Արդեն հարյուր տարուց ավելի է, ինչ մարդկությանը հայտնի է տուբերկուլյոզի հարուցիչը: Եվ ավելի քան հիսուն տարի է , ինչ գոյություն ունեն արդյունավետ հակատուբերկուլյոզային դեղամիջոցներ: Չնայած դրան ամեն տարի տուբերկուլյոզից աշխարհում մահանում է երկու մլն-ից ավելի մարդ:
Հայաստանում հետևողական պայքարի արդյունքում բժշկությունը հասել է այն մակարդակին, որ յուրաքանչյուր տարի գրանցվում է հարյուր հազար բնակչի հաշվող հազար հինգ հարյուր տուբերկուլյոզով հիվանդ և մինչև հինգ մահացություն: Տուբերկուլյոզը նաև անվանում են Կոխի ցուպիկ կամ բացիլ` բժիշկ Ռոբերտ Կոխի ` հիվանդությունը հայտանաբերողի անվամբ:
Սակայն մինչ օրս տուբերկուլյոզի տարածման հիմնական պատճառներից մեկը հասարակության իրազեկվածության բացակայությունն է: Վերջին տարիներին Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության միջոցներով ցանկանում է այդ բացը ԶԼՄ-ների միջոցով լրացնել: Տուբերկուլյոզը բուժվող հիվանդություն է, բայց ինչպե՞ս է դրա դեմ պայքարել։
2001թ.-ի տուբերկուլյոզը Հայաստանի կառավարության կողմից հաստատվեց շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունների շարքում: Բարեբախտաբար տուբերկուլյոզը վերջին տարիներին արդեն բուժվող հիվանդություն է, եթե ժամանակին է ախտորոշվում և ճիշտ է բուժվում: Իսկ բուժումը Հայաստանի Հանրապետությունում կազմակերպվում է անվճար` պետպատվերի շրջանակներում: Սակայն ՏԲ ախտորոշելուց հետո հարկավոր է անմիջապես սկսել բուժումը, որքան վաղ է այն կազմակերպվում , այնքան արագ է կատարվում ապաքինումը և բուժումն ավարտվում է բարեհաջող ելքով:
Այսօր արդեն գոյություն ունի տուբերկուլյոզի դեմ արդյունավետ ռազմավարություն` ԴՈՍՏ անվանումով: Այն իրենից ներկայացնում է կարճատև կուրսով բուժում` նախատեսված վեցից-ութ ամիսների համար, սակայն եթե հիվանդությունը բարդացած է, բուժումը տևում է մինչև երկու տարի:
Տուբերկուլյոզը իր հերթին լինում է թոքային, երբ ախտահարվում է թոքի հյուսվածքը և արտաթոքային, որից կարող է ախտահարվել ցանկացած օրգան:
Թոքային տուբերկուլյոզը իր հերթին վարակիչ է և չբուժվելու դեպքում կարող է վարակել տարեկան տասից տասնհինգ մարդու: Այն վարակիչ է և տարածվում է օդակաթիլային ճանապարհով, հետևաբար պետք բերանը փակ հազալ և անմիջապես անցնել բուժման:
Տուբերկուլյոզին բնորոշ ախտանիշերն են` մինչև երեք շաբաթ տևող խորխային հազը, արյունախխում, թոքային արյունահոսություն, ցավեր կրծքավանդակում, ընդհանուր թուլություն, ջերմություն, գիշերային քրտնարտադրություն, ախորժակի բացակայություն, քաշի անկում: Հնարավոր է նաև ամբողջ կյանքի ընթացքում կրել տուբերկուլյոզի վարակը, բայց չհիվանդանալ , եթե իմունային համակարգն ուժեղ է: Իսկ իմունային համակարգը հիմնականում թուլանում է ծխողների, խմողների, թմրանյութ օգտագործողների մոտ, հետևաբար տղամարդկանց մոտ տուբերկուլյոզը առավել տարծված հիվանդություն է, քան կանանց:
Ինչևէ, տուբերկուլյոզի բնորոշ ախտանիշերը հայտնաբերելու դեպքում հարկավոր է անհապաղ դիմել պոլիլինիկա, որտեղ կկազմակերպվի անհրաժեշտ հետազոտություն, իսկ տուբերկուլյոզ ախտորոշելու դեպքում` անվճար բուժում:
Ի դեպ, Հայաստանը ՏԲ-ի համար նպաստավոր երկիր չէ, սակայն միգրացիան նպաստեց տարածմանը։ Տուբերկուլյոզը արագ ոչնչանում է արևի ուղիղ ճառագայթների ազդեցության տակ, իսկ Հայաստանը արևադարձային երկիր է այդ պատճառով ՏԲ Հայաստանում չի կարողանում խոր արմատներ գցել:
