Պետք է խոստովանել, որ հետկազանյան եռուզեռը որոշակի անակընկալ էր, քանի որ ինչ ասես սպասվում էր Կազանում, բայց այն, որ Կազանից հետո կարող էր մաքոքային մի պրոցես սկսվել, երևի թե որևէ մեկը չէր կանխատեսում:
Ուրեմն, ինչ է տեղի ունեցել Կազանում, որ Ռուսաստանը, մյուս միջնորդներն այդպես ակտիվորեն գնում են ու գալիս, զանգում են միմյանց: Եթե Կազանում ինչ-որ լուրջ բան է տեղի ունեցել, ապա ներկայիս աժիոտաժը թերևս արդարացված չէ, քանի որ այդ դեպքում կողմերը պետք է որ հանդարտ աշխատեին հասարակություններին այդ լուրջ բանին նախապատրաստելու համար:
Մյուս կողմից, չի բացառվում նաև, որ ներկայիս աժիոտաժով են ինչ որ բաների փորձում նախապատրաստել: Այսինքն, միգուցե փորձ է արվում կիրառել շոկային թերապիա, որն իրականացվում է բնականաբար միջնորդ համանախագահների օգնությամբ: Բայց, մյուս կողմից համանախագահներն իրենք կարծես թե շոկի մեջ լինեն: Նրանց, և հատկապես Ռուսաստանի ակտիվությունը ստիպում է ենթադրել, որ Կազանում տեղի է ունեցել լուրջ բան, բայց այդ լուրջ բանը թերևս լուրջ ձախողումը կամ տապալումն է: Եվ համանախագահները ներկայումս փորձում են ինտենսիվ, արտակարգ, վթարային ռեժիմում աշխատել, որպեսզի աղետ թույլ չտան:
Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման ներկայիս գործընթացը թերևս կարելի է հենց այդպես էլ բնորոշել` վթարային իրավիճակ: Ու այդ իրավիճակին հասցրին հենց իրենք համանախագահները, որ տարիներ շարունակ աշխատելով երկրների իշխանությունների հետ, նույնը չփորձեցին անել հասարակության հետ, ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի և փորձագիտական շրջանակների հետ: Եվ այսօր ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացը վթարային վիճակում է այն պարզ պատճառով, որ զուրկ է սոցիալական հենարանից:
Իշխանությունները, որոնց հետ աշխատում էին և աշխատում են համանախագահները, իրենց երկրներում սոցիալական հենարան չունեն` թե Հայաստանի, թե Ադրբեջանի իշխանությունները: Հետևաբար նրանց վրա կառուցված կարգավորման ցանկացած սխեման պետք է ի վերջո կռախի ենթարկվեր: Սա ամենևին չի նշանակում, որ օրինակ հասարակական, սոցիալական բազա ձևավորելիս, կարգավորումը կգնար հալած յուղի նման: Իհարկե ոչ: Բայց փոխարենը այսօր ձևավորված կլինեին ավելի հիմնարար պատկերացումներ թե խնդրի ներկայի, թե ապագայի վերաբերյալ, և ցանկացած լուծում, ենթադրեր դա ստատուս-քվոյի փոփոխություն, թե ոչ, հիմնված կլիներ առավել ամուր սոցիալական հենքի վրա, ինչը կնշանակեր գործընթացի կայունության երաշխավորվածություն:
Ներկայումս, հասարակություններին և փորձագիտական շրջանակներին դուրս թողնելով գործընթացից, միջնորդները փաստորեն ստեղծել են մի նախադրյալ, երբ իշխանությունները ղարաբաղյան հարցը շահարկում են իրենց հարմար ներքաղաքական սցենարներով, ինչը առաջացնում է այսպես ասած քաղաքական կոռուպցիայի ռիսկեր` հնարավոր գործընկերների ի հայտ գալու տեսքով, ու ռիսկի ենթարկում ամբողջ գործընթացն ու թեկուզ ոչ պաշտոնական, բայց արդեն մոտ երկու տասնամյակ ձգվող խաղաղությունը:
