Sunday, 24 01 2021
Sunday, 24 01 2021
00:00
Թրյուդոն և Բայդենը պայմանավորվել են հանդիպել փետրվարին
23:45
Չինաստանի առափնյա պահակախմբին թույլատրվել է կրակել օտարերկրյա նավերի վրա
40 հազար մարդ է մասնակցել Մոսկվայում ի աջակցություն Նավալնիի բողոքի ցույցին. Reuters
Ռուսաստանի մարզերում լայնամասշտաբ ցույցեր են՝ ի պաշտպանություն Ալեքսեյ Նավալնիի
Յուլյա Նավալնայան ազատ է արձակվել
22:45
Պիցցերիայի հաճախորդը առաքողին թեյավճարի փոխարեն նոր ավտոմեքենա է նվիրել
Վարչապետի կինն ու ԱԺ փոխխոսնակն այցելել են հետմահու պարգևատրված ոստիկանի ընտանիքին
22:30
Դոնալդ Թրամփի շտաբը գումար է վճարել Կապիտոլիումի առջև բողոքի ակցիայի կազմակերպիչներին. Bloomberg
22:15
Մահացել է հայտնի հեռուստամեկնաբան Լարի Քինգը
ԱՄՆ-ն կփորձի վերականգնել իր դիրքերը մեր տարածաշրջանում․ ինչ սպասել Արցախի հարցում
«Հանուն ազատության» պաստառներով ակցիա է անցկացվել Թբիլիսիում՝ ի աջակցություն Նավալնիի
21:40
Դատելով իշխանության թեթևությունից՝ խիստ կասկածելի է արտահերթ ընտրության հնարավորությունը
Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում ձերբակալել են բողոքի ակցիաների 2000-ից ավելի մասնակցի
Ամբողջ աշխարհի ագենտուրան վխտում է Հայաստանում, ո՞նց ենք արտահերթ անցկացնելու
Դերասան Գնել Սարգսյանն ընտրվել է ՔՊ-ի խորհրդի անդամ
Ինչպես է Հայաստանը զրկվել իրավունքի ուժից
Արա Այվազյանը «Միմինո» ֆիլմի սիրված դրվագներից մեկն արտացոլող նկարը նվիրել է վրացի գործընկերոջը
Երասխավան գյուղի անասնագոմերից մեկում հրդեհ է բռնկվել․ այրվել է 50 հավ
Լարսը փակ է միայն բեռնատար ավտոմեքենաների համար
Մոսկվայում և Պետերբուրգում բջջային կապի օպերատորների ու Twitter-ի խափանումներ են. Mash
20:15
Գիտնականները պարզել են, թե ինչ այլ հիվանդություններ են մեծացնում կորոնավիրուսով վարակվելու ռիսկը
20:00
ԱՄՆ-ում բնակիչը 1 միլիարդ դոլար ջեքփոթ է շահել
Թանդիլյանը հանդիպել է Հայաստանից Արցախ ժամանած պաշտոնյաների հետ
19:35
Գիտնականները պարզել են, որ մարմինը «հիշում է» կորոնավիրուսը
Մոսկվայում ձերբակալվել է ընդդիմադիր գործիչ Նավալնիի կինը
ԱԳ նախարարներ Այվազյանը և Զալկալիանին անդրադարձել են տարածաշրջանային անվտանգության և տնտեսական համագործակցության հարցերին
Արցախում ականազերծվել են 639.3 հա տարածք, 221.8 կմ ճանապարհ, 866 բնակելի շինություն
«Զվարթնոց» օդանավակայանի գծային բաժնի ծառայողը հետախուզվողից գումար է հափշտակել
ՀՖՖ-ի գործկոմի անդամի արձագանքը ՀՖՖ-ի հայտարարությանը
9 մարզի 101 դպրոցում ուսուցիչների բացակայության պատճառով 18 առարկա չի դասավանդվում. ԿԳՄՍ փոխնախարար

Եթե Արցախի ականազերծման ծրագիրը չեղարկվի՝ կվճարենք մարդկային կյանքերով. մենք դա թույլ չենք տա. Արամ Համբարյան

«Միակ ուժը, որը շահագրգռված է Արցախի մարդասիրական օգնության դադարեցմամբ, Բաքուն է: ԱՄՆ կառավարությունը բնական թշնամանք չունի Արցախի ականազերծման դեմ: Ականազերծումը երկար տարիներ եղել է Միացյալ Նահանգների գլոբալ առաջանահերթություններից մեկը: Պարզ տրամաբանություն է. եթե ընդհանուր բանաձևից հանենք Ադրբեջանի դիրքորոշումը՝ օգնությունը կշարունակվի, քանի որ այն շատ ուժեղ աջակցություն ունի Կոնգրեսում»:

Վերջին օրերին հայկական մամուլում շատ է քննարկվում այն տեղեկությունը, որ ԱՄՆ կառավարությունը որոշել է դադարեցնել Արցախի տարածքում իրանացվող ականազերծման աշխատանքների ֆինանսավորումը: Իրականում այս տեղեկությունը վերապահումներով կարելի է նորություն անվանել, քանի որ այս որոշման մասին Ամերիկայի Հայ դատի գրասենյակը, հայ փորձագետները ահազանգել են դեռևս նախորդ տարվա ամռանը: Այժմ խոսքն, ըստ երևույթին, ավելի պաշտոնական բնույթի տեղեկության մասին է: Բայց այժմ էլ պետք է ընդգծել, որ որոշումը դեռևս վերջնական չէ: Այս մասին հայտարարել է Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախմբի գործադիր տնօրեն Արամ Համբարյանը: «Առաջին լրատվական»-ի խնդրանքով նա պատասխանել է թեմային առնչվող մի շարք կարևոր հարցերի:

Խոսքը ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության` USAID-ի կողմից ֆինանսավորվող և երկար տարիներ «The HALO Trust» կազմակերպության կողմից Լեռնային Ղարաբաղում իրականացվող մարդասիրական ականազերծման ծրագրի մասին է, որի շրջանակներում բազմաթիվ մարդկանց կյանքեր են փրկվել: Հարկ է նկատել, որ Միացյալ Նահանգները Հայաստանի Հանրապետությունից հետո աշխարհում միակ պետությունն է, որն ուղիղ ֆինանսական օգնություն է հատկացնում Արցախին, և այս առումով ամերիկյան ֆինանսավորման դադարեցումն, իհարկե, լավ լուր չէ, եթե հաշվի առնենք, որ ըստ Արցախի արտգործնախարարության մեկնաբանության՝ մարդասիրական ականազերծման աշխատանքներն Արցախում դեռևս ավարտված չեն, և պահպանվում են բնակչության համար ականներով պայմանավորված վտանգները:

Թրամփի վարչակազմի այս որոշումը տարատեսակ ենթադրությունների ու սպեկուլյացիաների առիթ դարձավ՝ հարցին տալով նաև քաղաքական երանգներ: Ամերիկացի հեղինակավոր վերլուծաբան, Վաշինգտոնի Միջազգային խաղաղության Քարնեգի հիմնադրամի «Ռուսաստան և Եվրասիա» ծրագրի առաջատար գիտաշխատող Փոլ Սթրոնսկին (Paul Stronski) դեռ նախորդ տարվա օգոստոսին «Առաջին լրատվական»հարցազրույցում առաջ էր քաշել այն վարկածը, որ Արցախի ֆինանսական աջակցության կասեցումը Թրամփի պատասխանն է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Սիրիա մարդասիրական առաքելություն ուղարկելու որոշմանը: Նա ընգծել էր, թե Հայաստանը ռուսական առաքելության շրջանակներում Սիրիա է ուղարկել ԱՄՆ-ի կողմից և «ամերիկացի հարկատուների փողերով մարզված» ականազերծողներին:

Եղել են նաև պաշտոնական մեկնաբանություններ: Կոնգրեսականների հարցումներին ի պատասխան՝ ԱՄՆ պետքարտուղարի օգնական Մերի Թեյլորն ու USAID-ի տնօրենի օգնական Ռիչարդ Փարկերը պատասխան նամակում նշել են, որ 2017 թվականից ի վեր Լեռնային Ղարաբաղի խաղաղ բնակչության շրջանում ականներից որևէ զոհ չի եղել, և այժմ քննարկվում է օժանդակության նոր հնարավորություն, մասնավորապես՝ բնակչության նախապատրաստումը խաղաղության:

Ավելի վաղ՝ մարտի 11-ին, ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի 75 անդամ նամակով դիմել էին Արտաքին հատկացումների հարցերով ենթահանձնաժողովի ղեկավարությանը՝ կոչ անելով 2021 թ. բյուջեում նախատեսել ֆինանսական միջոցներ՝ Արցախում ականազերծման և ռեաբիլիտացիոն աշխատանքների շարունակականությունն ապահովելու, ինչպես նաև Հայաստանին հատկացվող օգնությունն ընդլայնելու համար: Արցախի համար ամերիկացի կոնգրեսականները 1,5 մլն դոլար են խնդրում լիազոր մարմիններից:

Իսկ Արամ Համբարյանն ասել է, որ Արցախի ականազերծման ծրագրին վերաբերող որոշումը դեռևս վերջնական չէ. «Վերջնական որոշումը կկայացվի իշխանության գործադիր և օրենսդիր ճյուղերի փոխգործակցության արդյունքում: Վերջնական որոշումն ի հայտ կգա առաջիկա շաբաթների, ամիսների ընթացքում, երբ սկսվի 2021 թ. Օտարերկրյա պետություններին օգնության տրամադրման մասին օրինագծի (Foreign Aid Bill) մշակումը»:

Թեմայի շուրջ «Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախմբի գործադիր տնօրեն Արամ Համբարյանը:

– Պարոն Համբարյան, այս թեմայի առնչությամբ մեզ առաջին հերթին հետաքրքրում է այն հարցը, թե ինչո՞ւ Միացյալ Նահանգների կառավարությունը որոշեց դադարեցնել Արցախի օգնության ծրագիրը: Ո՞րն է պատճառը:

– Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում՝ թե՛ Քլինթոնի, թե՛ Բուշի, թե՛ Օբամայի հիմա էլ՝ Թրամփի օրոք, Միացյալ Նահանգների գործադիր իշխանությունը միշտ էլ ընդդիմացել են Արցախին ամերիկյան օգնություն տրամադրելու ծրագրին: Այս ծրագիրը սկսվել է 1998 թվականին և դրա նպատակը մարդասիրական օգնությունն էր, օրինակ՝ նյութական օգնություն առողջապահական ոլորտին, մաքուր ջրի խնդրի լուծում, իսկ արդեն այսօր՝ ականազերծման աշխատանքներ: Իշխանության գործադիր ճյուղը միշտ էլ ընդդիմացել է այս ծրագրին, և Կոնգրեսն է, որ սկսել է այն ու ապահովել դրա շարունակականությունը ավելի քան 20 տարի: Այս իմաստով սա նոր զարգացում չէ:

Նորությունն այն է, որ Թրամփի օրոք գործադիր ճյուղի հարձակումը, ճնշումները ծրագրի վրա ավելի ծանր են, քան նախորդ վարչակազմերի օրոք: Եվ բոլոր պատճառները տանում են դեպի Բաքու, Արցախի մարդասիրական օգնությունը կանգնեցնելը Բաքվի քաղաքական առաջնահերթությունն է: Տարիներ շարունակ ԱՄՆ կառավարությունը դիմակայել է Ադրբեջանի ճնշումներին՝ ընդդեմ այս մարդասիրական ծրագրի օգուտների ու նաև խաղաղության մեջ արվող այն ներդրումների, որոնք բխում են այդ ծրագրից:

– Նկատի ունեք՝ սրա պատճառը կարող է Ադրբեջանի կառավարության ճնշո՞ւմը լինել:

– Ես նկատի ունեմ, որ միակ ուժը, որը շահագրգռված է Արցախի մարդասիրական օգնության դադարեցմամբ, Բաքուն է: Միացյալ Նահանգների կառավարությունը բնական թշնամանք չունի Արցախի ականազերծման դեմ: Ականազերծումը երկար տարիներ եղել է Միացյալ Նահանգների գլոբալ առաջանահերթություններից մեկը: Պարզ տրամաբանություն է. եթե ընդհանուր բանաձևից հանենք Ադրբեջանի դիրքորոշումը, Ադրբեջանի շահը՝ օգնությունը կշարունակվի, քանի որ այն շատ ուժեղ աջակցություն ունի Կոնգրեսում: Հիշեք, որ 2017-ին և 2019-ին երկու օրենսդրական ուղղում է անցկացվել, նախորդ տարի Ներակայացուցիչների պալատի և Սենատի 100 անդամներ իրենց աջակցությունն են հայտնել Արցախի ականազերծման ծրագրին USAID-ին ուղղված նամակում, իսկ այս ամիս նամակով հանդես եկավ 70-ից ավելի կոնգրեսական՝ կոչ անելով շարունակել ծրագիրը: Այնպես որ, ծրագիրը շատ մեծ աջակցություն ունի, և միակ դիմադրությունը Բաքվի կողմից է: Թրամփի վարչակազմը կարող էր գտնել այդ մի քանի միլիոն դոլարը, եթե խնդիրը զուտ փողը լիներ: Բայց սա փողի խնդիր չէ, սա քաղաքական խնդիր է:

– Քարնեգի հիմնադրամի փորձագետ Փոլ Սթրոնսկին նույնպես քաղաքական դրդապատճառներ է նշում՝ ասելով, թե Թրամփի այս որոշումը կապված է Սիրիա հայկական հումանիտար առաքելություն ուղարկելու որոշման հետ:

– Կան նաև այլ վարկածներ՝ կապված Իրանի հետ, կապված Ադրբեջանի հետ և դրանք կարող են ճշմարիտ լինել: Բայց այն, ինչ հաստատ ճիշտ չէ, Թրամփի պաշտոնական բացատրությունն է, թե պատճառը բյուջետային կամ վարչական փոփոխություններն են, և այդ գումարը պիտի հատկացվի այլ առաջնահերթությունների: Եթե պատճառը ձեր ասածն է կամ մեկ այլ վարկած, ապա Թրամփի վարչակազմը պետք է բացատրի իր որոշման պատճառները և ոչ թե ձևացնի, թե սա պարզապես բյուջետային խնդիր է: Դա լուրջ չէ: Գումարը, որի մասին խոսում ենք, այնքան փոքր է, որ այդ բացատրությունը չի կարող համոզիչ լինել:

– Իսկ ունե՞նք արդյոք իրական շանսեր փրկելու Արցախի ականազերծման ծրագիրը կոնգրեսականների աջակցության միջոցով կամ այլ ճանապարհներով:

– Մենք անելու ենք ամեն ինչ այս ծրագիրը փրկելու համար: Սա կյանքեր փրկող ծրագիր է, սա ներդրում է խաղաղության մեջ և եթե այն չեղարկվի՝ մենք կվճարենք խաղաղ բնակիչների՝ գյուղացիների և երեխաների կյանքերով: Մենք դա թույլ չենք տա:

– Դուք ասել եք, որ որոշումը դեռ վերջնական չէ: Այսինքն՝ Դուք հավատում եք, որ կարելի է ինչ-որ բան փոխել:

– Կարծում եմ՝ դուք ծանոթ եք մեր համակարգին. Կոնգրեսն ընդունում է ֆինանսական հատկացումների օրինագիծը, հետո նախագահը հաստատում է այն: Այս գործընթացում կողմերից յուրաքանչյուրը մեծ իշխանություն և ուժ ունի և միաժամանակ՝ կողմերից ոչ ոք 100 տոկոսանոց իշխանություն չունի: Գործադիր իշխանությունը շատ հստակ ցույց է տվել իր դիրքորոշումը և հիմա պարտավոր է նույն հստակությամբ բացատրություն տալ: Սա բավական բարդ պրոցես է, որը դեռ չի ավարտվել: Հարկավոր է մի շատ կարևոր բան հասկանալ՝ գործադիր իշխանությունը միշտ էլ դեմ է եղել օգնության ծրագրին և եթե նրանք կարողանային սպանել այն, ապա դա կանեին 20 տարի առաջ: Նրանք միշտ էլ դեմ են եղել: Սա բավական ծանր հարձակում է, բայց նրանք նախկինում էլ են դեմ եղել, սա նորություն չէ:

– Եթե ականազերծման ֆինանսավորումը դադարեցվի՝ պե՞տք է արդյոք ակնկալենք մարդասիրական այլ ծրագրեր Միացյալ Նահանգների կողմից:

– Դա այն կարևոր հարցերից է, որը մենք այժմ քննարկում ենք, բայց այս պահին մեր գլխավոր նպատակը Արցախը ականներից ազատելն է:

 

 

Հեղինակներ
ՆՎԵՐ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ՆՎԵՐ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ԳՈՀԱՐ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԳՈՀԱՐ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
Արթուր Աղաբեկյան
Արթուր Աղաբեկյան
Ժիրայր Ոսկանյան
Ժիրայր Ոսկանյան
Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում