Thursday, 18 08 2022
Այս պահին «Սուրմալու»-ի պայթյունից տուժածներից 4-ն են գտնվում բկ-ներում․ Ավանեսյան
Իրան-Թուրքիա սահմանին նախորդ օրը գրանցված երկրաշարժը զգացվել է նաև Հայաստանում
ԱԻ նախարարը ներկայացրեց վերջին թարմ տվյալները
11:15
Նավթի գներն աճել են- 17-08-22
Կառավարության անդամները մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին «Սուրմալու»-ի պայթյունի զոհերի հիշատակը
Որոնողափրկարարական աշխատանքները վերսկսվել են
Ունենք-չունենք մի ստադիոն ունենք․ Չխանգարենք այսօր «Փյունիկին»
16 զոհից մեկի ինքնությունը դեռևս պարզված չէ, անհետ կորած է 2 հոգի․ ԱԻՆ
Բենզինի և մյուս վառելիքների գինը – Օգոստոս 18
Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, օդի ջերմաստիճանը կհասնի +41 աստիճանի
Նվազագույն սպառողական զամբյուղի ապրանքների գները – Օգոստոսի 19-22
«Փյունիկ»-«Շերիֆ»․ Բուքմեյքերների կարծիքը
Տարադրամի փոխարժեք – Օգոստոս 18, 2022
10:10
ԱՄՆ պետդեպը վերահաստատել է ԼՂ խնդրի հետ կապված բոլոր հարցերը բանակցային ճանապարհով կարգավորելու անհրաժեշտությունը
Լուրերի առավոտյան թողարկում 10:00
Որքան արժեն քովիդ թեստերը Հայաստանում. «Ժողովուրդ»
Եթե դեսպանատունը բողոքի նոտա է հղել, ուրեմն հիմքեր ունի․ մեզ անհանգստացնում է Հայաստանում առկա ռուսաֆոբությունը․ Տարասով
Հակակոռուպցիոն կոմիտեի աշխատակիցները հավելավճարներ կստանան. «Ժողովուրդ»
Արթուր Աբրահամը Սուրմալու առևտրի կենտրոնում էր. «Հրապարակ»
Ավելի շատ ձայն է ստացել Աղազարյանի որդին, բայց ընտրվել Կոտոլյանը. «Հրապարակ»
Հայաստանը անվտանգ է. ապացույցը մեծ թվով զբոսաշրջիկների հոսքն է
Հիմնանորոգվում է Հոռոմ-Արթիկ-Ալագյազ ճանապարհը
ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են
08:45
Պայթյուն՝ Քաբուլի մզկիթներից մեկում․ կան տասնյակ զոհեր
08:30
Live. «Առաջին լրատվական» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոն
Երևանի և 9 մարզերի որոշ հասցեներ կհոսանքազրկվեն
Միշուստինի զանգերն ու ՌԴ դեսպանատան բողոքը. կոմբինացիա՞, թե՞ մանիպուլյացիա
Ոստիկանները բացահայտել են Քաջարանի ընկերություններից մեկի տարածքում կանեփ աճեցնելու դեպք
Արցախի Ազգային ժողովի նախագահ Արթուր Թովմասյանը Մարտունի բերդաքաղաքի Վերածննդի օրվա առթիվ ուղերձ է հղել
Երևանի Աղբյուր Սերոբի փողոցում չշահագործվող քարե տնակի տանիք է այրվել

Գիտնականները պարզել են, թե Մարսի վրա ինչպես են գետերի հովիտներ գոյացել

Ամերիկացի գիտնականների ուսումնասիրության համաձայն՝ զանգվածային ջրհեղեղները հսկայական դեր են խաղացել Մարսի մակերևույթի ձևավորման գործում:

Ջուրը, որը հոսել է խառնարանային լճերից, որոնք հեղեղված են ջրով, ըստ հեղինակների գնահատումների, կազմում են Մարսի բոլոր գետահովիտների ծավալի մինչև քառորդ մասը: Հոդվածը հրապարակվել է Nature ամսագրում:

Ենթադրվում է, որ գետերի հովիտները Մարսի մակերևույթում ձևավորվել են 3.5-3.7 միլիարդ տարի առաջ տեղի ունեցած գետերի դանդաղ էրոզիայի արդյունքում, երբ Կարմիր մոլորակի մակերեսային ջրերի ակտիվ շրջանառություն կար. գետերը, ինչպես Երկրի վրա, ջուրը տարել են խառնարաններ, որտեղ ձևավորվել են խառնարանային լճեր:

Օսթինում Տեխասի համալսարանից Տիմոթի Գոուդջի գլխավորությամբ ամերիկացի գիտնականները վերլուծել են 262 խառնարանների պատկերները, որոնք նախկինում եղել են լճեր, և եկել են այն եզրակացության, որ ոչ բոլոր գետերն են հոսում լճեր, ոմանք, ընդհակառակը, դուրս են գալիս դրանցից: Ավելին, արտահոսող գետերի հովիտները, դատելով դրանց ձևից, ձևավորվել են շատ կարճ ժամանակում, ըստ երևույթին, լճերի վարարումների արդյունքում:

Հեղինակները վերանայել են Մարսի գետահովիտների գոյություն ունեցող ամբողջ կատալոգը և դրանք բաժանել երկու կատեգորիայի՝ աստիճանական ձևավորման մեղմ թեք հովիտներ և խոր ձորեր: Չնայած այն հանգամանքին, որ վերջիններս կազմում են հովիտների ընդհանուր երկարության ոչ ավելի, քան երեք տոկոսը, դրանք կազմում են արտադրված էրոզիայի ծավալի 24 տոկոսը:

«Այս անհամապատասխանությունը պայմանավորված է նրանով, որ ձորերը շատ ավելի խորն են, քան սովորական հովիտները», – ասում է հոդվածի հեղինակ Ալեքսանդր Մորգանը՝ Տուսոնի մոլորակային գիտությունների ինստիտուտից:

Ձորերի միջին խորությունը 170,5 մետր է, այն ավելի քան երկու անգամ ավելի է աստիճանական հոսանքով ստեղծված գետահովիտների խորությունից է, որոնք 77,5 մետր են:

Մոդելավորման արդյունքները ցույց են տվել, որ եթե խոշոր խառնարանային լիճը ճեղքվի, ջրհեղեղը, որը տևում է ընդամենը մի քանի շաբաթ, կարող է լվանալ բավականաչափ նստվածքային նյութեր, որոնք կարող են լցնել Superior և Ontario լճերը:

Բացի այդ, չնայած էրոզիայի ձորերն ակնթարթային էին երկրաբանական տեսանկյունից, սակայն դրանք ուշ ազդեցություն ունեցան շրջակա լանդշաֆտի վրա:

Քանի որ նրանք նվազեցրել էին էրոզիայի մակարդակը իրենց տարածաշրջանում, ամբողջ օրոգրաֆիան և գետերի ցանցն ակնթարթորեն փոխվել են: Հավանաբար, հեղինակների կարծիքով, դա բացատրում է ռելիեֆի յուրահատուկ տեղագրությունը և նրա գետային ցանցի նախշի առանձնահատկությունները`Մարսի աշխարհագրության առանձնահատկությունները, որոնք դեռևս կապված են կլիմայի հետ:

Հեղինակները նշում են, որ դա առաջին ուսումնասիրությունն է, որը նվիրված է Մարսի խառնարանների և գետահովիտների ամբողջ համակարգի ուսումնասիրությանը: Նախկինում Մարսի մակերեսի գեոմորֆոլոգիան ուսումնասիրվել էր մոլորակի շուրջը պտտվող արբանյակների կողմից արված ցրված պատկերների միջոցով:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում