհավասար պայմաններում ձևավորված տնտեսական էլիտային ներքաշեց չարորակ, սիմբիոտիկ եռանկյունու մեջ, որտեղ մեկտեղվեցին հանցավոր, քաղաքական ու տնտեսական խմբերի շահերը: Այս փակուղին ցնցվեց 1997 թվականին և սկսեց խարխլվել 2000 թվականին մեկնարկած ԵՄ անդամակցության գործընթացին զուգահեռ: Շուկայի ազատականացմանը զուգահեռ երկիր մուտք գործեցին մեծ վերազգային տնտեսվարողներ, որոնք թուլացրին հանցավոր խմբերի տնտեսական ազդեցությունը, միևնույն ժամանակ ինչ-որ առումով «խթանելով», որպեսզի բացահայտ անօրինական գործունեությունից (թրաֆիքինգ, թմրաբիզնես, դրամաշորթումներ և այլն) այդ հանցավոր խմբերն անցնեն լեգիտիմ գործունեության, և վերջիններն ասիտճանաբար սկսեցին ներգրավվել խաղային բիզնեսում, տուրիզմի, անշարժ գույքի շուկաներում և այլն: Զանգվածային բռնություններին փոխարինելու եկան պետական գնումներով հայտարարված մրցույթներին անհավասար մասնակցությունն ու խոշոր չափերի հասնող կաշառատվությունը: 90-ականներին ուժային կառույցներ ներթափանցած կոռուպցիոն ու ոչ լեգալ գործարքներին, հանցավոր աշխարհի ու պետության ներկայացուցիչների համագործակցության առաջին փուլին հաջորդեց բյուրոկրատական համակարգի ամբողջական ախտահարումը:

2000-ականներն առանձնացան հանրության կողմից «իրավական նիհիլիզմի» ընկալումներով: 90-ականների սիմբիոտիկ ու հանցավոր եռամիասնության փոխարեն պետության պատվարը հանդիսացող բյուրոկրատական համակարգը վերածվեց հանցավոր գործարքներն օրենքով սահմանված կարգով լեգիտիմացնող յուրօրինակ շուկայի: Մասնավորապես վտանգավոր գործարքներ կնքվեցին մաքսային ու հարկային մարմինների աշխատակիցների հետ` խուսափելով հարկեր վճարելուց և ոչնչացնելով մրցակցությունը: Վերջապես, կազմակերպված հանցավոր խմբերը, լեգիտիմացման ճանապարհին «մաքրելով» սեփական տնտեսական ստվերային հաշիվները, անցան բոլոր մակարդակի ընտրություններում քվեները գնելու քաղաքականությանը և ստացան անձեռնմխելիություն: Այս փուլում արդեն բուլղարական հանցավոր ցանցերը փորձեցին կաշառել օտարերկրյա կառավարությունների պետական պաշտոնյաներին սեփական հանցավոր գործարքները երկրից դուրս ավելի պաշպանված դարձնելու նպատակով:

Եվրոպական հանձնաժողովի 2010 թվականի զեկույցը կոռուպցիայի և կազմակերպված հանցագործության ուսումնասիրության արդյունքում մի շարք կարևոր եզրահանգումներ էր արել: Որքան ավելի բարձրակարգ ու ներկառուցված են հանցավոր գործարքները և դրանց թվացյալ «մաքրությունը» կամ լեգիտիմությունը, այնքան ավելի մեծ է քաղաքական գործիչների ու կազմակերպված հանցավոր աշխարհի ներկայացուցիչների միջև փոխգործակցության հավանականությունը:

Հայաստանը, ինչպես և հետխորհրդային շրջանի շատ երկրներ, կրկնում են Բուլղարիայում կազմակերպված հանցավորության լեգիտիմացման ճանապարհը, երբ այն, փողոցից ներթափանցելով ու միջնորդավորված գործակցելով ուժային կառույցների հետ, աստիճանաբար ստեղծում է հակատնտեսություն: Այդ հանցավորությունը հաճախ իր ավելացրած արժեքով գերազանցում է տնտեսության պաշտոնական գրանցված արդյունքը և ստրկացնում է քաղաքական սերուցքին: Վերջապես, քաղաքաշինական չհիմնավորված ու հաճախ բոլոր կանոններին հակառակ ընթացող նախագծերի ու խաղային բիզնեսի միջոցով մաքրում է կուտակած հարստության «արյունոտ անցյալն» ու գնում դեպի պետության հենասյունը՝ օրենքով սահմանված կարգով մենաշնորհելով տնտեսությունն ու գնելով պատգամավորական մանդատ:

Հայաստանի դեպքում, սակայն, երկու բան տարբերվում է: Առաջինը. մոտ ապագայում պետությունը ԵՄ անդամակցության հեռանկար չունի, որն ինչ-որ առումով կթուլացնի կազմակերպված հանցավորության շնորհիվ երկիրը մենաշնորհած խմբերին: Երկրորդը և ամենակարևորը. Հայաստանն ունի չլուծված հակամարտության խնդիր: Ադրբեջանը տարիների ընթացքում սեփական հանրությանը տեղեկատվական չդադարող ատելության քարոզչության պայմաններում նախապատրաստել է պատերազմի: Ալիևյան կլանը, տիրացած լինելով երկրի հիմնական ազգային ռեսուրսը հանդիսացող նավթային ռեզերվներին և դրանց վերամշակմանը, հաշվի առնելով Իրանի հարևանությունը, միջազգային մեկուսացումն ու իր աշխարհաքաղաքական ռազմավարական դիրքը, հույս ունի հնարավոր սանձազերծվելիք պատերազմից կորզել մաքսիմալ նավթային շահույթ:

Իսկ ի՞նչ կկորզի Հայաստանն այս ամենից, եթե օլիգարխիան շարունակի սահմանել տնտեսական շահն ու գնել քաղաքական լեգիտիմություն: Պետք չէ մոռանալ, որ թմրադեղերի քարտեզի վրա Հայաստանը լավ տարանցիկ գոտի է, և այստեղ կարող է խաղարկվել Բալկանների 90-ականների սցենարը, երբ ազատագրական շարժման նվիրական ու հայրենասիրական մղումը օլիգարխիայի լծի տակ կքած պետության պայմաններում կառևանգվի միլիարդավոր դոլարների հասնող տնտեսական շահի կողմից` Արցախը աշխարհաքաղաքական խաղացողից վերածելով «սև խոռոչի»: Ահա թե ինչպե՞ս է օլիգարխիան սպառնում Հայաստանի ազգային անվտագությանը և ահա թե ինչո՞ւ օր առաջ պիտի ազատվենք նրանից:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում