Friday, 03 02 2023
Փրկարարները Երևանում ավտոմեքենա են դուրս բերել երթևեկելի հատված
00:45
Եվրախորհրդարանը կոռուպցիայի պատճառով երկու պատգամավորների զրկել է անձեռնմխելիությունից
Լավրովը գովել է Վրաստանի իշխանություններին
00:15
«Հարգում եմ Պուտինին, բայց ծառայում եմ Սերբիային»․ Վուչիչ
Սպիտակի ոլորաններում տեղի է ունեցել ավտովթար, որի պատճառով ճանապարհը փակ է
Ըստ Միշուստինի՝ ՌԴ-ի և Բելառուսի ինտեգրացիայի ամրապնդումը պատասխան կլինի Արևմուտքի պատժամիջոցներին
23:30
Իրանը մեղադրում է Իսրայելին Սպահանի զինամթերքի գործարանի վրա ԱԹՍ-ով հարձակման մեջ
23:15
ՀԱՊԿ-ն պատասխանել է խաղաղապահ գործողությունների իրավական հիմքերի մասին հարցադրմանը
QUO VADIS, Սերգեյ Վիկտորովի՞չ
22:45
Եվրախորհրդարանը կոչ է արել ընդունել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների 10-րդ փաթեթը
Հացավան գյուղի տներից մեկում հայտնաբերվել է 55-ամյա տղամարդու այրված դի
Ուսուցիչների և խորհուրդների անդամների բարեվարքության կանոնների նախագիծը քննարկվել է ԿԳՄՍ նախարարությունում
Հայաստանն այսօր աշխարհի էպիկենտրոնում է, ճիշտ կողմնորոշումը տարածաշրջանում գույն է փոխելու
Հաագայի դատարանը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ՝ Հայաստանի ու Ադրբեջանի ներկայացրած դիմումներով որոշում կայացնելու
Լավրովի հռետորաբանությունից կարող ենք ենթադրել, որ Փաշինյանը մերժել է Պուտինին
Լաչինի հարցով հստակ աշխատանք է պետք, ամեն ինչ անելու ենք, որ ԱՄՆ-ն Ադրբեջանի նկատմամբ պատժամիջոցներ սահմանի
Նախատեսվում է ռազմական դրության ժամանակ սահմանափակել համացանցը․ շահագրգիռ կողմերը քննարկեցին նախագիծը
Փոփոխությունները պահանջում են վերլուծություններ, տվյալների պաշար. ԿԳՄՍ նախարարը հանդիպել է ԳԱԱ նախագահության հետ
Հայաստանը` օկուպանտ. Լավրովի «ջախջախիչ» գնահատականը
Հանրապետության բոլոր պոլիկլինիկաներն ապահովված են գրիպի պատվաստանյութերով
Նիդերլանդների ԱԳՆ-ն ուղիներ է փնտրում Լաչինի միջանցքի վերաբացման համար
Կրեմլը պնդում է` ՀԱՊԿ-ը պիտի գա. առաջարկը սեղանին է
«Ստացվում է, որ Լաչինի միջանցքը չի գտնվում ռուս խաղաղապահների վերահսկողության ներքո»․ վարչապետ
Նիկոլ Փաշինյանի նուրբ ակնարկը Միշուստինին
Փոխվարչապետն ընդունել է Կոնրադ Ադենաուեր հիմնադրամի ներկայացուցիչներին
Հիմա մարդիկ զարմանք են խաղում, թե՝ Ռուսաստանի ԱԳ նախարարը Հայաստանն անվանել է օկուպանտ. Աթանեսյան
Live. «Առաջին լրատվական» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոն
Լավրովը հայտարարել է, որ Ռուսաստանի հարևանները տեսնում են Արևմուտքի նպատակները ՀԱՊԿ տարածքում
Նիկոլ Փաշինյանը Ալմաթիում հանդիպում է ունեցել ՌԴ վարչապետ Միխայիլ Միշուստինի հետ
Սուրեն Պապիկյանը պատվո դրոշ է հանձնել ուսումնական լավագույն զորամասի հրամանատարին

Հայաստանը բա՞ց է թողել պահը, թե՞ այդուհանդերձ պետք չէ «արդարացնել» ադրբեջանական ագրեսիան

Փոխզիջում, դիվանագիտական կարգավորման հարցում կամքի դրսևորում, թե՞ «ոչմիթիզականության» հետևանքով պատերազմի «խթանում»: 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ից ի վեր Հայաստանում ինտենսիվ քննարկվող հարցերից մեկն այդ ընդգրկուն «դիլեման»  և դրա վերաբերյալ գննահատականներն են, այդ թվում հետպատերազմյան բարդ շրջափուլում Հայաստանի ու Արցախի քաղաքական անելիքների առնչությամբ դիտարկումների համատեքստում: Սրանք չափազանց կարևոր քննարկումներ են, և կարևոր էին նաև անցյալում՝ պատերազմից առաջ, և պատերազմից շատ տարիներ առաջ, կամ ավելի ճիշտ՝ առաջին պատերազմի արդյունքից անմիջապես հետո: Որովհետև, այդ քննարկումների արդյունքում պետք է հարստանար, ամրանար, առավել ճկուն, առավել օպտիմալ, կենսունակ դառնար հայ քաղաքական միտքը, որը պետք է զբաղված լիներ արցախյան հարցի շուրջ քաղաքականության մշակումով և այդ քաղաքականությամբ միջազգային ասպարեզում Հայաստանի անելիքով:

Դրա փոխարեն սակայն, այդ հարցերը ժամանակի ընթացքում զուտ ներքաղաքական նկատառումներից ելնելով բերվեցին հայրենասիրական պաթոսի, քարոզչական հնարքների դաշտ, խառնելով ռացիոնալն ու իռացիոնալը գործնականում համատարած: Մեծ հաշվով, ներկայումս էլ, ծավալվող քննարկումներում ռացիոնալը և իռացիոնալը քայլում են ձեռք-ձեռքի, կամ ավելի շուտ՝ միախառնված: Ընդ որում, այդ միախառնվածությունը արտահայտվում է ոչ միայն ռազմա-հայրենասիրական պաթետիզմի տեսքով, այլ նաև «անվերապահ փոխզիջումայնության», այն դեպքում, երբ նվազագույնը ոչ պակաս ռացիոնալ դիտարկման է արժանի այն, որ արցախյան հարցում փոխզիջում ասվածը իր նախընտրելիությամբ տեսականում լինելով թերևս անվիճելի, գործնականում սակայն ուներ մի շարք բարդություններ, որոնք ամենևին էլ «ոչմիթիզականության»  հետևանք չէին: Ինչպես առիթ եմ ունեցել ասելու բազմիցս, «ոչմիթիզականությունը» առավելապես քարոզչական դաշտում կիրառական նշանակությամբ գործածվող բնորոշում էր, որը չէր արտահայտում արցախյան հարցի ամբողջ ռազմա-քաղաքական աշխարհաքաղաքական համատեքստը, ու նաև դրանից եկող բարդությունները:

Գործնականում փոխզիջում հնարավոր չէր, կամ այն չափազանց բարդ, և միայն Հայաստանի ուժից վեր խնդիր էր, որովհետև կար շահերի, ռազմավարությունների բախում գերտերությունների միջև, ու կար Հայաստանի ու Ադրբեջանի՝ այդ շահերի բախմանը հակադրվելու կարողության օբյեկտիվ բացակայություն, յուրաքանչյուրի դեպքում առանձին պատճառով: Ահա այս առումով է, որ պատերազմի կանխումը ոչ թե բխելու էր փոխզիջման պատրաստ լինելուց, այլ պատերազմի պատրաստ լինելուց: Ահա թե ինչու էր խաղաղության գրավականը պատերազմի, ոչ թե փոխզիջման պատրաստվելը: Ոչ թե որովհետև փոխզիջումը վատն էր, այլ որովհետև գործնականում այն դուրս էր միայն Հայաստանի, և անգամ միայն Հայաստանի ու Ադրբեջանի որոշման և կամքի շրջանակից: Եվ հենց հավասարապես, հավասարակշռության ապահովման աստիճանով պատերազմի պատրաստ լինելն էր, որ հնարավորություն էր բացելու հարցի փոխզիջումային կարգավորման համար՝ եթե կար այդպիսի հնարավորություն: Այլապես, տեսականում իհարկե ամեն ինչ թվում է անթերի՝ եթե չես գնում քաղաքական, փոխզիջումային կարգավորման, ապա ստանում ես «կարգավորում պատերազմով»:

Ամբողջ հարցն այն է սակայն, որ իրական հողի վրա կա ոչ թե մեկ, այլ մի քանի օրինակ, թե ինչպես չի ստացվել փոխզիջումային կարգավորումը, չնայած նրան, որ Հայաստանը կարծես թե եղել է դրան պատրաստ՝ 1997 թվական, 2001 թվական, Կազան: Ասել, թե ի վերջո այդ կարգավորումները ձախողվել են, որովհետև Հայաստանը չի եղել իրապես փոխզիջման պատրաստ, նշանակում է գործնականում կտրվել իրականությունից: Դա հնարավոր է անել կամ միտումնավոր՝ քաղաքական նկատառումներից ելնելով, կամ գուցե նույնիսկ անձնական նկատառումներից ելնելով, կամ պարզապես չպատկերացնելով թե արցախյան հարցի աշխարհաքաղաքական երանգները, թե աշխարհաքաղաքականության տրանսֆորմացիան հետխորհրդային աշխարհում, սկսած Ռուսաստանի ներսում 1998-2000 իշխանության խնդրի հանգուցալուծման միտումներից, մինչև հենց աշխարհաքաղաքական լայն ասպարեզում ի հայտ եկող նոր ուժային բալանսը, նոր ուժային խաղացողները, տեխնոլոգիական աշպարհը, հիբրիդային պատերազմի հանգամանքները և այլն: Այլ կերպ  ասած իրավիճակը գործնականում եղել է շատ ավելի բարդ, քան կարող է թվալ առաջին հայացքից կամ այսպես ասած տեսական հայացքից, ու այդ ամենի հանրագումարում պարբերաբար եզրակացնել, թե Հայաստանը բաց է թողել կարգավորման պահն ու ի վերջո ստացել պատերազմ, նշանակում է ոչ միայն կտրվել աշխարհաքաղաքական համատեքստից, այլ ավելին՝ արդարացնել Արցախի, ու որոշակիորեն նաև Հայաստանի հանդեպ ադրբեջանական ագրեսիան, ընդ որում՝ նաև գուցե «ավանսով»:

 

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում