Monday, 27 06 2022
Աննա Հակոբյանը Նիցցայում մասնակցել է Պարսամյան դպրոցի 35-ամյակի հանդիսությանը
Հանրապետությունում պատվաստումների ընդհանուր թիվը 2 213 980 է
Նամակ ԳԹԿ-ին՝ անդաստիարակ ու անհամբեր դիմորդից
Հակոբ Սիմիդյանը աշխատակազմին է ներկայացրել նախարարի նորանշանակ տեղակալին
12:20
ԵՀ-ի ղեկավարը չի պաշտպանել G20-ի գագաթնաժողովի բոյկոտի գաղափարը դրան Պուտինի մասնակցության դեպքում
Թուրքիան եվ Ռուսաստանը վստահում են միմյանց
Քննարկվել է համայնքներից ստացված սուբվենցիայի ծրագրային ևս 42 հայտ
Մենք չունենք դաշնակից․ քաղաքացիները կարծում են՝ Հայաստանը պետք է նոր դաշնակիցներ փնտրի
Վրաստանը փակել է Վերին Լարսի սահմանը
Ինչ են սկսում Հայաստանը, Հունաստանն ու Կիպրոսը. Հայաստանի ԱԳ նախարարի այցը
Երբ արատավոր աշխարհը փլուզվում է, բացվում է կառավարման արդար տարբերակ ստեղծելու հնարավորություն․ Արբակ Խաչատրյան
Գագիկ Ջհանգիրյանը վիրահատվում է
11:30
ԱՄՆ-ն Ուկրաինային կմատակարարի միջին եւ մեծ հեռահարության ՀՀՊ համակարգեր. CNN
Տարադրամի փոխարժեք – Հունիսի 27, 2022
ՄՊՀ նախագահը մեկնել է Աթենք
ԱԺ խորհուրդը գումարել է արտահերթ նիստ
Մեկնարկել է ՀՀ տարածքում նոր միջուկային էներգաբլոկի կառուցման նախագծին ուղղված գործընթացը
ԱԱԾ-ի կողմից կանխվել է առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների մաքսանենգության դեպք
Երևանի քաղաքապետի գլխավորած պատվիրակությունը մեկնել է Ֆրանսիա
10:15
Եգիպտոսը Հնդկաստանից 180 հազար տոննա ցորեն կգնի
Լուրերի առավոտյան թողարկում 10:00
ԵՊՀ-ն նոր միջազգային գործընկերներ ունի
Դրամի փոխարժեքն այս պահին իրականում լողացող է. տնտեսվարողները անորոշության մեջ են
Ղարաբաղյան հարցը լուծվել է թուրք-ադրբեջանական դաշինքի կողմից. Էրդողանի խոսնակ
Օդի ջերմաստիճանը աստիճանաբար կբարձրանա
Մինսկում դատախազների հանդիպումը դեկլարատիվ է և չի կարող բեկումնային լինել գերիների վերադարձման հարցում
09:09
ՀԱՀ-ում գիշերային ակումբում առեղծվածային հանգամանքներում 20 մարդ է մահացել
Առանձին քվեաթերթիկով ընտրություն՝ «կարուսելը» բացառելու համար․ իշխող ուժի նոր առաջարկը ընդունում է նաև քաղհասարակությունը
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարը հայտարարել է ադրբեջանական բանակի թվակազմի ավելացման մասին
08:30
Live. «Առաջին լրատվական» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոն

44-օրյա պատերազմը երկարատև գործընթացների, օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ գործոնների մի մեծ ամբողջություն էր. քաղաքագետ

2020 թ. սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանի կողմից Արցախի Հանրապետության դեմ սանձազերծված և 44 օր տևած լայնածավալ պատերազմը ոչ թե մեկ օրվա, մի քանի ամսվա կամ նույնիսկ մի քանի տարվա զարգացումների, այլ շատ ավելի երկարատև ու երկարաժամկետ գործընթացների, գործողությունների հետևանք է, օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ գործոնների մի մեծ ամբողջություն է:

Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի ղեկավար, քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանի կարծիքով՝ Արցախյան երկրորդ պատերազմի սկսվելու հիմնական պատճառներից մեկը Թրամփի վարչակազմի իզոլյացիոնիստական քաղաքականությունն էր, որն էապես թուլացրեց հակամարտության միջազգային վերահսկման մեխանիզմները: Այդ մասին ՄԱՀՀԻ ղեկավարը ասել է 44-օրյա պատերազմի ավարտի՝ նոյեմբերի 9-ի տարելիցի կապակցությամբ կազմակերպված քննարկման ժամանակ՝ ներկայացնելով «Ճանապարհ դեպի 44-օրյա պատերազմ» խորագրով իր զեկույցը:

«Պատերազմները հենց այնպես՝ ուղղակի մեկ օրում չեն ծագում: Անշուշտ, պատերազմի առիթ կարող են հանդիսանալ տարբեր միջադեպեր, սակայն պատերազմի պատճառները սովորաբար շատ ավելի խորն են լինում, և քանի դեռ այդ խորքային պատճառները հաղթահարված չեն՝ դրանք երբևիցե չեն բացառում որևէ պահի որևէ պատերազմի բռնկում: Այսօր մեր ինստիտուտի կողմից համեստագույն քայլ է կատարվել ոչ միայն լայն հանրության համար նախատեսված այս զեկույց-հետազոտության պատրաստմամբ, այլ թերևս ավելի կարևոր է, որ հայ հանրության մեջ խթանվեն այսպիսի քննարկումները, որովհետև սա մի արհավիրք և աղետ էր, որի միջով անցավ մի ամբողջ ազգ՝ շատ առումներով անակնկալի եկած ոչ միայն դրա արդյունքներից, թե ինչո՞ւ այն այսպիսի ավարտ ունեցավ, այլև դրա պատճառներից: Այդ հարցադրումները տակավին հայ հասարակության օրակարգում են, թե երբվանի՞ց և ինչպե՞ս շարժվեցինք դեպի պատերազմը», – նշեց Ստյոպա Սաֆարյանը:

Սաֆարյանի խոսքով՝ ՄԱՀՀԻ-ի հեղինակած և 2020-ի Քառասունչորսօրյա պատերազմին վերաբերող այս երկրորդ զեկույցը, ըստ էության, արձանագրումն է 1990-ականներից Արցախի շուրջ սկսված հիմնական տենդենցների: Հենց այդ պատճառով էլ զեկույցը վերնագրվել է «Ճանապարհ դեպի 44-օրյա պատերազմ» խորագրով, ինչը նշանակում է, որ այն ոչ թե մեկ օրվա կամ մի քանի ամսվա, այլ շատ ավելի երկարատև գործընթացների հետևանք է:

52 էջանոց զեկույցը, որում ներկայացված է վերջին 30 տարվա ընթացքում Արցախի հարցի շուրջ միջազգային, տարածաշրջանային և ներպետական հիմնական իրադարձությունների ժամանակագրությունը, այդ թվում Լեռնային Ղարաբաղի բանակցային գործընթացի համառոտ պատմությունը, նվիրված է 44-օրյա պատերազմի պատճառների վերլուծությանը և այն միջազգային, տարածաշրջանային, ներքաղաքական գործոններին, խնդիրներին և միտումներին, որոնք հնարավոր դարձրեցին երկրորդ ամբողջածավալ պատերազմը Լեռնային Ղարաբաղի գոտում վերջին 30 տարվա մեջ:

Պատերազմը հրահրողների մեծ շղթայի մեջ քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանը մատնանշում է ոչ միայն Թուրքիա-Ադրբեջան-Պակիստան տանդեմը, այլև տարածաշրջանում ավելի ինքնուրույն խաղ վարող Իսրայելին, որը Ադրբեջանի սպառազինության հիմնական մատակարարներից էր:

Իսկ ինչ վերաբերում է հարցին՝ ո՞րն էր տասնամյակներ շարունակ զարգացող պատերազմի գլխավոր պատճառը և ինչո՞ւ այն սկսվեց հենց 2020 թ. սեպտեմբերին, Սաֆարյանը պատասխանեց, թե իր կարծիքով՝ առանցքային գործոնը Միացյալ Նահանգների նախորդ նախագահի՝ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի «իզոլյացիոնիստական»՝ մեկուսացման ձգտող քաղաքականությունն էր:

«Իմ անձնական՝ շատ սուբյեկտիվ գնահատմամբ՝ առանցքային է եղել Միացյալ Նահանգների իզոլյացիոնիստական քաղաքականությունը, որովհետև, ըստ էության, մուլտիլատերալիզմը, որից 2015 թվականից ահաբեկված էր ամբողջ աշխարհը, բազմաթիվ առումներով, բազմաթիվ հեղինակավոր քննարկումներ ուղղակի ջախջախել էին Թրամփի կողմից որդեգրած քաղաքականությունը, որը փաստացի և շատ էականորեն թուլացնում էր միջազգային կազմակերպությունների դերը: Իսկ միջազգային կազմակերպությունները, ուզենք թե չուզենք, թույլ թե ուժեղ, բայց, համենայն դեպս, իրավիճակի վերահսկման կարևագույն գործիքներից են: Առանց այդ էլ Մինսկի խումբը ճգնաժամի մեջ էր 2011 թ. Կազանյան առաջարկի մերժումից հետո, որին սահուն փոխարինելու եկան Ռուսաստանի միջնորդությամբ տեղի ունեցող եռակողմ բանակցությունները, և ինչպես զեկույցն է ամրագրում՝ 2014-ին ծնվեց Լավրովյան կամ Ռուսական պլանը: Այս բոլոր խնդիրները ստեղծեցին անվտանգության վակում, այսինքն՝ դատարկություն, լավագույն միջավայրը, որտեղ կարող էր տեղի ունենալ պատերազմը», – բացատրեց Ստյոպա Սաֆարյանը:

Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտը նմանատիպ կլոր սեղան-քննարկմամբ հիշատակել էր նաև Ադրբեջանի կողմից Արցախի դեմ սանձազերծված պատերազմի սկսվելու 1-ին տարելիցը՝ սեպտեմբերի 27-ին կազմակերպելով «Արցախյան 44-օրյա պատերազմից 1 տարի անց» խորագրով անվտանգային ֆորումը և ներկայացնելով «2020 թ. նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության ստորագրումից հետո Ադրբեջանի կողմից իրականացվող սադրանքները» վերտառությամբ ՄԱՀՀԻ զեկույցը։ Ինստիտուտը առաջիկայում պատրաստվում է 2020 թ. 44-օրյա պատերազմին վերաբերող ևս երկու զեկույց ներկայացնել հանրությանը:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում