Friday, 30 09 2022
Փաշինյանը կմասնակցի ԵՄ գագաթնաժողովին, չի բացառվում Էրդողանի հետ հանդիպումը
Փաշինյանը կոչ արեց Փելոսիի՝ Հայաստան այցին հակառուսական կոնտեքստ չտալ
Խաղաղության պայմանագրի հիմքում պետք է լինի Հայաստանի և Ադրբեջանի կողմից փոխադարձաբար տարածքային ամբողջականության ճանաչումը. Փաշինյան
Սահմանին մաքսային, սահմանապահ ծառայությունները կարելի է արտապատվիրակել. Փաշինյանը՝ երթուղիների ապաշրջափակման մասին
Ոչ Մոսկվան, ոչ Բրյուսելը, ոչ Վաշինգտոնը պատրաստ չեն ճանաչել Ղարաբաղի անկախությունը և պատրաստ չեն Ղարաբաղը ճանաչել որպես ՀՀ-ի մաս. վարչապետ
ՀՀ-ն պատրաստել էր տարածաշրջանի կոմունիկացիաների բացման հետ կապված նախագիծ, որը հրաժարվել է ստորագրել Ադրբեջանը. վարչապետ
Հայ-ադրբեջանական սահմանին իրադրության փոփոխություն չի արձանագրվել. ՀՀ ՊՆ
Ժնևում պետք է սկսվեն առարկայական բանակցություններ խաղաղության պայմանագրի տեքստի մշակման շուրջ. վարչապետ
Մեր ջանքերն ուղղված են արցախահայության անվտանգությանն ու իրավունքների ապահովմանը
Չի կարելի խոսել մի երևույթի հոգեհանգստի մասին, որը դեռ չի ծնվել. Փաշինյանը՝ խաղաղության դարաշրջանի մասին
Վարչապետը հայտնեց, թե ինչ նկատի ունի, երբ խոսում է սահմանին միջազգային դիտորդական առաքելություն տեղակայելու մասին
Ես Պրահա մեկնելու որոշում ունեմ, իսկ թե այնտեղ Էրդողանի հետ կհանդիպեմ, թե ոչ՝ դեռ հստակ չէ. Փաշինյան
22:00
Ստոլտենբերգը մեկնաբանել Է Զելենսկու խոսքերը ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու հայտի մասին
Հայաստանը պետք է հայտարարի, որ չի ճանաչում ՌԴ կողմից ուկրաինական տարածքների բռնակցումը
Ասել, թե Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահման չկա, նշանակում է ասել, որ ՀԱՊԿ չկա. Փաշինյան
Երաշխավորված անվտանգություն կարող է ապահովել միայն խաղաղությունը. Նիկոլ Փաշինյան
Վաշինգտոնը, Բրյուսելը և Մոսկվան պատրաստ չեն Ղարաբաղը ճանաչել Հայաստանի մաս. Նիկոլ Փաշինյան
Բանակցային գործընթացի մանրամասների մասին տեղյակ է բավականին լայն շրջանակ. վարչապետ
Դա ի՞նչ խոսույթ է, ի՞նչ Արևելյան Զանգեզուր, մենք անուն ունենք անգամ նախագծին՝ Հայկական խաչմերուկ
Արցախի պետական նախարարի նախագահությամբ գումարվել է թվայնացման խորհրդի նիստ
21:00
Արժույթի միջազգային հիմնադրամը նախազգուշացրել է աշխարհում պարենային անվտանգության վատթարացման մասին
Հայաստանը պատրաստվո՞ւմ է դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից
Եկել ենք այն եզրակացության, որ ճիշտ է զոհվածների անունները հրապարակել ինստիտուցիոնալ մեխանիզմով. Նիկոլ Փաշինյան
Երկու օրից ՀՀ-ն ու Ադրբեջանը կսկսեն խաղաղության պայմանագրի տեքստի առարկայական քննարկումը. Փաշինյան
20:50
Բայդենը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն կաջակցի հողերը վերադարձնելու Ուկրաինայի ջանքերին
Ինչքան սուր է վիճակը, այդքան սուր է խաղաղության անհրաժեշտությունը․ Նիկոլ Փաշինյան
Ցանկացած պատերազմ դիվանագիտական ճգնաժամի արդյունք է. Երվանդ Թարվերդյան
Դիրքորոշման փոփոխություն տեղի չի ունեցել․ Փաշինյան
Վարչապետի կարծիքով՝ Ադրբեջանի սեպտեմբերյան ագրեսիայի որոշման վրա էական ազդեցություն են ունեցել Ուկրաինայի շուրջ իրադարձությունները
Հանդիպե՞լ, ինչի՞ համար․ Փաշինյանը նախկին նախագահների հետ հանդիպման մասին

Իսկ եթե սկզբունքներ ընդհանրապես չկան

Խոսքը գնում է տարածքային ստատուս քվոյի փոփոխության մասին, որն ուղղակիորեն առնչվում է միանգամից տարածաշրջանային երեք պետության սահմաններին՝ Հայաստան, Ադրբեջան, Իրան:

Ղարաբաղի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավար Գեորգի Պետրոսյանն օրերս հայտարարեց, որ պաշտոնական Ստեփանակերտը դեմ է Մադրիդյան սկզբունքներին: Եթե հիշողությունս չի դավաճանում, այդպիսի բարձր մակարդակով Ղարաբաղը երբեք չէր արտահայտվել հակամարտության կարգավորման կապակցությամբ, և այն էլ այդպիսի անզիջում տոնայնությամբ:

Այդ հայտարարությունը հատկապես ուժգին էր հնչում Կազանի հանդիպումից առաջ: Եթե մի խոսքով բնորոշվի ԼՂՀ ԱԳ նախարարի խոսքը, ապա փաստացի ստացվում է, որ Ղարաբաղը հայտարարում է Մադրիդյան սկզբունքների՝ գոնե Ստեփանակերտի համար չգոյության մասին: Եթե այդ սկզբունքները գոյություն չունեն Ղարաբաղի համար, ապա բնական հարց է ծագում, թե Երևանն ինչի շուրջ է բանակցում: Մեզանում և ոչ մեկ չի կասկածում, որ Ղարաբաղը հաստատ չունի այն աստիճանի համարձակություն, որ առանց Հայաստանի հետ համաձայնեցնելու այդպիսի տոնայնությամբ մերժի և անընդունելի համարի Մադրիդյան սկզբունքները: Ղարաբաղի այդ պահվածքից հետո համանախագահ երկրները հաստատ չէին ընկել խուճապի մեջ, այլ պարզապես վերցրել են հեռախոսը, զանգել Երևան և մտերմաբար խորհուրդ տվել դադարեցնել կրկեսն ու լուծել հարցերը Ղարաբաղի հետ:

Խնդիրն այն է, որ պաշտոնական Երևանը Ստեփանակերտին ոչ միայն Ղարաբաղի բանակցության գործընթացում է փոխարինել, այլ ընդհանրապես ԼՂՀ պետականաշինության գործընթացում՝ որոշելով, թե ինչպիսին պետք է լինի ԼՂՀ իշխանության կոնֆիգուրացիան, ով պետք է նախագահ լինի, ով պաշտպանության հրամանատար: Հետևաբար, եթե Ղարաբաղը մերժում կամ անընդունելի համարում է Մադրիդյան սկզբունքները, ուրեմն կամ Հայաստանի իշխանությունը շատ է ցանկանում, որ համանախագահները զանգեն Երևան, կամ պարզապես նախապես համանախագահներից թույլտվություն է ստացել Ղարաբաղի միջոցով մերժել այդ սկզբունքները: Բայց հետաքրքրականն այն է, որ ըստ էության մերժելով դրանք՝ Ղարաբաղի իշխանությունը միևնույն ժամանակ հայտարարում է, որ վստահում է Սերժ Սարգսյանին:

Իսկ Ս.Սարգսյանն այն մարդն է, որը համաձայնել է բանակցել Մադրիդյան սկզբունքների հիման վրա: Հետևաբար, ուղղակի պարադոքս է ստացվում, երբ Ղարաբաղը մերժում է մի բան, բայց վստահում է այն մարդուն, ով այդ բանն ընդունել է: Այդ պարադոքսի բացատրությունը, սակայն, կարող է լինել այն, որ ինչ Ղարաբաղը մերժում է, իսկ Ս.Սարգսյանն էլ ընդունել է, այժմ գոյություն չունի: Այսինքն՝ Մադրիդյան սկզբունքներ իրականում չկան, և այդ իսկ պատճառով Ղարաբաղը մի կողմից դրանք մերժում է համարձակորեն, ընդ որում՝ առայժմ նախադեպը չունեցող համարձակությամբ, իսկ մյուս կողմից էլ՝ վստահում է Ս.Սարգսյանին:

Մադրիդյան սկզբունքներ, ըստ էության, իրապես գոյություն չունեն այն տեսքով, որով դրանք ներկայացվել են կողմերին 2007 թվականին, կամ գաղտնազերծվել են ընդհանրապես: Բանն այն է, որ Կրակովում դրանք լրամշակվեցին շաբաթներ առաջ: Թե հատկապես ինչ տեսք են ստացել լրամշակումից հետո՝ դժվար է ասել: Գուցե դրանք այնքան են լրամշակվել, որ այլևս մադրիդյան չեն, իսկ գուցե նաև ընդհանրապես այլևս սկզբունքներ էլ չեն: Ի՞նչ կարող է նշանակել այս հանգամանքը և այդ ֆոնին Ղարաբաղի հարցում հայկական կողմի որոշակի կոշտ երանգները: Թերևս այն, որ համանախագահ երկրներն սկսում են հասկանալ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործի լուրջ բարդությունը:

Դա պայմանավորված է, թերևս, ոչ միայն հակամարտող կողմերի զիջումնային սահմանով, երբ Հայաստանը չի կարող տալ այնքան, ինչքան ուզում է Ադրբեջանը, իսկ Ադրբեջանն էլ չի ուզում այնքան, ինչքան կարող է տալ Հայաստանը, այլ նաև հենց համանախագահող երկրների միջև առկա շահերի հակասականությամբ: Բանն այն է, որ ղարաբաղյան հակամարտության գոտին ներառում է բավական բազմաշերտ և տարավեկտոր շահեր: Խոսքը գնում է տարածքային ստատուս քվոյի փոփոխության մասին, որն ուղղակիորեն առնչվում է միանգամից տարածաշրջանային երեք պետության սահմաններին՝ Հայաստան, Ադրբեջան, Իրան: Ստատուս քվոյի փոփոխությունը տվյալ դեպքում ենթադրում է նաև ռազմավարական հավասարակշռության փոփոխություն, որն արդեն ընդհանրապես կարող է ազդել տարածաշրջանի ընդհանուր հավասարակշռության վրա:

Դրանից բացի խնդրում առկա են գերտերությունների շահերը, որոնք պայքարում են հյուսիսից հարավ և արևմուտքից արևելք տանող ճանապարհներին ընկած կովկասյան միջանցքի համար: Չնայած խաչվող ուղիներին՝ ժամապահը խաչմերուկում պետք է լինի մեկը: Իսկ բանն այն է, որ խաչմերուկն, ըստ էության, անցնում է հենց Ղարաբաղի հակամարտության գոտիով: Այդ ամենը ինքնաբերաբար վկայում են, որ կարգավորման շուրջ վերջնական համաձայնությունը ոչ միայն հակամարտ կողմերի մեջ է անհնար թվում, այլ նաև միջնորդ գերտերությունների: Ավելին՝ Հայաստանն ու Ադրբեջանը նույնիսկ եթե ինքնակամ կարողանան լեզու էլ գտնել իրար հետ, միևնույն է՝ դա ոչինչ է, եթե լեզու չեն գտնում գերտերությունները:

Հենց այդ, այլ ոչ՝ համբերատարության հանգամանքն է գերտերություններին զերծ պահել հրադադարի 14 տարվա ընթացքում կողմերին որևէ լուծում պարտադրելուց: Ավելին՝ այն տարբերակները, որ առաջարկվում են հակամարտող կողմերին, թերևս ունեն ավելի շատ ոչ թե նրանց, այլ հենց տարբերակների հեղինակ գերտերությունների միջև մինչև վերջ համաձայնեցված լինելու կարիք: Ընդհանրապես երևի թե հարկ է արձանագրել մի պարզ իրողություն, որ հակամարտող կողմեր կոչված սուբյեկտներն այսօր ընդամենը գործիք են դարձել գերտերությունների մրցակցության ասպարեզում, և նրանց վարքը, թերևս, առավելապես արտահայտում է ոչ թե սեփական, այլ հենց միջնորդներից որևէ մեկի տրամադրությունը, կամ միջնորդների անհամաձայնության տվյալ պահի աստիճանը, որից էլ ինչ-որ ձևով փորձում են սեփական, գուցե ավելի փոքր, լոկալ, բայց որոշակի դիվիդենտները քաղել հակամարտող երկրների իշխանությունները:

Բնական է, որ միջնորդ համանախագահները որևէ կերպ չեն փորձելու ցույց տալ, որ Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացում ինչ-որ պահի գոյություն ունի կարգավորման էվոլյուցիայի խնդիր, որ չկան կոնկրետ սկզբունքներ, որոնց շուրջ խոսեն Սարգսյանն ու Ալիևը: Պարզ է, որ համանախագահ երկրները չեն հայտարարի հրապարակավ, որ քանի որ չեն տեսնում Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գոտիում աշխարհաքաղաքական վերջնական և վճռորոշ համաձայնության հեռանկար, հանգել են ստատուս քվոն պահելու համաձայնության:

Բնական է, որ պրոցեսը պահվելու է, եթե դրա համար նույնիսկ հարկ է իմիտացիոն որոշակի գործունեություն, առավել ևս, որ դրանից բացի, ԵԱՀԿ ՄԽ-ն դարձել է Հարավային Կովկասի հարցում գերտերությունների, աշխարհաքաղաքական կենտրոնների լայն իմաստով գործակցության հարմար հարթակ: Այսինքն՝ Մինսկի խմբի համանախագահների համար անելու գործ և քննարկելու հարց միշտ էլ կգտնվի, իսկ Սարգսյանն ու Ալիևն էլ միշտ կարող են իրենց հանդիպումների արանքում եղած դադարի ժամանակ կուտակել մեկ կամ երկու ժամվա զրույցի պաշար:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում