Tuesday, 19 01 2021
Tuesday, 19 01 2021
Այս քայլով պետությունը գնահատում և կարևորում է ազգային փոքրամասնություններին․ Մխիթար Հայրապետյան
Ազգային փոքրամասնությունները նոր գույն են հաղորդում մեր հայրենիքին․ Լիլիթ Ստեփանյան
Ազգային փոքրամասնությունները որտեղ որ ապրում են, այդ ժողովրդին տալիս են համ ու հոտ․ Կնյազ Հասանով
Եթե այսօր անհրաժեշտ է վարչապետի հրաժարականը, ապա ո՛չ ընտրությունների պատճառով
15:28
Պատվաստանյութը կորոնավիրուսի լիակատար ոչնչացում չի երաշխավորում
Ինչու է առաջարկվում ազգային փոքրամասնությունների օրը նշել սեպտեմբերի վերջին շաբաթ օրը
Տոնական օրացույցը կավելանա ևս մեկ օրով
Ինքնակամ շինության օրինականացման համար մինչև տարեվերջ դիմելու դեպքում կգործի ցածր կադաստրային արժեք
Ետ քա՞յլ․ Ինչով է պայմանավորված Խոակին Կապառոսի զգուշավոր հայտարարությունը
Թուրքիան վավերացրել է Ադրբեջանի հետ կնքած արտոնյալ առևտրային համաձայնագիրը
Օրինակ «Արցախ» ապրանքանիշը կարող են ԵԱՏՄ-ում գրանցել․ պարզաբանում է էկոնոմիկայի փոխնախարարը
Գյուտերի մասին օրենքը իր պատմական առաքելությունը կատարել է, բայց ոլորտում նոր շրջափուլ ենք մտել
Արմեն Փամբուխչյանը և Ֆրանսիայի դեսպանության ներքին անվտանգության կցորդը քննարկել են համագործակցության ծրագրեր
Անվտանգություն և ապաշրջափակում. Լարսի ցավագին այլընտրանքը
14:58
Չինաստանում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսով վարակման նոր Էպիկենտրոն
Ինչու է ձուն, ձեթը, ալյուրը թանկացել․ ՏՄՊՊՀ նախագահի պարզաբանումը
Հանրային խորհրդի գործունեությունը ապահովում է նրա քարտուղարությունը. Վաչե Քալաշյան
14:48
Բայդենը թույլ չի տա Թրամփին չեղարկել Միացյալ Նահանգներ մուտքի սահմանափակումները
ՀՀ-ում գտնվող արցախցիները կտեղավորվեն աշխատանքի. մեկնարկել է զբաղվածության երկու ծրագիր
Ես չեմ հրաժարվի «ժեխ» բառն օգտագործելուց. Նաիրա Զոհրաբյան
14:37
Ճապոնիայում թռչնագրիպի բռնկումը դարձել է ամենաընդգրկունը երկրի ամբողջ պատմության ընթացքում
Քոչարյանի և մյուսների գործով դատական նիստը հետաձգվեց՝ մեկ ժամով
Հոկտեմբերին դրամահավաք ենք նախաձեռնել ԱԹՍ-ների աշխատանոցների ստեղծման նպատակով
Նավալնիին տեղափոխել են «Մատրոսկայա տիշինա» քննչական մեկուսարան
«էս ո՞վ եք դուք», «դուրս հանե՛ք»․ միջադեպ՝ Քոչարյանի գործով դատական նիստի ժամանակ
Էդուարդ Աղաջանյանի հետ մեր համատեղ ճանապարհը կշարունակենք․ Նիկոլ Փաշինյան
14:23
«Մաաթ» հիմնադրամի ղեկավարը կոչ է անում Ադրբեջանին հանձնել հայ ռազմագերիներին
Ձեր հետ եմ եղել, կամ ու կլինեմ․ Ռոբերտ Քոչարյանը՝ աջակիցներին
Օպերային երգիչ Տիգրան Կոնինյանի երեխային փրկելու համար անհրաժեշտ է օգնություն
Սեյրան Օհանյանը զսպել է իր ցասումը․ Ռուզաննա Խաչատրյանը՝ Աննա Հակոբյանի մասին

Գիտնականները հերքել են Զատկի կղզում քաղաքակրթության անկման վերջին վարկածը

Դանիայի Mesgaard թանգարանի, Գերմանիայի Keele համալսարանի և Իսպանիայի «Պոմպեու Ֆաբրա» համալսարանի գիտնականների և հնէաբանների միջազգային խմբի նախաձեռնած՝ Զատկի կղզու նախապատմության նոր հետազոտությունը կղզում հայտնաբերել է նախնադարյան փոսեր, որոնք լցված են կարմիր գունանյութով:

Հետազոտողները պարզել են, որ կարմրավուն պիգմենտի արտադրությունը շարունակում է մնալ կղզու բնակիչների մշակութային կյանքի կարևոր կողմը՝ չնայած էկոհամակարգի և շրջակա միջավայրի արմատական փոփոխություններին:

Ավելի վաղ առաջ քաշված վարկածը, որը ներկայացրեց Ջարեդ Դայմոնդը Collapse-ում (2005), ենթադրում էր, որ անտառահատումները և գերբնակեցումը հանգեցրել են էրոզիայի, ռեսուրսների և սննդի սակավության, և, վերջապես, խորհրդավոր քաղաքակրթության հասարակության փլուզման:

Այնուամենայնիվ, The Holocene ամսագրում ներկայացված նոր տվյալները այլ բան են հուշում:

Զատկի կղզին հայտնի է իր հնագիտությամբ և հատկապես մարդանման խոշոր արձաններով՝ մոաիներով: Զատկի կղզու բնակիչները կարմիր օքրայից պատրաստել են նաև կարմրավուն գունանյութ, որը, ինչպես պարզվել է, օգտագործվել է քարանձավային նկարների, ժայռապատկերների, մոաիների համար և թաղումների ժամանակ: Չնայած բոլոր գիտնականները գիտեին գունանյութի մասին, սակայն աղբյուրը և հնարավոր արտադրական գործընթացը վատ էր ուսումնասիրված։

Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում հնէաբանները կղզում հայտնաբերել են ներկերի 4 տարածք, ինչը խոսում է կղզում գունանյութերի մեծ արտադրության մասին:

Փոսերը հարուստ էին երկաթի օքսիդի, հեմատիտի և մագեմիտի փոքրագույն մասնիկներով, որոնք ունեին վառ կարմրավուն գույն: Երկրաքիմիան, ածուխի մասնիկները և ֆիտոլիտի վերլուծությունը ցույց են տալիս, որ օգտակար հանածոները տաքացվել են, հնարավոր է, ավելի պայծառ գույն ստանալու համար: Որոշ փոսեր ծածկված էին կափարիչով, ինչը ցույց էր տալիս, որ դրանք օգտագործվել են ինչպես գունանյութերի արտադրության, այնպես էլ պահեստավորման համար:

Mosgaard թանգարանը վերլուծեց Զատկի կղզու փոսերի ֆիտոլիտները (մանրադիտակային օպալներ) և դիատոմները: Ֆիտոլիտի վերլուծությունն իրականացվել է Պոմպեու Ֆաբրայի համալսարանի հետ համատեղ, իսկ դիաթոմների վերլուծությունն իրականացրել է CREAF-ը։

Ֆիտոլիտները մանրադիտակային սիլիցիումի տարրեր են, որոնք առաջանում են բույսերի բջիջների և կենդանի բույսերի բջիջների պատերի ներսում և դրանց միջև: Զատկի կղզու փոսերում հայտնաբերված ֆիտոլիտները հիմնականում գալիս են Panicoideae խոտաբույսերի ենթաընտանիքի (կորեկ) բույսերից: Ենթադրաբար, հացահատիկը որպես վառելիք է ծառայել գունանյութը տաքացնելու համար:

Զատկի կղզում ուսումնասիրված փոսերը թվագրվում են մեր թվարկության մոտավոր 1200 և 1650 թվականներին։ Դրանք հիմնականում հայտնաբերվել են արևելքում, որոնց մի մասը տեղակայված է եղել հատված արմավենու գագաթներին։ Սա ցույց է տալիս, որ գունանյութերի առաջացումը տեղի է ունեցել նախկինում հատված արմավենու բուսականությունը մաքրելուց և այրելուց հետո: Զատկի քաղաքակրթության փլուզման հին վարկածի համաձայն՝ կղզու վերջին ծառը հատելով՝ քաղաքակրթության վերջի սկիզբը դրվեց:

Սա ցույց է տալիս, որ չնայած արմավենու բուսականությունը վերացել էր, Զատկի կղզու նախապատմական բնակչությունը շարունակում էր մեծ մասշտաբով գունանյութեր արտադրել: Սա հակասում է ավելի վաղ ունեցած այն վարկածին, որ անտառահատումները հանգեցրել են հասարակության փլուզմանը:

Գիտնականների կարծիքով՝ այս ապացույցները նոր պատկերացումներ են տալիս մարդկանց՝ շրջակա միջավայրի փոփոխվող պայմանները հաղթահարելու ճկունության մասին:

Հեղինակներ
ՆՎԵՐ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ՆՎԵՐ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ԳՈՀԱՐ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԳՈՀԱՐ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
Արթուր Աղաբեկյան
Արթուր Աղաբեկյան
Ժիրայր Ոսկանյան
Ժիրայր Ոսկանյան
Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում