Monday, 08 03 2021
Տարօրինակ է, բայց պատերազմը սրեց հարցը հենց այդ համատեքստում
00:00
Շվեյցարիայում արգելվում է փարաջա կրել հասարակական վայրերում
23:45
Պենտագոնը հայտարարել է պատասխան հարված հասցնելու պատրաստակամության մասին՝ Իրաքում ավիաբազայի վրա գրոհից հետո
23:30
Արքայազն Հարին «պատերազմ» է հայտարարել Բրիտանիայի թագավորական ընտանիքին
Հորդորում ենք զերծ մնալ ակնհայտ ապատեղեկատվություն տարածելուց. ՊՆ
23:00
Իրանը մոխիր կդարձնի Թել Ավիվն ու Հայֆան. Իրանի ՊՆ ղեկավար
Թշնամին բանակցություններում ուզում էր Կարմիր շուկան, չտվեցինք․ Արցախի նախագահի խոստովանությունը
Թբիլիսիում ցուցարարները պահանջել են Իրակլի Ղարիբաշվիլիի հրաժարականը
Վայբերով վիրուս է տարածվում, ջնջեք. Սամվել Մարտիրոսյանը զգուշացնում է
Հայաստանի իշխանության և ընդդիմության ուղերձները ցույց են տալիս, որ Բաքուն Հայաստանից մեկ քայլ առաջ է․ Վիգեն Չետերյան
Սիրիայում խաղաղ բնակիչներով երկու ավտոբուս է պայթել ականների վրա
Երկրում պետք է կարգուկանոն հաստատվի, տևական անկայունությունը կարող է բերել օտար պետության միջամտության
21:35
Անգելա Մերկելը արտահայտվել է լիարժեք գենդերային հավասարության օգտին
Կա ռիսկայնություն, որ Կոնդի մրցույթի նախագծով փորձում են իրականացնել նախկինում արված նախագիծը
21:15
Մեգան Մարքլին քննադատել են սաուդյան արքայազնից ստացած նվերը կրելու համար
Հայաստանի ճանապարհը քայքայած հակասությունը
Բա՛վ է խաղաք հասարակության գերլարված նյարդերի հետ և ձեր հիմնազուրկ պնդումներով փորձեք ապակայունացնել երկիրը. Նազելի Բաղդասարյանը՝ Հրանտ Բագրատյանին
Գեղարքունիքի, Լոռու, Վայոց Ձորի, Արագածոտնի, Շիրակի մարզերում ձյուն է տեղում
Թուրքիայում սկսել են Ուկրաինայի համար Bayraktar TB2 անօդաչուների հավաքումը
Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 1 դեպք
Արտակարգ դեպք Երևանում. 27-ամյա տղան հրազենային և մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել է «Աստղիկ» բժշկական կենտրոն
19:30
Շվեյցարիայում նիկաբի օրինականության վերաբերյալ հանրաքվե է անցկացվում
19:15
Ամբողջ աշխարհում ներարկվել է COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութերի գրեթե 300 միլիոն դեղաչափ. Bloomberg
19:00
ԱՄՆ-ում կործանիչների նոր լազերային թնդանոթներ են փորձարկելու
18:45
Ավստրիան դադարեցրել է AstraZeneca-ի պատվաստանյութի խմբաքանակի օգտագործումը՝ կնոջ մահից հետո
Pfizer-ի ղեկավարը չի կարողացել մուտք գործել Իսրայել՝ կորոնավիրուսի դեմ պատվաստված չլինելու պատճառով
NASA-ն ծրագրում է առաջիկա 10 տարիների ընթացքում առաջին կնոջն իջեցնել Լուսնի վրա
18:00
Հայաստանի մեկուսացումը չափից դուրս վտանգավոր է. պետք է ազատվել «խռոված հարևանի» կարգավիճակից
17:50
Հռոմի Պապը կոչ է արել հարգել և պաշտպանել կանանց
Մի քիչ արագ տարվեցինք դրանով, գուցե մի քիչ շտապեցինք. Արցախի կրթության նախարարը՝ ռուսերենին կարգավիճակ տալու մասին

Մադրիդյան սկզբունքները արդար գործարք չեն առաջարկում. բոլոր պահանջներն ուղղված են Հայաստանին

«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախմբի գործադիր տնօրեն Արամ Համբարյանը:

– Պարոն Համբարյան, իմ առաջին հարցը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահ, դեսպան Ռիչարդ Հոգլանդի վերջին հայտարարության մասին է: Ի՞նչ եք կարծում՝ ինչո՞ւ նա որոշեց նման հայտարարությամբ հանդես գալ իր պաշտոնը լքելուց առաջ: Հակամարտության կարգավորման 6 կետերը վերաշարադրելով՝ նա ուզում էր ճնշո՞ւմ գործադրել հակամարտող կողմերի վրա, ուղե՞րձ հղել Մոսկվային, թե՞ հրահրել ինչ-որ բանավեճ կամ քննարկում հիմնախնդրի լուծման հարցի շուրջ:

Մինչ օրս պարզ չէ, թե ինչու այդ հայտարարությունն արվեց միայն ամերիկացիների և ոչ ռուսների, ֆրանսիացիների կողմից կամ չարվեց համատեղ հայտարարություն Մինսկի խմբի կողմից: Սա կարող է լինել Թրամփի վարչակազմի առաջին փորձը՝ հստակեցնելու իր քաղաքականությունը Ղարաբաղյան խնդրի առնչությամբ: Մենք տեսել ենք, որ Թրամփի վարչակազմը փորձում է համագործակցության ոլորտներ փնտրել Ռուսաստանի հետ, և եկեք խոստովանենք, որ Ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացը շատ քիչ ոլորտներից է, որտեղ երկար տարիներ շարունակվում է ակտիվ համագործակցությունը Միացյալ Նահանգների և Ռուսաստանի միջև: Այնուամենայնիվ, Հոգլանդի հայտարարության պատճառներն ամբողջությամբ պարզ չեն: Կարդալով ներկայացված կետերը՝ տեսնում ենք, որ նոր բան այնտեղ գրեթե չկա, փոքր-ինչ փոփոխված են Մադրիդյան սկզբունքները, բայց հիմնական գաղափարները նույնն են, և դա լավ չէ, որովհետև մենք կարծում էինք, որ Թրամփի վարչակազմը նոր մոտեցում կցուցաբերի Արցախի հարցին, նրանք կուսումնասիրեն անցյալը և կտեսնեն, որ Մադրիդյան սկզբունքները որևէ արդյունք չեն կարող տալ: Մադրիդը չի ապացուցել, որ կարող է դառնալ պլատֆորմ խաղաղության հաստատման համար: Սա ձախողված փորձ է, և, ցավոք սրտի, Թրամփը փորձում է հետևել հնացած և ձախողված գաղափարներին՝ նոր գաղափարներ առաջարկելու փոխարեն: Սա շատ ցավալի է, որովհետև ի տարբերություն Ռուսաստանի՝ Միացյալ Նահանգները լրջորեն շահագրգռված է, որպեսզի այս հիմնախնդիրը հանգուցալուծվի, և տարածաշրջանում կայունություն լինի:

– Նկատի ունեք Միացյալ Նահանգներն ընդհանրապե՞ս, թե՞ Թրամփի վարչակազմը մասնավորապես:

– Ոչ, ոչ, խոսքը ոչ թե Թրամփի, այլ ընդհանրապես ամերիկյան կառավարության և ամերիկյան ազգային շահի մասին է: Եվրասիայի տարածաշրջանում կոնֆլիկտների լուծումը, ներառյալ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը, բխում է Միացյալ Նահանգների ազգային շահերից: Նրանք կուզենան, որ այս խնդիրը լուծվի: Թե ինչպես կլուծվի՝ արդեն երկրորդական հարց է: Ուստի դժբախտություն է, որ ամերիկյան կողմը ներկայացնում է մի ծրագիր, որը չի կարող լուծում ապահովել: Մյուս անհաջողությունն այն է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի նոր ամերիկացի համանախագահը՝ դեսպան Շոֆերը, իր պաշտոնավարման առաջին իսկ օրվանից ծանրաբեռնված, կաշկանդված է լինելու Հոգլանդի ներկայացրած փաստաթղթի պատճառով: Նրանք պետք է հնարավորություն տային նոր համանախագահին ազատորեն գործելու, հանդիպելու կողմերի հետ և քննարկելու, թե ինչն է ձախողվել, ինչն է աշխատում: Ես չգիտեմ, թե ինչու Հոգլանդը դա արեց, բայց կարող եմ ասել, որ դա անարդար քայլ էր նոր համանախագահի հանդեպ, որովհետև նոր համանախագահը ստիպված է հենց այս հանգրվանից սկսել իր աշխատանքը:

– Երբ ամերիկացի դիվանագետը նման քայլ է անում՝ հրապարակելով, վերաշարադրելով կարգավորման նույն ծրագիրը, որը զգալիորեն կորցրել է իր արդիականությունը և շատ առումներով անընդունելի է կողմերի և մասնավորապես Հայաստանի հանրության համար, կարո՞ղ ենք եզրակացնել, որ սա ցույց է տալիս ամերիկյան դիվանագիտության սահմանափակ հնարավորությունները տվյալ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացում:

Սա ոչ թե սահմանափակումն է ցույց տալիս, այլ ամերիկյան դիվանագիտության ձախողումը: Սա ցույց է տալիս ստեղծագործականության և նոր հնարավորություններ փնտրելու ձգտման բացակայությունը, իսկ խաղաղության հասնելու հնարավորություններ կան այս տարածաշրջանում: Ամերիկացիները չեն փնտրում այդ հնարավորությունները, այլ կրկին շրջանառության մեջ են դնում վատ գաղափարները: Մենք կարող ենք գտնել այն ճանապարհը, որը տանում է խաղաղության, պարզապես ներկայացված ծրագիրն այդ ճանապարհը չէ: Եթե նայեք պետքարտուղարության ներկայացրած 6 կետերին, կտեսնեք, որ դրանք հիմնականում վերաբերում են հայկական կողմի պարտավորություններին, որ հայկական կողմը պետք է սա անի, սա անի, սա անի: Որտե՞ղ են պահանջները Ադրբեջանի նկատմամբ: Պահանջներն ու պարտավորությունները խիստ անհավասար և անհամարժեք են այս փաստաթղթում այն իմաստով, թե կոնկրետ ի՞նչ քայլեր պիտի կատարվեն հակամարտության կարգավորման համար և ավելի կարևոր հարց՝ ե՞րբ պիտի կատարվեն: Խոսքը մասնավորապես Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական կարգավիճակի որոշման մասին է, որի ժամկետն անորոշ է: Մադրիդյան սկզբունքների ամենաթույլ կողմը ժամկետների բացակայությունն է: Երբ ես թխվածքաբլիթ եմ տալիս իմ երեխաներին և ուզում եմ, որ նրանք արդար կերպով բաժանեն այդ թխվածքաբլիթը, նրանցից մեկին ասում եմ՝ դու կիսիր, իսկ մյուսին ասում եմ՝ դու որոշիր, թե որ կտորն ես ուզում վերցնել: Այս մեթոդով ես ստիպում եմ նրանց արդար գործարք կնքել: Այն երեխան, որը պետք է կիսի թխվածքաբլիթը, կկիսի այն հավասարապես, որովհետև գիտի՝ եթե հավասար չկիսի, մյուս երեխան կարող է վերցնել ավելի մեծ բաժինը: Բայց Մադրիդյան սկզբունքները նման արդար գործարք չեն առաջարկում, բոլոր հարցումներն ու պահանջները ուղղված են Հայաստանին՝ հանձնեք հողերը, հանձնեք անվտանգությունը, հրաժարվեք անկախությունից և ընդունեք միջանկյալ կարգավիճակ, իսկ Ադրբեջանից պահանջում են այն, ինչ նա պետք է անի ոչ թե այսօր, այլ վաղը. կարգավիճակը՝ վաղը, անվտանգության հարցերը՝ վաղը, և այսպես շարունակ: Սա շատ անարդար ծրագիր է:

– Մադրիդյան սկզբունքները, կարելի է ասել, ընդունվել են այն աշխարհակարգի, Ռուսաստանի և Արևմուտքի հարաբերությունների այն համակարգի պայմաններում, որն այսօր զգալիորեն խարխլված է: Դրանից հետո միջազգային իրադրությունը էապես փոխվել է, սրվել է իրավիճակը հակամարտության գոտում, տեղի է ունեցել ապրիլյան պատերազմը, որը լուրջ հետևությունների տեղիք է տալիս: Չե՞ք կարծում, որ այսօր անհրաժեշտ են հակամարտության կարգավորման այլ բանաձևեր և սկզբունքներ:

Այո, ես համաձայն եմ: Կրկին Մադրիդյան սկզբունքների գլխավոր խնդիրը ժամկետների հարցն է: Հայերից պահանջում են տարածքային զիջումներ անել այսօր, որպեսզի Ադրբեջանը հետագայում ճանաչի Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը, բայց թե երբ կսահմանվի Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը՝ հայտնի չէ: Մի անգամ Ալիևը հայտարարել է, որ դա կլինի միգուցե 100 տարի անց: Հետևաբար երբ առաջարկվում է գործարք, ըստ որի՝ կողմերից մեկը զիջումներ պիտի անի այսօր՝ վաղը կատարվելիք խոստումների դիմաց, ապա դրա համար անհրաժեշտ է վստահություն: Այդ վստահությունը կողմերի միջև չկա, իսկ ապրիլից հետո անվստահության անդունդն ավելի խորացավ, և Մադրիդյան սկզբունքները գնալով կորցնում են իրենց կենսունակությունը, դառնում են ավելի ոչ իրատեսական և անարդյունավետ, ուստի կարծում եմ, որ հարկավոր է վերանայում, հարկավոր են նոր մոտեցումներ:

– Հնարավո՞ր է արդյոք կանխել ռազմական բախումները, եթե կարգավորման ավելի լավ ծրագիր առաջարկվի, թե՞ նախ անհրաժեշտ է կայունացնել վիճակը շփման գծում, ամրապնդել հրադադարի ռեժիմը:

– Ես միանշանակ կարծում եմ, որ ավելի ճիշտ է երկրորդ տարբերակը: Ապրիլից հետո կողմերը ավելի են կոշտացրել իրենց դիրքորոշումները: Ադրբեջանն ասում է՝ «չկան բանակցություններ՝ չկա խաղաղություն», այսինքն՝ քանի դեռ հայերը զիջումներ չեն արել, կլինեն հարձակումներ, բռնություն և նոր զոհեր: Հայկական կողմն ասում է՝ «չկա խաղաղություն՝ չկան բանակցություններ», այսինքն՝ ինչպե՞ս կարող ենք երկխոսել, երբ ամեն օր ձեր զինվորները սպանում են մեր զինվորներին, խաղաղ բնակիչներին, խոշտանգում, գլխատում են հայերին: Սա արտացոլում է այն անվստահությունը, որը կա կողմերի միջև, և Մադրիդն ամենևին չի լուծում այս խնդիրը: Հետևաբար կարծում եմ, որ այսօր բանակցային կողմերն ավելի շատ պետք է կենտրոնանան ոչ թե երկարաժամկետ կարգավորման, այլ հրադադարի ամրապնդման հարցերի վրա: Տեղի ունեցող ցանկացած հարձակում կարող է վերածվել պատերազմի: Նախորդ տարվա ապրիլի իրադարձությունները կարող էին վերաճել ավելի լայնածավալ պատերազմի: Բարեբախտաբար դա տեղի չունեցավ, բայց վաղը կամ հաջորդ շաբաթ, հաջորդ ամիս կարող է նոր հարձակում լինել, և մենք չգիտենք, թե դա ինչ հետևանքներ կունենա: Իմ կարծիքով՝ Մինսկի խմբի գլխավոր առաջնահերթությունը պետք է լինի հրադադարի ամրապնդումը:

Միացյալ Նահանգների կառավարությունը աջակցում է «Ռոյս-Էնգել» ծրագրի կենսագործմանը, որն ասում է՝ միջադեպերի հետաքննության մեխանիզմներ շփման գծում, ավելի շատ դիտորդներ և դիպուկահարների հեռացում առաջին գծից: Սա շատ լավ ծրագիր է: Երբ Ռոյսը և Էնգելը առաջարկեցին այս ծրագիրը, Կոնգրեսի շուրջ 100 անդամներ իրենց ստորագրությունը դրեցին այս առաջարկությունների տակ, այնուհետև Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարությունը հայտարարեց, որ աջակցում է այս ծրագրի իրագործմանը: ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը հայտարարեց, որ կողմ է այս գաղափարին: Հայաստանը և Արցախը հայտարարեցին, որ, իհարկե, մենք կողմ ենք այդ ծրագրին, և միայն Ադրբեջանն է մերժում այն: Որպես Ադրբեջանի մերժման հետևանք՝ տեսնում ենք երկու հանգամանք: Առաջինն այն է, որ այս ծրագիրն այդպես էլ կյանքի չկոչվեց: Երկրորդը՝ աշխարհը տեսավ, որ միայն Ադրբեջանն է, որը չի ուզում, որպեսզի միջազգային հանրությունը տեսնի, թե ով է սկսում հարձակումները շփման գծում: Միակ դրական կողմն այն է, որ մենք տեսնում ենք, թե ով է արգելափակում հաշվետվողականության, պատասխանատվության այս ծրագրի իրագործումը: Այսպիսին է իրավիճակը: Մինսկի խմբի, Ուորլիքի, Հոգլանդի, Շոֆերի և մյուսների գլխավոր խնդիրը խաղաղությունը պահպանելն է, որովհետև եթե չկա խաղաղություն շփման գծում, չի լինի խաղաղություն նաև բանակցությունների սեղանին:

– Համաձա՞յն եք, որ բավարար միջազգային ճնշում չի գործադրվում կողմերի և հատկապես Ադրբեջանի նկատմամբ, որպեսզի չլինեն նոր միջադեպեր:

Այո, այո: Մադրիդյան սկզբունքներն ինչ-որ առումով նույնիսկ շեղում են ուշադրությունը խաղաղությունը պահպանելու անհետաձգելի խնդրից, և միջազգային հանրությունը թույլ է տվել Ադրբեջանին չափից ավելին:

 

Շարունակելի

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում
new adriver("adriver_banner_525093214", {sid:216038, bt:52, bn:28});