Monday, 24 01 2022
01:00
Իտալիայի խորհրդարանը սկսել է նախագահական ընտրությունների գործընթացը
Ինչ է անում կառավարությունը գնաճի սոցիալական հետևանքները վերացնելու համար. պարզաբանում է վարչապետը
Վահագն Ալեքսանյանի հայտարարությունը պետք չէ կոնտեքստից կտրել. նա տվել է քաղաքական գնահատական
00:42
Կիևում դեսպանատան աշխատակիցների ընտանիքները պետք է լքեն Ուկրաինան. ԱՄՆ պետդեպ
Գնում ենք ժողովրդավարության ուղիով. Փաշինյանը` իշխանության հասցեին հայհոյախառն քննադատությունների մասին
Մարտի 1-ի գործով ինձ մեղսագրված բոլոր մեղադրանքները անհիմն են․ Փաշինյանը՝ ՄԻԵԴ-ի որոշման մասին
00:30
Գերմանիայում անհայտ անձը կրակ է բացել համալսարանի լսարաններից մեկում
Ով է ասել` դավաճանությունը անարձագանք է մնալու. Փաշինյանը` դիվանագիտական ծառայության աշխատանքի մասին
Ծառուկյանի հայտարարությանը հետևած բանավեճը կարևոր շերտեր բացեց. Փաշինյան
00:15
Մեքսիկան աշխարհի ամենավտանգավոր երկիրն է մամուլի համար
Կորոնավիրուսի դեպքերը աճելու են. սահմանափակումները տնտեսվարողների համար է. Փաշինյան
Պոլսո Հայոց պատրիարքը ապաքինվել է կորոնավիրուսից
Փաշինյանը պատասխանում է` «այսքան ձախողումներից հետո չե՞ք պատրաստվում հրաժարական տալ» հարցին
Փաշինյանն անդրադարձավ Հիսուս Քրիստոսի արձանը կառուցելու նախաձեռնությանը
Պապիկյանն ու Ավինյանը չեն գնացել բուհերը ՔՊ-ականացնելու. Փաշինյան
Անվտանգության ապահովման ամբողջ բեռը չպետք է դնել բանակի վրա. Փաշինյան
23:30
Բայդենը եվրոպական երկրների ղեկավարների հետ կքննարկի Ուկրաինայի շուրջ ճգնաժամը
ՌԴ-ի հայ համայնքը կարող է օգնել հայ-ռուսական հարաբերությունների զարգացմանը և ոչ թե որոշ շրջանակներ պրոբլեմներ առաջացնեն
Սրճարանում Փաշինյանից և նրա ընտանիքից պահանջել են կորոնավիրուսի պատվաստումը հաստատող QR կոդը
ՀՀ կառավարությունը չի դիմել ուժային լուծման. դա ապացուցել ենք նոյեմբերի 9-ից հետո. Փաշինյան
Պարեկները հունվարի 17-ից 24-ը Երևանում հայտնաբերել են ճանապարհային երթևեկության կանոնների 1544 խախտում
Հուսով եմ` «եթե»-ներին չի հասնի բանը և իրավիճակը չի հասնի ռազմական բախման. Փաշինյան
Հրշեջները մարել են Էջմիածնում բռնկված հրդեհը
Հայաստանի դիրքորոշումը այն է, որ Ուկրաինայի հետ հարցերը լուծվեն դիվանագիտական ճանապարհով. Փաշինյան
Բանակցային գործընթացում երբեք ԼՂ ինքնավար մարզը չի դիտարկվել միայն հայկական տարածք. վարչապետ
Հռոդոսի քաղաքապետարանը և Աթենքի Օմոնիա հրապարակի շատրվանները լուսավորվել են հայկական եռագույնով
Արցախը կոմունիկացիաների բացումից շահելու է անվտանգություն. Փաշինյան
Փաշինյանը բացառեց ՀԱՊԿ ուժերի ներգրավումը ներքաղաքական գործընթացները ճնշելու հարցում
Փաշինյանը` գաղտնի փաստաթղթի և ՄԽ բանակցությունների մասին
ՀՀ զինված ուժերի համար տարածքներ նվաճելու խնդիր չենք դնելու. Նիկոլ Փաշինյան

Ի՞նչ կփոխի Թրամփի նոր ստրատեգիան աշխարհում. ամերիկյան դասեր նաև Հայաստանի համար

Միացյալ Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփը երկուշաբթի օրը՝ դեկտեմբերի 18-ին, հրապարակել է ԱՄՆ-ի Ազգային անվտանգության նոր ռազմավարությունը: 68 էջանոց փաստաթուղթը կառուցված է չորս հիմնական սկզբունքների վրա՝ Հայրենիքի, ամերիկացի ժողովրդի և կենսակերպի պաշտպանություն, Ամերիկյան բարգավաճման տարածում, Խաղաղության ապահովում հզոր լինելու միջոցով, Ամերիկյան ազդեցության տարածում:

ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՀԶՈՐՈՒԹՅԱՆ ԱՂԲՅՈՒՐԸ

«Ամերիկացիները մշտապես եղել են Ամերիկայի մեծության իսկական աղբյուր: Ամերիկացիները կռվել և զոհվել են մարտադաշտերում ամբողջ աշխարհով մեկ: Մենք ազատագրել ենք ստրկացած ազգերի, նախկին թշնամիներին վերածել ենք մեր լավագույն բարեկամների և մոլորակի շատ տարածաշրջաններ հանել ենք աղքատության վիճակից: Ամերիկացի ժողովուրդը մեծահոգի է: Երբ ամերիկացիները խոսում են, մենք բոլորս պետք է լսենք: 2016 թ. նոյեմբերի 8-ին դուք քվեարկեցիք Ամերիկան կրկին հզոր դարձնելու օգտին… Այսօր ուզում եմ խոսել այն մասին, թե որտեղ ենք եղել, որտեղ ենք հիմա և վերջապես՝ մեր ռազմավարությունը, թե դեպի ուր ենք շարժվում մոտակա տարիներին»,- Սպիտակ տանը հայտարարել է Թրամփը:

ՄՐՑԱԿԻՑՆԵՐՆ ՈՒ ԻԶԳՈՅՆԵՐԸ

Ռազմավարական փաստաթղթում Չինաստանը և Ռուսաստանը դասակարգվում են որպես «մրցակից ուժեր»: Չինաստանը այն հիմնական թիրախն է, որից պետք է պաշտպանել ԱՄՆ-ի տնտեսական անվտանգությունը: Ամերիկացի ստրատեգները Ռուսաստանին ևս չեն խնայել: Ռազմավարությունը ավելի հեռուն է գնում, քան պարզապես նախագահի գնահատականը «Ռուսաստանի ապակայունացնող պահվածքի» մասին՝ ներառյալ ոտնձգությունները Ուկրաինայի և Վրաստանի ինքնիշխանության նկատմամբ: Իսկ ԱՄՆ-ի ազգային անվտանգության «թոփ սպառնալիքների» ցուցակը գլխավորում են Հյուսիսային Կորեայի և Իրանի «անպիտան» կամ այլ կերպ ասած՝ «վտարանդի (իզգոյ) ռեժիմները» (“rogue regimes”):

ՓԱՓՈՒԿ ՈՒԺԻՑ՝ ԴԵՊԻ ԿՈՇՏ ՈՒԺ

Թեմայի շուրջ «Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է The Armenian Interest վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանը:

– Ի՞նչ եզրակացություններ կարելի է անել այս փաստաթղթից ընդհանուր առմամբ՝ հատկապես Հայաստանի արտաքին քաղաքականությանը այս կամ այն կերպ առնչվող երկրների մասով:

Ընդհանուր առմամբ այս կոնցեպտը, իհարկե, արմատապես տարբերվում է նախորդ երկու փաստաթղթերից: Այժմ ամերիկացիները խաղադրույք չեն անում նրա վրա, որ իրենց գլոբալ առաջատարությունը պետք է հաստատվի ամբողջ աշխարհում մարդու իրավունքների պաշտպանության, գլոբալ ժողովրդավարացման գործընթացին աջակցելու միջոցով: Այս կոնցեպտը հրաժարվում է նման մոտեցումներից, բայց դա չի նշանակում, որ գործող վարչակազմը հրաժարվում է «Ամերիկայի բացառիկության» գաղափարից: Ընդհակառակը, նրանք ասում են, որ Ամերիկան մնում է գլոբալ բացառիկ գերտերություն, բայց հիմա ամեն ինչ լինելու է շատ ավելի պրագմատիկ, իսկ դա նշանակում է՝ ամերիկյան առաջատարությունը հաստատվելու ավելի կոշտ մեթոդներով՝ ուժի և վճռական գործողությունների միջոցով: Խաղադրույքն արվում է ռազմատեխնիկական բաղադրիչի և ռազմարդյունաբերական համալիրի վրա: Այժմ Օբամայի օրոք եղած կոնցեպտները, օրինակ՝ «փափուկ ուժի» կոնցեպտը, երկրորդ, երրորդ պլան են մղվում, և Ամերիկան վերադառնում է «ռեալ պոլիտիկին», «կոշտ ուժին», մկանների ցուցադրությանը՝ ինչպես ընդունված է եղել Սառը պատերազմի շրջանում:

Մյուս տարբերվող հատկանիշն այն է, որ ներկայիս վարչակազմն ասում է, որ «Ամերիկայի բացառիկությունը» արտաքին աշխարհում կախված կլինի այն հանգամանքից, թե որքանով Ամերիկան կուժեղանա ներսում: Կիրառվում են այնպիսի տերմիններ, ինչպիսիք են՝ «ներքին տնտեսական անվտանգություն», «ամերիկյան կենսակերպի պաշտպանություն», «ներքին անվտանգություն», «կայունություն» և այլն: Որքան Ամերիկան ավելի լավ է պաշտպանված ներսից, այնքան ավելի հեշտ է դա վերածել արտաքին բացառիկության: Այսինքն՝ այժմ նրանք կապում են իրար այս երկու բաղադրիչները, քաղաքականությանը մոտենում են շատ իրատեսորեն, ոչ այնպես, ինչպես եղել է Բուշ կրտսերի կամ Օբամայի օրոք:

Արտաքին քաղաքականության հիմքում նրանք կրկին դնում են ամերիկյան առաջնորդության գաղափարը: Որպես երկու հիմնական սպառնալիքների՝ նրանք դիտում են Ռուսաստանին և Չինաստանին: Այս փաստաթղթի ճարտարապետը, ըստ էության, Թրամփի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Հերբերտ Մաքմասթերն է, որը նախկինում էլ հայտարարել է, որ Ռուսաստանը ներկայացնում է սպառնալիք, որովհետև նա ստեղծել է հիբրիդային պատերազմների նոր տեսակ, քայքայիչ գործողություններ է իրականացնում և զբաղվում է կիբերշպիոնաժով և կիբերհարձակումներով: Ռուսաստանից բխող երկրորդ սպառնալիքը տեղեկատվական հարձակումներն են՝ Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում գործող պրոպագանդիստական գործիքների կիրառումը: Ռուսաստանն այս համատեքստում է սպառնալիք ներկայացնում: Եվ ամերիկացիները կարծում են, որ հարկավոր է սկսել պատասխանել նման գործողություններին:

Չինաստանն ավելի շատ տնտեսական վտանգ է ներկայացնում: Մաքմասթերն այդպես էլ գրում է, որ Չինաստանի տնտեսական ագրեսիան կարող է փոխել գլոբալ աշխարհակարգը, ուստի ամերիկացիները կփորձեն զսպել, բայց միաժամանակ նրանք ասում են, որ պետք է ավելի զգույշ գործել, որովհետև տնտեսական դիմակայության մեջ առաջացած լուրջ խոտորումը կարող է հանգեցնել քաղաքական լուրջ հետևանքների:

Ընդհանուր առմամբ այս փաստաթուղթը, ինչպես և նախորդները, իր բնույթով ապացուցեց մի կարևոր բան, որ անկախ այն հանգամանքից, թե որ վարչակազմն է իշխանության ղեկին, ինչ գաղափարներով է անձամբ նախագահը գալիս Սպիտակ տուն, գոյություն ունի շատ հստակ պետական օրակարգ, որը կախված է ոչ թե մարդկանցից, այլ համակարգային խնդիրներից: Անձամբ Թրամփը, օրինակ, կարող է այլ կերպ պատկերացնել այդ խնդիրները, բայց հիմա դրանք հստակ ամրագրված են, որովհետև դա է պահանջում ամերիկյան ամբողջ պետական օրակարգը: Հետևաբար, այս փաստաթուղթը հստակ արտացոլում է թե՛ Ամերիկայի ներքին վիճակը և թե՛ արտաքին մարտահրավերները: Տարբերությունը միայն այն է, որ յուրաքանչյուր վարչակազմ իր գործիքներն է կիրառում այդ խնդիրների լուծման համար:

ԱՆՄԻՋԱԿԱՆ ԵՎ ԱՆՈՒՂՂԱԿԻ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔՆԵՐ

– Ռազմավարության մեջ Ռուսաստանն ու Չինաստանը նշվում են որպես «մրցակից ուժեր», իսկ Իրանն ու Հյուսիսային Կորեան ընդգրկված են գլխավոր սպառնալիքների ցուցակում: Ո՞րն է տարբերությունն այս մոտեցումների միջև:

– Տարբերությունը մեկնաբանության մեջ է, որովհետև Ռուսաստանը և Չինաստանը չեն կարող հայտարարվել ուղղակի սպառնալիքներ, որովհետև ուղիղ սպառնալիքներ նրանց կողմից չի գալիս: Նրանք չեն կարող ուղղակիորեն վնասել Միացյալ Նահանգների շահերին: Այո, նրանք հակառակորդներ են, որովհետև սրանք այն պետություններն են, որոնք, ըստ էության, փորձում են վիճարկել Ամերիկայի գլոբալ առաջատարությունը: Պարզ է, որ Հյուսիսային Կորեան և Իրանը չեն կարող նման հավակնություններ ունենալ: Իրանը կամ Հյուսիսային Կորեան չեն կարող գլոբալ մարտահրավեր նետել Միացյալ Նահանգներին, դրա համար էլ նրանք հայտարարվում են պետություններ, որոնք առաջացնում են անմիջական սպառնալիքներ: Իրանը միջուկային ծրագիր է զարգացնում, ուղղակիորեն սպառնում է Միացյալ Նահանգների շահերին Մերձավոր Արևելքում՝ ներառյալ իր առանցքային դաշնակիցը՝ Իսրայելը: Հյուսիսային Կորեան անմիջական միջուկային սպառնալիք է ներկայացնում կրկին Միացյալ Նահանգների դաշնակիցներին՝ Հարավային Կորեային և Ճապոնիային: Պարզ է, որ եթե Միացյալ Նահանգները հարված հասցնի Հյուսիսային Կորեային, վերջինս չի հարվածելու ԱՄՆ-ին, բայց նա կարող է հարվածել Սեուլին կամ Տոկիոյին:

ՌՈՒՍ-ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՃԳՆԱԺԱՄԻ ԽՈՐԱՑՄԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՆԵՐԸ

– Ամերիկյան նոր ռազմավարության կենսագործումն ինչպե՞ս կազդի Արևմուտք-Ռուսաստան հարաբերությունների և միջազգային տարբեր հարցերի, մասնավորապես ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման շուրջ ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի համագործակցության վրա:

– Ընդհանրապես հարավկովկասյան տարածաշրջանն այսօր քիչ է հետաքրքրում ամերիկացիներին: Եթե հետաքրքրում է, ապա միայն Մերձավոր Արևելքում ընդհանուր արտաքին քաղաքականության համատեքստում: Բայց Հայաստանի ազգային շահերի տեսանկյունից ձեռնտու է եթե ոչ կայուն երկխոսության պահպանումը Մոսկվայի և Վաշինգտոնի միջև, ապա գոնե հարաբերությունների պահպանումը: Որքան նրանք ավելի շատ շփման եզրեր ունենան, այնքան մեր օգուտն է, որովհետև եթե ԱՄՆ-Ռուսաստան հարաբերությունները շարունակի խորանալ, իսկ դրա համար կան բոլոր նախադրյալները, Հայաստանի համար ավելի դժվար կլինի: Պետք է պարզապես հաշվարկել հնարավոր հետևանքները: Բոլոր նշանները ցույց են տալիս, որ ամերիկացիները հետևողականորեն կոշտացնում են իրենց քաղաքականությունը Ռուսաստանի նկատմամբ, թեև նրանք իրենց հնարավորությունների նույնիսկ 2 տոկոսը դեռ չեն օգտագործել: Եթե նրանք ավելի շատ պատժամիջոցներ սկսեն կիրառել՝ գործի դնելով գերծանր գործիքներ, մեր վիճակը լավ չի լինի: Ըստ էության, դա վերաբերում է ամբողջ Եվրասիական տնտեսական միությանը:

ՄԻԱՑՅԱԼ ՆԱՀԱՆԳՆԵՐԻ ԴԱՍԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՆ

– Հայաստանը Միացյալ Նահանգների հետ համեմատելը, իհարկե, մեղմ ասած՝ ծիծաղելի կլինի, բայց ինչպես տեսանք՝ յուրաքանչյուր վարչակազմ ազգային անվտանգության իր ռազմավարությունն է ներկայացնում: Իսկ Հայաստանի Ազգային անվտանգության ռազմավարության փաստաթուղթը վերջին անգամ հաստատվել է 2007 թ. հունվարին: Միացյալ Նահանգները, որպես պետություն, ի՞նչ օրինակ է ծառայում այնպիսի պետությունների համար, ինչպիսին Հայաստանն է:

Ազգային անվտանգության ռազմավարությունն ընդունվում է ոչ թե պետական մշակույթի կամ պետականության առկայությունը ցուցադրելու նպատակով, այլ ելնելով փոփոխված միջազգային իրադրությունից: Եթե աշխարհում ինչ-որ բան է փոխվել է, և դա անմիջականորեն առնչվում է քո պետությանը, ապա անպայման պետք է ընդունվի նոր ռազմավարություն, որում հաշվի կառնվեն բոլոր այդ նոր մարտահրավերները: Ես չգիտեմ, գուցե Հայաստանի իշխանությունների կարծիքով 2007 թ. հետո ոչինչ չի փոխվել, դրա համար էլ նոր փաստաթուղթ չեն ընդունում, թեև մի քիչ կասկածում եմ, որովհետև եղել է 2008 թ. տնտեսական ճգնաժամը կամ թեկուզ 2016 թ. քառօրյա պատերազմը, ընդհանրապես միջազգային իրադրության փոփոխությունը: Եթե հաշվի առնենք բոլոր այս գործոնները, ապա, իհարկե, Հայաստանն այսօր պիտի ունենար ազգային անվտանգության կատարելապես նոր ռազմավարություն՝ նոր մոտեցումներով և նոր գործիքներով այդ սպառնալիքներին դիմակայելու համար: Ինչո՞ւ դա չի արվում՝ հավանաբար պետք է հարցնել Հայաստանի իշխանության ներկայացուցիչներին: Չգիտեմ՝ ինչով են նրանք դա բացատրում: Հնարավոր է՝ նրանք մտածում են, թե առանց դրա էլ ամեն ինչ վերահսկում են, և պետք չէ այդ ամենի մասին գրել փաստաթղթերում, կամ այդ ռազմավարությունը հասանելի է մարդկանց շատ նեղ շրջանակի, բայց այն չի հրապարակվում գաղտնիությունը պահպանելու նկատառումներով: Դժվար է այդ հարցին պատասխանել:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում