Monday, 16 05 2022
20:00
Live. «Առաջին լրատվական» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոն
19:50
Ամերիկայի հայկական համագումարը դեմ է F-16-ի գործարքի համար Թուրքիայի առաջարկին
19:40
Մակրոնն աջակցել է ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու Շվեդիայի որոշմանը
19:30
COVID-19-ով ախտահարման հայտնաբերված դեպքերի թիվն աշխարհում գերազանցել Է 521 միլիոնը
Վահան Քերոբյանն ընդունել է Համաշխարհային բանկի պատվիրակությանը
19:10
Իրաքում երեք օդանավակայան Է փակվել սաստիկ ավազահողմի պատճառով
Խաղաղության պայմանագրում պետք է ֆիքսել Արցախի համար անցումային շրջանի գաղափար
18:50
Հունգարիայի նոր նախագահը դատապարտել է Ռուսաստանի ագրեսիան Ուկրաինայի դեմ
18:40
Ուկրաինայից եւ Դոնբասից Ռուսաստան ժամանած փախստականների թիվը գերազանցել Է 1,3 միլիոնը
18:30
Ավստրիան մայիսի 16-ից կհանի մուտքի սահմանափակումները օտարերկրյա զբոսաշրջիկների համար
Երևանի պատասխանը Լուկաշենկոյի սադրանքին
Սաակաշվիլիի փաստաբանը դատապարտվել է 3,5 տարվա ազատազրկման
Վանաձորի «Հայրենիք» խմբակցությունը չի մասնակցելու ավագանու նիստերին
18:10
Ռուսաստանը եւ Իրանը կարող են նավթագազային սարքավորման գործարան հիմնել
18:00
ԵՄ-ի ԱԳՆ ղեկավարները մայիսի 16-ին չեն կարող համաձայնեցել ՌԴ-ի նկատմամբ նավթային բռնարգելքը. Բորել
17:57
Խարկովի հյուսիսարևելյան հատվածը անցել է ուկրաինացիների վերահսկողության տակ
Երևանյան լիճ թափվող կոյուղաջրերի խնդիրը լուծելու համար Հրազդան գետի երկայնքով նոր կոյուղագիծ կառուցելու ծրագիր կիրագործվի
Անցկացվելու է հրամանատարաշտաբային զորավարժություն
17:50
Եվրոպայի Կենտրոնական բանկը կարող Է թվային եվրոյի մշակումն սկսել 2023 թվականի վերջին
17:43
Իլհամ Ալիևը Էլիզաբեթ Երկրորդ թագուհուն ձի է նվիրել
«Անկարան պետք է դիվանագիտական ​​նուրբ հավասարակշռություն պահպանի Մոսկվայի և Կիևի միջև». Քալըն
Պատրաստ ենք ապահովել սահմանների անվտանգությունը ՀԱՊԿ պատասխանատվության գոտում. ՀԱՊԿ առաջնորդների համատեղ հայտարարությունը
«Ֆինլանդիայի և Շվեդիայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին ուղղակի վտանգ չի ներկայացնում ՌԴ-ի համար». Պուտին
17:31
Ռումինիայի ԱԳՆ-ն հայտարարել Է Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների վեցերորդ փաթեթի անհրաժեշտության մասին
17:30
ԱՄՆ-ը մտադիր Է ՆԱՏՕ-ին Ֆինլանդիայի անդամակցությունը վավերացնել մինչեւ աշուն
17:23
Օրվա միտքը. Արևմուտքը կուժեղացնի ճնշումը ԽՍՀՄ տարածքում
Վրաստանն անվտանգ երկիր են ճանաչել գործարար զբոսաշրջության համար
Ուսումնական տարվա ավարտը հունիսի 3-ին է, 6-օրյա աշխատանքային շաբաթվա դեպքում հունիսի 6-ին. Անդրեասյան
17:10
«Արևմտյան պատժամիջոցներին ՀԱՊԿ-ը պետք է դիմակայի միասնաբար». Լուկաշենկո
Լիբանանի արաբները ևս քվեարկել են հայ պատգամավորների օգտին

Վտանգը հաղթանակի գիծն է. Վարուժան Ավետիսյանի նոր հոդվածը

«Վտանգը հաղթանակի գիծն է» սահմանումը «ճգնաժամը նաև հնարավորություն է» ճշմարտության՝ ազգային ոգու գիտակցության հասած կամային ժողովրդի լավատեսական ըմբռնումն է և նույնպես ճշմարիտ է: Այն ձևակերպել է հայ մեծ մտածող և գործիչ Հայկ Ասատրյանը՝ ոգու տրամաբանության իրերի տրամաբանությունը և ըստ այդմ պատմության ընթացքը փոխելու հնարավորությունն ու ճանապարհը տեսանելի դարձնելու համար:

Մենք նույնպես՝ սրտում և մտքում ամուր պահելով այդ ճշմարտությունը, ներկայացնում ենք մեզ սպառնացող վտանգը, որը կարող է, պետք է և, մեր համոզմամբ՝ դառնալու է հայության հաղթանակի գիծն ու վերածննդի անցումը:

Պետք է հաշվի առնենք նաև, որ մեր ժողովուրդն ունի մի համակարգաստեղծ առանձնահատկություն: Նա համոզված է, որ ինքը հավերժ է: «Այս աշխարհում ամեն բան կմեռնի, բայց հայը չի մեռնի», – գրել է Մեծ Եղեռնից մազապուրծ մի տարագիր հայ իրեն Հայրենիքից հեռացնող նավակի կողամասին: Հայը Մհեր ունի Քարի մեջ պահված: Այլ հարց է, որ Մհերին դեռ պետք է հանել, ակտիվացնել մեր քարացած ներաշխարհում: Եվ այդ հարցը լուծելուն միտված մի համեստ ու փոքր ջանք է մեզ սպառնացող վտանգն ու դրա լրջությունը բացահայտող սույն վերլուծությունը: Փոքր վտանգները հավերժին չեն անհանգստացնում, այլ միայն մեծերը: Եվ վտանգն իսկապես մեծ է, իսկապես գոյութենական:

Բուն վտանգը

Հայաստանը որպես գաղութ-կայազոր ունենալու շնորհիվ Ռուսաստանը օգտագործելով նաև Կովկասյան լեռնաշղթայի հարավային փեշին ձեռք բերած պլացդարմները (Աբխազիա և Հարավային Օսեթիա) և, ըստ էության՝ լեռնաշղթայի անցումների նկատմամբ երկկողմանի ու ամբողջական վերահսկողությունը, Սևծովյան նավատորմի և Կասպիական նավատորմիղի կարողությունները, ինչպես նաև հենվելով հեռահար ու զանգվածային խոցման իր ներուժի վրա, ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո էլ փաստացի շարունակում է Այսրկովկասը ռազմական-ռազմավարական առումով ներկալված պահել որպես իր ներքին տարածք:

Այս հանգամանքի շնորհիվ է, որ Ռուսաստանը շարունակում է ցամաքային կապ ունենալ Հարավ-արևմտյան Ասիայի (Մեծ Մերձավոր Արևելք) գերկարևոր տարածաշրջանի հետ և ակտիվ կերպով գործել Հյուսիս-Հարավ առանցքով: Ռուսաստանը փաստացի կորցրել է գլոբալ դերակատար լինելու մյուս հնարավորությունները և միայն Եվրասիական Հյուսիս-Հարավ առանցքը իր համար գլխավոր՝ Արևելք-Արևմուտք առանցքի հետ համադրելով է կարողանում գոյատևել որպես աշխարհաքաղաքական համալիր և, դրանով իսկ՝ աշխարհաքաղաքական գերուժ: Հայաստան գաղութ-կայազոր ունենալու շնորհիվ է, որ նա կարողանում է ամբողջացնել և Հարավ-արևմտյան տարածաշրջան հասցնել Արևմուտքի դեմ ստեղծած իր ռազմավարական գոտին (Բալթյան նավատորմ-Կալինինգրադի մարզ-Բելոռուս-Ղրիմ-Սևծովյան նավատորմ-Աբխազիա-Հայաստան) և այդպիսով լուրջ հավակնություններ ներկայացնել այս տարածաշրջանում: Պատահական չէ նաև, որ Ռուսաստանը հարձակողական սպառազինություն է տեղակայել իր արևմտյան և հարավային էքսկլավ-կայազորներում՝ Կալինինգրադի մարզում և Հայաստանում: Ի դեպ՝ Ռուսաստանը Հայաստանում իր ռազմական համակարգը ձևավորում է ճիշտ Կալինինգրադի մարզի տարբերակով, պարզապես ձևականորեն «հաշվի է առնում» այն հանգամանքը, որ Հայաստանն, այնուամենայնիվ, միջազգային իրավունքի սուբյեկտ է: Այդ հանգամանքը միայն որոշակիորեն բարդացնում է նրա գործը միջազգային-իրավական ընթացակարգերի միջոցով աշխատելու և արտաքուստ դրանք պահպանելու պարտավորության տեսակետից, սակայն ոչ ավելին: Եթե Ռուսաստանը կորցնի Հայաստան գաղութ-կայազորը, ապա Այսրկովկասը ռազմական-ռազմավարական առումով նրա համար կդառնա արտաքին տարածք, կկտրվի նրա ցամաքային կապը Հարավ-արևմտյան Ասիայի հետ, կկրճատվի ու այդ տարածաշրջանից դուրս կգա նաև Արևմուտքի դեմ ձևավորած նրա ռազմավարական գոտին, ինչի հետևանքով էապես կթուլանա և շատ առումներով պարզապես չի գործի նրա Հյուսիս-Հարավ առանցքը: Իսկ դրա հետևանքով արդեն Ռուսաստանը կքայքայվի որպես Եվրասիական մայրցամաքի չորս կողմերի վրա արդյունավետ կերպով գործելու ունակ աշխարհաքաղաքական համալիր և կդադարի լինել աշխարհաքաղաքական գերուժ:

Հայաստանը որպես գաղութ-կայազոր ունենալու այսպիսի կենսական կարևորությունը Ռուսաստանին թելադրում է արմատախիլ անել Հայաստանի որևէ այլընտրանքի հեռանկար: Ուստի նա պետք է ամեն առումով ուժազրկի և անապատացնի մեր երկիրը:

Այդ նպատակի երեք փոխպայմանավորված հիմնական թիրախներն են.
1)Հայոց ազգային ոգին՝ դրա գոյությունն ու արդյունքն ապահովող մարդկային ներուժի անհրաժեշտ քանակով և որակով,
2)ֆիզիկական պաշտպանության կարողությունները,
3)աշխարհաքաղաքական գործոն դառնալու համար անհրաժեշտ Կուր-Արաքսյան տարածքը, սկզբի համար՝ առնվազն այսօրվա Արցախը (իր սահմանադրական տարածքով) և Նախիջևանի նկատմամբ հայկական վերահսկողությունը:

Ըստ այդմ՝ Ռուսաստանի անմիջական մասնակցությամբ և հիմնականում հայաստանյան գաղութային վարչակազմի ձեռքով փորձ է արվում լուծելու հետևյալ երեք խնդիրները.
1)Հոգևոր-մշակութային քայքայման ու կլանման և սոցիալ-տնտեսական ու իրավական կեղեքման միջոցով մեր ժողովրդին զրկել ազգային քաղաքական ինքնությունից և հնարավորինս մարդաթափ անել երկիրը,
2)Ռուսաստանին հանձնել Հայկական բանակի՝ իրեն անհրաժեշտ մասի (ՀՕՊ, Թուրքիայի և Նախիջևանի ուղղությամբ տեղակայված զորամիավորումներ, շուտով հավանական է՝ կառավարման, կապի, հետախուզության և այլ կարևոր բաղադրիչներ) ռազմավարական կառավարումը: Հայկական բանակի մյուս զորամիավորումներն ու բաղադրիչները, ենթադրաբար՝ որոշակի կրճատմամբ ու վերակազմավորմամբ, նախատեսվում է Ռուսաստանի ռազմավարական կառավարման ներքո վերցնել Արցախում ռուսական ռազմական ներկայություն ապահովելուն և մեր պարտության ու կենսական շահերի հաշվին Շիրակ-Արցախ ռազմավարական աղեղի վրա զույգ ոտքերով Ռուսաստանի հաստատվելուն զուգահեռաբար կամ այդ գործընթացի ավարտին:

Ի դեպ՝ Ռուսաստանի այս նկրտումները սկզբնական շրջանում՝ 2000-ականների առաջին կեսին, եղել են բոլոր ՀԱՊԿ անդամ պետությունների զինված ուժերի նկատմամբ, սակայն մոսկովյան հրամանատարությունից կառավարվող նորօրյա «Վարշավյան պայմանագիր» ձևավորելու նրա ախորժակը փակեցին այդ կազմակերպության մյուս անդամները, և միայն Հայաստանը եղավ հլու-հնազանդ: Անշուշտ, խանգարեց նաև այդ արհեստական կազմակերպության անդամների միջև հաճախ արմատական հակասություններ առաջանալու հանգամանքը: Այդ պատճառով Ռուսաստանը թեև վկայակոչում է ՀԱՊԿ ձևաչափը, սակայն իրականում աշխատում է առանձին:

3)Արցախի տարածքի մեծ մասը, առաջին հերթին՝ ազատագրված տարածքները, հանձնել Ադրբեջանին, նրան հանձնել նաև նախկին ԼՂԻՄ տարածքի մի մասը (հավանաբար այն մասը, որը 1991-92թթ. ռուսները տեղահանում էին, Մարտակերտը և Հադրութը՝ մասամբ կամ ամբողջությամբ), նաև այն նպատակով, որ հակամարտությունն ավելի խճճվի և այս անգամ արդեն հայկական կողմը պահանջատեր դառնա՝ ինչը է՛լ ավելի պետք է մեծացնի Ռուսաստանի միջնորդական դերը: Իսկ Ստեփանակերտ (օդանավակայանը ներառյալ)-Շուշի-Լաչինի միջանցք գիծն ամփոփող որոշակի տարածք նախատեսվում է զբաղեցնել ռուսական ռազմական ուժով՝ ձևավորելով վերը նշված Շիրակ-Արցախ ռազմավարական աղեղը և ամբողջացնելով Ռուսաստանի Հյուսիս-Հարավ աշխարհաքաղաքական առանցքի ռազմական առաջադիրք-կայազորը:

Բնականաբար, թխվածքաբլիթի և մտրակի այս զույգ լծակների միջոցով ենթադրվում է Ադրբեջանին վերադարձնել Ռուսաստանի գիրկը, իսկ եթե չստացվի՝ էական ազդեցություն ձեռք բերել նրա նկատմամբ:

Զուգահեռաբար՝ Ռուսաստանը փակում է Նախիջևանի նկատմամբ հայկական վերահսկողություն հաստատելու մեր հեռանկարը: Միևնույն ժամանակ՝ Հայաստանը դարձնելով գաղութ-կայազորի կարգավիճակ ունեցող օբյեկտ, ինչպես նաև ներառելով Արևմուտք-Հայաստան, ՆԱՏՕ-Ռուսաստան և Թուրքիա-Ռուսաստան մրցակցությունների մեջ որպես իր առաջադիրք ու գործիք, մեզ ոչ միայն զրկում է սուբյեկտ լինելու, գործընկերներ ու արտաքին քաղաքական այլընտրանք ունենալու հնարավորությունից, այլև ներքաշում է այդ մրցակցությունների մեջ, ինչի հետևանքով մենք թիրախ ենք դառնում նրա հակառակորդների համար և ենթարկվում բախման թատերաբեմ դառնալու վտանգին:

Դառնալով Արցախին, հարկ է փաստել, որ նրա մասով ռուսական այս ծրագիրը նախատեսում է, ինչպես արդեն նշվեց, Հայկական բանակի պարտություն և, զուգահեռաբար՝ տարածքների հանձնում ու հայ բնակչության տեղահանում, ինչն էլ իր հերթին ենթադրում է ցեղասպանություն ու ավերածություն: Սա ծրագրի կարևոր մաս է, քանի որ ռուսական ռազմական ներկայություն հնարավոր է ապահովել միայն մեր բանակի պարտության և տարածքային ու մարդկային այնպիսի կորուստների դեպքում, երբ մեր դիմադրողունակությունը կոտրվի և կարիք ունենանք ռուսական «փրկարար օգնության»:

Արցախի համար այս վտանգն իրապես շատ հավանական և ռեալ է: Արցախյան հակամարտությունը, այսօր արդեն փաստացի միակը ռազմական-ռազմավարական առումով Ռուսաստանի համար ներքին Այսրկովկասյան տարածքում, ըստ էության տեղադրված է ռուսական մատրիցայի վրա և ենթարկվում է նրա տրամաբանությանը, որքան էլ Արևմուտքի և այլ գործոններն ազդեցիկ լինեն այս հակամարտության մեջ: Քանի դեռ Հայաստանը Ռուսաստանի գաղութ-կայազոր է, այս վտանգն ավելի ռեալ ու մոտիկ կդառնա և, ընդհակառակը, կչեզոքանա, եթե Հայաստանն ազատագրվի, դուրս գա Այսրկովկասյան փակուղուց և դառնա Հարավ-արևմտյան Ասիայի միավոր, ինչպես եղել է հազարամյակներ շարունակ:

Եվ այս անլուր դավաճանության դիմաց հայաստանյան քաղաքական վերնախավը, առաջին հերթին ու գլխավորապես՝ Սերժ Սարգսյանի ղեկավարությամբ գործող «զորիբալայանական» կլանը, մտածում է մնալ և արդեն որևէ հեռանկարից զուրկ երկրի մնացորդային ռեսուրսները թալանելու դիմաց կառավարել մեռնող Հայաստան-մարզը: Իր հերթին՝ «ընդդիմություն» կոչվածը կամ անմեղսունակ է, կամ ինքն է մատուցում իրեն որպես կառավարող կլանից ավելի էժան գնով Հայրենիքը հանձնելու պատրաստ ուժի, կամ էլ, գիտակցելով տեղի ունեցողը, մտածում է իր գոյությունը շարունակել կլանի կերակրամանի մնացորդների հաշվին: Որոշ «խելոքներ» էլ մտադիր են իրենց աստեղային ժամին սպասել և ջրի վրա մնալ՝ մինչև զարգացումների առարկայական ընթացքի բերմամբ թուլացող Ռուսաստանը կհեռանա Այսրկովկասից: Թե ինչպիսի ահռելի և անդառնալի կորուստներ կկրենք այդ ընթացքում, կամ այդքանից հետո կկարողանա՞նք արդյոք դիմակայել տարածաշրջանում ահագնացող մարտահրավերներին, նրանց փաստորեն չի հուզում:

Ամփոփում

Հարկ ենք համարում ընդգծել, որ օտարի և յուրային դավաճանի այս ծրագիրը կազմված է իրերի տրամաբանությամբ:

Մինչդեռ ելքը և աղետը կանխելն ու վտանգը հաղթանակի գիծ և վերածննդի անցում դարձնելը կախված է մեզանից:

Կկարողանա՞նք արդյոք մտածել ու գործել ոգու տրամաբանությամբ և փոխել իրերի դրությունն ու պատմության ընթացքը:

Բազմիցս այդպես արել ենք:

Միայն վերջին հարյուրամյակում այդպես ենք արել Սարդարապատ-Բաշ Ապարան-Ղարաքիլիսայում, Սյունիքի հերոսամարտում, փետրվարյան ապստամբության ժամանակ և Արցախն ազատագրելիս: Ապրիլյան քառօրյան և «Սասնա Ծռեր»-ը ցույց տվեցին, որ այսօր էլ ունենք ոգու տրամաբանությամբ մտածելու և գործելու կարողություն: Ավելին՝ այս վերջին երկուսը ժողովրդի ընկալումները հերթական անգամ հաստատուն կերպով դրեցին ոգու տրամաբանության ռելսերի վրա՝ յուրօրինակ նախադուռ բացելով ապագայի համար:

Լավատեսություն է ներշնչում նաև ոգու տրամաբանությամբ կազմված ազգային-քաղաքական ծրագրի՝ ներկայիս ՀՀ և Արցախի սահմանադրական միացյալ տարածքի վրա (Նախիջևանի նկատմամբ հայկական վերահսկողություն հաստատելու հեռանկարով) «Նոր Հանրապետության հիմնադրման «Սասնա Ծռեր» ճանապարհային քարտեզ»-ի առկայությունը ինչը հնարավորություն է տալիս առաջիկա պոռթկումը պահել կազմակերպական հունի մեջ և ավարտել ցանկալի քաղաքական արդյունքով:

Հայաստանի (Արցախը ներառյալ) պետական կառավարման համակարգն էլ, որպես գաղութային վարչակազմ, այլևս կորցրել է սուտ ասելու հաշվին գոյատևելու ռեսուրսը և արդեն տեսանելի կերպով կորցնում է նաև իր ուժն ու ամբողջականությունը: Բացահայտվող դավաճանությունը նորանոր ճաքեր է առաջացնում նրա ներսում, իսկ պետածառայողական դասի, այդ թվում և, առաջին հերթին՝ զինվորականության մեծ մասը որոշել է կամ որոշելու է, որ վճռական պահին լինելու է իր ժողովրդի հետ: «Զորիբալայանական» կլանի շատ անդամներ ևս, ովքեր դավաճանության դիտավորությամբ չեն հայտնվել դրա կազմում և ծնունդով Արցախից են (ինչպես առաջին, այնպես էլ երկրորդ էշելոնում), սկսում են հասկանալ, որ ինքնախաբեության մեջ են եղել, մտածելով, թե Ռուսաստանը կհովանավորի Արցախին ու կպահպանի այն ամբողջական վիճակում: Մեկ խոսքով՝ համակարգը չի կարողանալու մարսել և յուրացնել դավաճանությունը, ուստի փլուզվելու է:

Կարծես թե այս անգամ Սարդարապատը նաև և նախ՝ ներքին է լինելու:

Վտանգը, որ հաղթանակի գիծն է, մոտենում է:

 

Վարուժան Ավետիսյան
14 դեկտեմբերի 2016թ.
«Արմավիր» ՔԿՀ

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում