Saturday, 25 06 2022
Ձերբակալվել է Թուրքիայում անտառային հրդեհի հեղինակը
Երևանում սրճարանի 21-ամյա մատուցողուհին դանակահարել է 30–ամյա կնոջը
00:45
Հունգարիան կոչ է արել դադարեցնել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները
Խնդրում և հորդորում եմ պատասխանատու լինել մեր շրջակա միջավայրի մաքրության նկատմամբ․ Երևանի քաղաքապետ
Շիրակի մարզպետը ընդունել է Հայաստանում ՉԺՀ դեսպանին
00:30
Գերմանիան մտադիր է ազգայնացնել «Հյուսիսային հոսք-2»-ի մի մասը. Spiegel
Բախվել են Mercedes-ն ու ՀՀ ՊՆ համարանիշներով КамАЗ-ը. պայմանագրային զինծառայողներից մեկը տեղում մահացել է
Իսրայելցի ոստիկանների կրակից սպանվել է պաղեստինցի լրագրողը
00:00
Ուկրաինայում խաղաղ կարգավորման հարցը կքննարկվի G7-ի հետ հանդիպմանը. Բլինքեն
Միրզոյանը վստահեցրել է՝ Հայաստանը հետևողական է խաղաղության հաստատման իր օրակարգում
23:30
Ռուսամետ ուժերը հրթիռակոծում են ուկրաինական դիրքերը
«Մահապատիժ՝ անտառների հրկիզման համար»․ Էրդողան
«Դիմադրության» շարժման հաջորդ հանրահավաքը տեղի կունենա հուլիսի 1-ին
«Առաջին» լրատվական-վերլուծական թողարկում
Ամերիկայի հայկական համագումարը ողջունում է Քրիստինա Կվիենի և Լորա Հոչլայի նշանակումները
Հայաստան- Արցախ պաշտոնական հարաբերությունները խարխլված են. Իշխան Սաղաթելյան
Մենք հենց հիմա նորից կառուցում ենք անկախ Հայաստան
ԵԳԱԾ-ը հայտարարում է Հայոց Ցեղասպանության վերաբերյալ միջազգային գիտական պարբերականներում հոդվածների տպագրության մրցույթ
Փաստ է՝ 44-օրյան խորհրդային բանակի մոդելի պարտությունն է
Արգենտինայի հեղինակավոր կազմակերպությունները խստորեն քննադատել են Թուրքիայի դեսպանի` Ցեղասպանությունը ժխտող հայտարարությունները
Խոշտանգման դեպքերով 244 քրեական գործ է հարուցվել, 130-ը՝ կարճվել, 8-ը ուղարկվել դատարան
Արարատ Միրզոյանը և Արտակ Բեգլարյանը քննարկել են Արցախում ստեղծված իրավիճակն ու հումանիտար հարցերի հաղթահարման ընթացքը
Լավրովը ապացուցում է՝ դաշնակից չունենք. եթե պայքարենք՝ կունենանք
Սուրեն Պապիկյանը Մոսկվայում մասնակցել է ԱՊՀ պաշտպանության նախարարների խորհրդի նիստին
21:10
Թեժ մարտեր՝ Սևերոդոնեցկում
Վերջին տասը տարիների ընթացքում ՄԻԵԴ-ի վճիռների 97 տոկոսը Ադրբեջանը չի կատարել. Էդուարդ Աղաջանյան
Հունիսի 23-ին Հայաստանում ծնունդների թիվը
20:40
ԱՄՆ-ը կօգնի Ուկրաինային այնքան, որքան անհրաժեշտ է. Բլինկեն
Արցախի սուբյեկտությունը իշխանության կցորդի շրջափուլից ընդդիմության կցորդի փուլ բերելու գինը
20:20
Ուկրաինայում կալանվել է ռուս գործարարի 34 մլն դոլարի ունեցվածքը

Հայաստանը բա՞ց է թողել պահը, թե՞ այդուհանդերձ պետք չէ «արդարացնել» ադրբեջանական ագրեսիան

Փոխզիջում, դիվանագիտական կարգավորման հարցում կամքի դրսևորում, թե՞ «ոչմիթիզականության» հետևանքով պատերազմի «խթանում»: 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ից ի վեր Հայաստանում ինտենսիվ քննարկվող հարցերից մեկն այդ ընդգրկուն «դիլեման»  և դրա վերաբերյալ գննահատականներն են, այդ թվում հետպատերազմյան բարդ շրջափուլում Հայաստանի ու Արցախի քաղաքական անելիքների առնչությամբ դիտարկումների համատեքստում: Սրանք չափազանց կարևոր քննարկումներ են, և կարևոր էին նաև անցյալում՝ պատերազմից առաջ, և պատերազմից շատ տարիներ առաջ, կամ ավելի ճիշտ՝ առաջին պատերազմի արդյունքից անմիջապես հետո: Որովհետև, այդ քննարկումների արդյունքում պետք է հարստանար, ամրանար, առավել ճկուն, առավել օպտիմալ, կենսունակ դառնար հայ քաղաքական միտքը, որը պետք է զբաղված լիներ արցախյան հարցի շուրջ քաղաքականության մշակումով և այդ քաղաքականությամբ միջազգային ասպարեզում Հայաստանի անելիքով:

Դրա փոխարեն սակայն, այդ հարցերը ժամանակի ընթացքում զուտ ներքաղաքական նկատառումներից ելնելով բերվեցին հայրենասիրական պաթոսի, քարոզչական հնարքների դաշտ, խառնելով ռացիոնալն ու իռացիոնալը գործնականում համատարած: Մեծ հաշվով, ներկայումս էլ, ծավալվող քննարկումներում ռացիոնալը և իռացիոնալը քայլում են ձեռք-ձեռքի, կամ ավելի շուտ՝ միախառնված: Ընդ որում, այդ միախառնվածությունը արտահայտվում է ոչ միայն ռազմա-հայրենասիրական պաթետիզմի տեսքով, այլ նաև «անվերապահ փոխզիջումայնության», այն դեպքում, երբ նվազագույնը ոչ պակաս ռացիոնալ դիտարկման է արժանի այն, որ արցախյան հարցում փոխզիջում ասվածը իր նախընտրելիությամբ տեսականում լինելով թերևս անվիճելի, գործնականում սակայն ուներ մի շարք բարդություններ, որոնք ամենևին էլ «ոչմիթիզականության»  հետևանք չէին: Ինչպես առիթ եմ ունեցել ասելու բազմիցս, «ոչմիթիզականությունը» առավելապես քարոզչական դաշտում կիրառական նշանակությամբ գործածվող բնորոշում էր, որը չէր արտահայտում արցախյան հարցի ամբողջ ռազմա-քաղաքական աշխարհաքաղաքական համատեքստը, ու նաև դրանից եկող բարդությունները:

Գործնականում փոխզիջում հնարավոր չէր, կամ այն չափազանց բարդ, և միայն Հայաստանի ուժից վեր խնդիր էր, որովհետև կար շահերի, ռազմավարությունների բախում գերտերությունների միջև, ու կար Հայաստանի ու Ադրբեջանի՝ այդ շահերի բախմանը հակադրվելու կարողության օբյեկտիվ բացակայություն, յուրաքանչյուրի դեպքում առանձին պատճառով: Ահա այս առումով է, որ պատերազմի կանխումը ոչ թե բխելու էր փոխզիջման պատրաստ լինելուց, այլ պատերազմի պատրաստ լինելուց: Ահա թե ինչու էր խաղաղության գրավականը պատերազմի, ոչ թե փոխզիջման պատրաստվելը: Ոչ թե որովհետև փոխզիջումը վատն էր, այլ որովհետև գործնականում այն դուրս էր միայն Հայաստանի, և անգամ միայն Հայաստանի ու Ադրբեջանի որոշման և կամքի շրջանակից: Եվ հենց հավասարապես, հավասարակշռության ապահովման աստիճանով պատերազմի պատրաստ լինելն էր, որ հնարավորություն էր բացելու հարցի փոխզիջումային կարգավորման համար՝ եթե կար այդպիսի հնարավորություն: Այլապես, տեսականում իհարկե ամեն ինչ թվում է անթերի՝ եթե չես գնում քաղաքական, փոխզիջումային կարգավորման, ապա ստանում ես «կարգավորում պատերազմով»:

Ամբողջ հարցն այն է սակայն, որ իրական հողի վրա կա ոչ թե մեկ, այլ մի քանի օրինակ, թե ինչպես չի ստացվել փոխզիջումային կարգավորումը, չնայած նրան, որ Հայաստանը կարծես թե եղել է դրան պատրաստ՝ 1997 թվական, 2001 թվական, Կազան: Ասել, թե ի վերջո այդ կարգավորումները ձախողվել են, որովհետև Հայաստանը չի եղել իրապես փոխզիջման պատրաստ, նշանակում է գործնականում կտրվել իրականությունից: Դա հնարավոր է անել կամ միտումնավոր՝ քաղաքական նկատառումներից ելնելով, կամ գուցե նույնիսկ անձնական նկատառումներից ելնելով, կամ պարզապես չպատկերացնելով թե արցախյան հարցի աշխարհաքաղաքական երանգները, թե աշխարհաքաղաքականության տրանսֆորմացիան հետխորհրդային աշխարհում, սկսած Ռուսաստանի ներսում 1998-2000 իշխանության խնդրի հանգուցալուծման միտումներից, մինչև հենց աշխարհաքաղաքական լայն ասպարեզում ի հայտ եկող նոր ուժային բալանսը, նոր ուժային խաղացողները, տեխնոլոգիական աշպարհը, հիբրիդային պատերազմի հանգամանքները և այլն: Այլ կերպ  ասած իրավիճակը գործնականում եղել է շատ ավելի բարդ, քան կարող է թվալ առաջին հայացքից կամ այսպես ասած տեսական հայացքից, ու այդ ամենի հանրագումարում պարբերաբար եզրակացնել, թե Հայաստանը բաց է թողել կարգավորման պահն ու ի վերջո ստացել պատերազմ, նշանակում է ոչ միայն կտրվել աշխարհաքաղաքական համատեքստից, այլ ավելին՝ արդարացնել Արցախի, ու որոշակիորեն նաև Հայաստանի հանդեպ ադրբեջանական ագրեսիան, ընդ որում՝ նաև գուցե «ավանսով»:

 

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում