Մարտի 1-ի թեմայով Սերժ Սարգսյանի հայտնի հայտարարությունից անցել է արդեն մոտ երկու ամիս, սակայն դեռևս քննության որևէ նոր արդյունք չկա:
Քննչական խումբն իբր թափանցիկության շրջանակում սկսել է պարբերական ասուլիսներ տալ այդ թեմայով, վիճակագրություն ներկայացնել, թե այսքան-այսքան մարդ ենք հարցաքննել, այսքան-այսքան նոր տեղեկություն են փորձել ուսումնասիրել: Բայց այդ թափանցիկ ասուլիսները հիշեցնում են իշխանության պարբերական դարձած թափանցիկ ելույթները, երբ հնչում են ամպագորգոռ ձևակերպումներով բարենորոգչական դատողություններ, կոչեր ու հորդորներ, իսկ իրական կյանքում չի փոխվում ոչինչ: Սակայն, Մարտի 1-ի այսպես ասած նոր թափ ստացած հետաքննությունը ոչ միայն այդ երևույթն է հիշեցնում, ավելի լոկալ և այսպես ասած նեղ մասնագիտացվածության տարբերակով, այլ փաստացի հանդիսանում է այդ երևույթի տրամաբանական հետևանքը: Քանի դեռ իշխանության ելույթները չեն վերածվել գործի, դժվար է պատկերացնել, որ Մարտի 1-ի գործով կարող են լինել էական բացահայտումներ, տեղաշարժեր, մեղավորներ կարող են ի հայտ գալ իշխանական շրջանակներից:
Բանն այն է, որ Մարտի 1-ը իշխանական համակարգի այսպես ասած լակմուսի թուղթն է, և այդ թղթի վրա երևում է այն, ինչ կատարվում է համակարգում: Եվ ըստ էության՝ ներկայումս պարզ է, որ համակարգում իրականում ոչինչ էլ չի կատարվում, այլ ընդամենը տեղի է ունենում փոխադարձ շանտաժների մի գործընթաց, երբ դեռ չի կայացվում գործընթացը որևէ նոր փուլ տեղափոխելու որոշում: Այսինքն, Մարտի 1-ի հետաքննությունը դարձել է ներքաղաքական, իսկ ավելի կոնկրետ՝ ներիշխանական փոխհարաբերությունների գործիք, ինչի պարագայում բնականաբար չի կարող խոսք լինել որևէ նորմալ և իրավաչափ հետաքննության մասին: Մենք այժմ դրա ականատեսն ենք: Միայն թե դժվար է ասել՝ ներիշխանական փոփոխությունների մասին հնարավոր կլինի պատկերացում կազմել Մարտի 1-ի գործի ընթացքի վերաբերյալ, թե Մարտի 1-ի գործի քննության այսպես ասած նոր ընթացքից հնարավոր կլինի պատկերացում կազմել, թե ինչ ուղղությամբ են զարգանում ներիշխանական խմորումները:
Ի դեպ, այս իրավիճակը Հայաստանում չի կարելի նոր համարել, քանի որ մենք գրեթե նույն պատկերն ունեինք Հոկտեմբերի 27-ի գործի քննության մասով, և այդ գործն էլ, ըստ էության երբեք չտեղավորվեց զուտ իրավաչափության շրջանակում, կամ թեկուզ նաև իրավաչափության շրջանակում, գոնե քաղաքական շահարկումներին զուգահեռ: Այդ ամենն աքսիոմատիկ ճշմարտության վերհաստատումն է, որ Հայաստանում որևէ քրեական աղմկոտ գործի վերաբերյալ հնարավոր չէ արդարացիության և իրավաչափության ակնկալիքներ ունենալ, քանի դեռ չունենք իրավունքի գիտակցման վրա խարսխված պետական կարգ:
