Monday, 17 01 2022
Վստահաբար՝ Սահմանադրական բարեփոխումները «պռավալ» են գնալու
Դավիթ Զալկալիանին այսօր Բրյուսելում կհանդիպի Ենս Ստոլտենբերգի հետ
Չհամարձակվե՛ք սպառնալ մեզ․ Խամոյանը՝ Ռուբինյանին
14:00
Բեռնատար գնացքը Չինաստանից ԿԺԴՀ է ժամանել 2020 թվականից ի վեր առաջին անգամ
Տեր-Պետրոսյանի խոսքերը հետևության առիթ պետք է լինեն, նա քաղաքական հայտարարություն է արել․ Խաչատուր Սուքիասյան
13:45
Իրանցի դիվանագետները վերսկսում են աշխատանքը Ջիդդայում. ISNA
Խոակին Կապառոսն ու Հենրիխ Մխիթարյանը մասնակցել են ՖԻՖԱ-ի The Best քվեարկությանը
Նազարբաեւի փեսան վայր է դրել ձեռնարկատերերի ազգային պալատի ղեկավարի լիազորությունները
Ձեր առաջնորդ Քոչարյանը անվախ հերոսի կերպարում չէր․ Ալեքսանյանը՝ Խամոյանին
ՌԴ առողջապահության նախարարությունում գնահատել են «Սպուտնիկ V»-ն ճանաչած երկրների ցուցակի ընդլայնումը
Ցեղասպանության հարցը քննարկվե՞լ է․ կոնկրետ պատասխաններ տվեք․ Աննա Գրիգորյան
Հանգստացեք մի հատ, տիրություն արեք․ լարված իրավիճակ՝ Ազգային ժողովում
6 օրից նոր սահմանափակումներ են ուժի մեջ մտնելու․ վերջին մեկ շաբաթում կորոնավիրուսով վարակման դեպքերը կրկնապատկվել են
Արցախցի տաղանդի երազանքը․ Գոռ Մանվելյանը կմերժի՞ Հայաստանին
Զոհված զինծառայողների բանկային հաշիվը ևս համարվում է ժառանգություն
Հայ-թուրքական առաջին հանդիպում. անմխիթար պատկեր
Ջերմաստիճանը կնվազի մինչեւ -27 աստիճան. սպասվում է ձյուն
-
12:36
Ճիշտ եք, հիշողություն է պետք ունենալ․ հիշում եմ Քոչարյանի պաշտոնավարման տարիները․ Վարդանյանը՝ Մանուկյանին
Գազը, ջուրը, լույսը ծախել եք․ ստին էլ սահման կա․ Վաղարշակ Հակոբյանը՝ Ագնեսա Խամոյանին
Հանգստացեք բոլորդ, իմացեք որտեղ եք, ում մասին ինչ եք խոսում․ Ռուբինյանի զգուշացումը «Հայաստան»-ին
Ավելորդ խարդավանքների դաշտ մտնելը հարիր չէ ԱԺ-ին․ Սերգեյ Բագրատյանն՝ ընդդիմությանը
Քանի մարդ է պատվաստվել Հայաստանում
Էդքան լավն էր Քոչարյանի նամակը Էրդողանին, 2005-ին բարձրաձայնեիք․ Ալեքսանյան
Պատկերացնո՞ւմ եք ինչ նամակներ են հրապարակվելու իշխանափոխությունից հետո․ Ագնեսա Խամոյանը՝ իշխանությանը
Առաջին դեպքն է, երբ Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի առաջին իսկ կետը հրապարկային է․ Ռուբինյան
Կալանավորվել է Ուրցաձոր համայնքի նախկին ղեկավարի որդին
Փակ նիստերում կառուցողական եք, տեսախցիկների առջև՝ ոչ․ Դավոյանն՝ ընդդիմությանը
Տպավորություն էր՝ Ռուբինյանը ոչ թե ՀՀ ԱԺ-ում էր հայտնվել, այլ Միլի մեջլիսում․ Վլադիմիր Վարդանյան
Ինչ-որ մի ուժ արժեզրկում է ԱԺ-ն․ Գեղամ Նազարյան
Ալմաթիում անօրինական գործողությունների՝ ձերբակալված մասնակիցների թիվը հասել է 2,6 հազարի

44-օրյա պատերազմը երկարատև գործընթացների, օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ գործոնների մի մեծ ամբողջություն էր. քաղաքագետ

2020 թ. սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանի կողմից Արցախի Հանրապետության դեմ սանձազերծված և 44 օր տևած լայնածավալ պատերազմը ոչ թե մեկ օրվա, մի քանի ամսվա կամ նույնիսկ մի քանի տարվա զարգացումների, այլ շատ ավելի երկարատև ու երկարաժամկետ գործընթացների, գործողությունների հետևանք է, օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ գործոնների մի մեծ ամբողջություն է:

Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի ղեկավար, քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանի կարծիքով՝ Արցախյան երկրորդ պատերազմի սկսվելու հիմնական պատճառներից մեկը Թրամփի վարչակազմի իզոլյացիոնիստական քաղաքականությունն էր, որն էապես թուլացրեց հակամարտության միջազգային վերահսկման մեխանիզմները: Այդ մասին ՄԱՀՀԻ ղեկավարը ասել է 44-օրյա պատերազմի ավարտի՝ նոյեմբերի 9-ի տարելիցի կապակցությամբ կազմակերպված քննարկման ժամանակ՝ ներկայացնելով «Ճանապարհ դեպի 44-օրյա պատերազմ» խորագրով իր զեկույցը:

«Պատերազմները հենց այնպես՝ ուղղակի մեկ օրում չեն ծագում: Անշուշտ, պատերազմի առիթ կարող են հանդիսանալ տարբեր միջադեպեր, սակայն պատերազմի պատճառները սովորաբար շատ ավելի խորն են լինում, և քանի դեռ այդ խորքային պատճառները հաղթահարված չեն՝ դրանք երբևիցե չեն բացառում որևէ պահի որևէ պատերազմի բռնկում: Այսօր մեր ինստիտուտի կողմից համեստագույն քայլ է կատարվել ոչ միայն լայն հանրության համար նախատեսված այս զեկույց-հետազոտության պատրաստմամբ, այլ թերևս ավելի կարևոր է, որ հայ հանրության մեջ խթանվեն այսպիսի քննարկումները, որովհետև սա մի արհավիրք և աղետ էր, որի միջով անցավ մի ամբողջ ազգ՝ շատ առումներով անակնկալի եկած ոչ միայն դրա արդյունքներից, թե ինչո՞ւ այն այսպիսի ավարտ ունեցավ, այլև դրա պատճառներից: Այդ հարցադրումները տակավին հայ հասարակության օրակարգում են, թե երբվանի՞ց և ինչպե՞ս շարժվեցինք դեպի պատերազմը», – նշեց Ստյոպա Սաֆարյանը:

Սաֆարյանի խոսքով՝ ՄԱՀՀԻ-ի հեղինակած և 2020-ի Քառասունչորսօրյա պատերազմին վերաբերող այս երկրորդ զեկույցը, ըստ էության, արձանագրումն է 1990-ականներից Արցախի շուրջ սկսված հիմնական տենդենցների: Հենց այդ պատճառով էլ զեկույցը վերնագրվել է «Ճանապարհ դեպի 44-օրյա պատերազմ» խորագրով, ինչը նշանակում է, որ այն ոչ թե մեկ օրվա կամ մի քանի ամսվա, այլ շատ ավելի երկարատև գործընթացների հետևանք է:

52 էջանոց զեկույցը, որում ներկայացված է վերջին 30 տարվա ընթացքում Արցախի հարցի շուրջ միջազգային, տարածաշրջանային և ներպետական հիմնական իրադարձությունների ժամանակագրությունը, այդ թվում Լեռնային Ղարաբաղի բանակցային գործընթացի համառոտ պատմությունը, նվիրված է 44-օրյա պատերազմի պատճառների վերլուծությանը և այն միջազգային, տարածաշրջանային, ներքաղաքական գործոններին, խնդիրներին և միտումներին, որոնք հնարավոր դարձրեցին երկրորդ ամբողջածավալ պատերազմը Լեռնային Ղարաբաղի գոտում վերջին 30 տարվա մեջ:

Պատերազմը հրահրողների մեծ շղթայի մեջ քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանը մատնանշում է ոչ միայն Թուրքիա-Ադրբեջան-Պակիստան տանդեմը, այլև տարածաշրջանում ավելի ինքնուրույն խաղ վարող Իսրայելին, որը Ադրբեջանի սպառազինության հիմնական մատակարարներից էր:

Իսկ ինչ վերաբերում է հարցին՝ ո՞րն էր տասնամյակներ շարունակ զարգացող պատերազմի գլխավոր պատճառը և ինչո՞ւ այն սկսվեց հենց 2020 թ. սեպտեմբերին, Սաֆարյանը պատասխանեց, թե իր կարծիքով՝ առանցքային գործոնը Միացյալ Նահանգների նախորդ նախագահի՝ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի «իզոլյացիոնիստական»՝ մեկուսացման ձգտող քաղաքականությունն էր:

«Իմ անձնական՝ շատ սուբյեկտիվ գնահատմամբ՝ առանցքային է եղել Միացյալ Նահանգների իզոլյացիոնիստական քաղաքականությունը, որովհետև, ըստ էության, մուլտիլատերալիզմը, որից 2015 թվականից ահաբեկված էր ամբողջ աշխարհը, բազմաթիվ առումներով, բազմաթիվ հեղինակավոր քննարկումներ ուղղակի ջախջախել էին Թրամփի կողմից որդեգրած քաղաքականությունը, որը փաստացի և շատ էականորեն թուլացնում էր միջազգային կազմակերպությունների դերը: Իսկ միջազգային կազմակերպությունները, ուզենք թե չուզենք, թույլ թե ուժեղ, բայց, համենայն դեպս, իրավիճակի վերահսկման կարևագույն գործիքներից են: Առանց այդ էլ Մինսկի խումբը ճգնաժամի մեջ էր 2011 թ. Կազանյան առաջարկի մերժումից հետո, որին սահուն փոխարինելու եկան Ռուսաստանի միջնորդությամբ տեղի ունեցող եռակողմ բանակցությունները, և ինչպես զեկույցն է ամրագրում՝ 2014-ին ծնվեց Լավրովյան կամ Ռուսական պլանը: Այս բոլոր խնդիրները ստեղծեցին անվտանգության վակում, այսինքն՝ դատարկություն, լավագույն միջավայրը, որտեղ կարող էր տեղի ունենալ պատերազմը», – բացատրեց Ստյոպա Սաֆարյանը:

Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտը նմանատիպ կլոր սեղան-քննարկմամբ հիշատակել էր նաև Ադրբեջանի կողմից Արցախի դեմ սանձազերծված պատերազմի սկսվելու 1-ին տարելիցը՝ սեպտեմբերի 27-ին կազմակերպելով «Արցախյան 44-օրյա պատերազմից 1 տարի անց» խորագրով անվտանգային ֆորումը և ներկայացնելով «2020 թ. նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության ստորագրումից հետո Ադրբեջանի կողմից իրականացվող սադրանքները» վերտառությամբ ՄԱՀՀԻ զեկույցը։ Ինստիտուտը առաջիկայում պատրաստվում է 2020 թ. 44-օրյա պատերազմին վերաբերող ևս երկու զեկույց ներկայացնել հանրությանը:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում