Tuesday, 26 10 2021
Մոսկվայում անհետ կորել է դերասանուհի Սվետլանա Սվետլիչնայան
Հայաստանում 1 օրում երկրորդ երկրաշարժն է գրանցվել
00:45
Վլադիմիր Պուտինն ու Բորիս Ջոնսոնը քննարկել են Աֆղանստանում տիրող իրավիճակը
Կրակոցների ձայներ լսելու դեպքում հորդորում ենք չառաջացնել անհարկի խուճապ․ համայնքապետարան
00:30
Նաբերեժնիե Չելնի քաղաքի 5 հարկանի բնակելի շենքում պայթյուն է որոտացել
Սյունիքի Ծավ գյուղում մոտ 600 հակ պահեստավորած անասնակեր է այրվել
ՀՀ մի շարք շրջաններում ձյուն է տեղում, Սպիտակի ոլորաններում մերկասառույց է
00:00
Չինաստանում երեք տարեկանից սկսած երեխաներին կպատվաստեն COVID-19-ի դեմ
23:45
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հայտարարել Է դաշինքին Ֆինլանդիայի անդամակցության հնարավորության մասին
23:30
Հարավային Կորեայի նախագահը հայտարարել Է, որ երկիրը նոյեմբերից անցնելու Է նորմալ կյանքի
23:15
Նոյեմբերին Իսլամաբադում պլանավորվում Է Աֆղանստանի խնդրով ընդլայնված «եռյակի» հանդիպումը
Ալեն Սիմոնյանի գլխավորած պատվիրակությունը հանդիպել է Կիպրոսի պաշտպանության նախարարին
ՇՄՆ-ն «10 միլիոն ծառ» նախաձեռնության շրջանակում համագործակցության առաջարկ է անում
Քննարկվել են Արաքսի ավազանում բնապահպանական իրավունքների ապահովման և իրանական կողմի հետ գործակցության խնդիրները
Միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են
Բուհի միայն ուսումնական հատվածին կտրամադրվի արձակուրդ․ ԵՊԲՀ ռեկտոր
Անօդաչուների դեմ` «աստծու հույսով». 44-օրյա պատերազմ` օր 29
Covid-19-ից 40 տարեկան կին է մահացել՝ առանց ուղեկցող հիվանդությունների
«Ես ապրում եմ…». ի հիշատակ հերոս Վազգեն Գալստյանի՝ ծնողները տեղծել են գիտակրթամշակութային հիմնադրամ
Սա հաշվի առեք, գուցե գնի հարցում որոշակի զեղչեր ստանաք անպիտան ծառայությունների համար
Արևմուտքը որևէ կերպ չի խոչընդոտելու պայմանագրային գործընթացներին
Արտակ Բեգլարյանը չի բացառում Արցախում պատվաստումները որոշ չափով պարտադրող մեխանիզմների կիրառումը
21:10
Թալիբները ողջունել են ահաբեկիչների ցուցակից իրենց բացառելու հնարավորության մասին Պուտինի խոսքը
Դեռ շատ պայմանագրեր ունենք ստորագրելու․ ուզում ենք այնպես անել, որ հօգուտ մեր երկրի լինի․ Գագիկ Մելքոնյան
Սիրելի՛ աղջիկներ, մայրեր, կանայք, Ձեզ եմ դիմում խնդրանքով․ Անահիտ Ավանեսյան
Անդրեասյանն անդրադարձել է ՌԴ-ի հետ ՔԿԱԳ միասնական էլեկտրոնային հարթակի ստեղծման հնարավորությանը
ԱԺ նախագահը Նիկոսիայի քաղաքապետի հետ քննարկել է կրթությանը, մշակույթին և հանրային փոխադարձ հետաքրքրությունների հարցեր
2022-ը խոստանում է մեծ եկամուտներ, ընդդիմությունը ձգտում է նոր «խրամատների». Լուրերի hիմնական թողարկում
Սուրեն Պապիկյանն այցելել է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ
Մենք պետք է ջարդենք նախորդների կարծրատիպերը, թե իբր իրենք հող չեն հանձնել

Հաջորդ հարձակումը ժամանակի հարց է, բայց այսօր շատ ավելի պատրաստ ենք պատերազմին

«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն, քաղաքագետ Ռիչարդ Կիրակոսյանը:

– Պարոն Կիրակոսյան, սկսենք ՀԱՊԿ գագաթնաժողովից: Երևանում կայացավ ՀԱՊԿ հավաքական անվտանգության խորհրդի նիստը, որին մասնակցեցին անդամ պետությունների ղեկավարները՝ բացառությամբ Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի: Եթե փորձենք ընդհանուր եզրակացություն անել անվտանգության այս համակարգի վերաբերյալ, որին անդամակցում է Հայաստանը, ի՞նչ դեր է այն խաղում Հայաստանի անվտանգության ապահովման և ամրապնդման հարցում:
– Կարծում եմ՝ Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունը նախ և առաջ պիտի փոխի իր անունը և վերանվանվի դաշինք, որովհետև իրականում այն ո՛չ հավաքական է, ո՛չ էլ անվտանգ, այլ դատարկ նավ է Ռուսաստանի ուժի և ազդեցության պաշտպանության համար:

Այդուհանդերձ, Երևանում տեղի ունեցող ՀԱՊԿ գագաթնաժողովը շատ հետաքրքիր իրադարձություն է այն իմաստով, որ կրկեսը գալիս է մեր քաղաք: Պարտադիր չէ այս իրադարձությունը համարել պատասխան ՆԱՏՕ-ին, ինչը Հայաստանը կարողացավ շատ շրջահայաց կերպով բացառել՝ ի տարբերություն Վրաստանի: Ռուսաստանը փորձում է ցույց տալ, որ ՀԱՊԿ-ը դեռևս պետքական կառույց է՝ որպես անվտանգության խաղացող:

Ամենահետաքրքրականն այն է, որ Մոսկվան փորձում է հայ գործչի ներկայացնել ՀԱՊԿ նոր գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում՝ այդպիսով ավելի մեծ պատասխանատվության տակ դնելով Հայաստանին կազմակերպության հեղինակության համար: Բարեբախտաբար, պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանը մերժեց այդ առաջարկը, բայց ամեն դեպքում կարող ենք փաստել, որ կրկեսը եկել է Երևան:

– Հայաստանը այսպիսով հնարավորություն է ստացել առաջին անգամ նշանակելու ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի:

– Բայց դա այնքան էլ կարևոր չէ: Կարևոր է, օրինակ, «Իսկանդեր» հրթիռային համակարգի ձեռք բերումը: Անվտանգության ոլորտում գործնական օգուտներ ստանալու առումով այնքան էլ մեծ նշանակություն չունի, թե ով կլինի ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը՝ Հայաստանի՞, թե՞ մեկ այլ երկրի ներկայացուցիչ: Կարևորն այստեղ հայ-ռուսական հարաբերություններն են, ոչ թե Հայաստանի անդամակցությունը ՀԱՊԿ-ին, որովհետև մենք շատ քիչ օգուտ ունենք Ղրղըզստանից, Ղազախստանից և Բելառուսից անվտանգության հարցերում:

– Կարծում եք՝ Հայաստանի զինված ուժերի վերջին համալրումները՝ «Իսկանդեր», «Սմերչ» և այլն, իսկապե՞ս փոխեցին քաղաքական և ռազմական իրավիճակը տարածաշրջանում:

– Կարծում եմ՝ այո: Անկախության տարեդարձին նվիրված զորահանդեսի ժամանակ այդ զինատեսակների ցուցադրությունը զսպման ուղերձ էր Բաքվին, ինչպես նաև Մոսկվային և ամբողջ աշխարհին: Սա ցույց է տալիս, որ Հայաստանը ռազմական ոլորտում ինքնաբավ է, և սա շատ ավելի կարևոր է, քան որևէ դաշնակցային պարտավորություն կամ համագործակցությունը ՀԱՊԿ-ի հետ: Նկատի ունեմ՝ Հայաստանի ազգային անվտանգության իրական ապագան ավելի շատ երկրի ներսում է, քան դրսում:

– Բայց այդ զինատեսակների մատակարարումը ուղերձ էր նաև Մոսկվայի կողմից Հայաստանի հանրությանը, որ Ռուսաստանը կատարում է իր դաշնակցային պարտավորությունները, այդպես չէ՞:

– Դուք նայում եք խաղի միայն մի կողմին: Այո, ես համաձայն եմ, որ դա կարևոր քայլ է և ողջունելի է, բայց դա հարցի միայն մի կողմն է, որովհետև Ռուսաստանը այժմ բանակցում է Ադրբեջանի հետ զենքի վաճառքի մեկ այլ համաձայնագրի վերաբերյալ և Ադրբեջանին կվաճառի ավելի թանկարժեք զինատեսակներ: Այսպիսով, այս մատակարարումները բարձրացնում են էսկալացիայի մակարդակը և ավելի վտանգավոր են դարձնում սպառազինությունների մրցավազքը մեր տարածաշրջանում: Ռուսաստանը անում է այն, ինչ բխում է իր շահերից: Գուցե Հայաստանի և ռուսամետ հայերի համար անակնկալ է, բայց Ռուսաստանի և Հայաստանի շահերը միշտ չէ, որ համընկնում են, և դա ցույց է տվել պատմությունը:

– Անդրադառնանք Ղարաբաղյան հիմնախնդրին: Ինչո՞վ եք բացատրում լարվածության աճը ղարաբաղա-ադրբեջանական շփման գծում, որ տեսնում ենք վերջին շրջանում:

– Վերջին լարվածությունը, դժբախտաբար, նորություն չէ: Լարվածության, Ադրբեջանի կողմից հրադադարի խախտումների բացակայությունն է, ցավոք, բացառություն: Ռազմավարական համատեքստում սա նշանակում է, որ ո՛չ Հայաստանը, ո՛չ էլ Լեռնային Ղարաբաղը չունեն դաշնակից խաղաղության հարցում: Սա նաև նշանակում է, որ խաղաղության գործընթաց չկա: Ադրբեջանը հեռացել է բանակցային սեղանից: Իրական մարտահրավերը ոչ թե Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի, այլ Մինսկի խմբի և միջազգային հանրության համար է: Ադրբեջանի հաջորդ հարձակումը միայն ժամանակի հարց է, բայց ապրիլի համեմատ՝ տարբերությունն այն է, որ Հայաստանը և Լեռնային Ղարաբաղը շատ ավելի լավ են պատրաստված պատերազմին, և ադրբեջանցիները զրկվել են անակնկալ հասցնելու հնարավորությունից:

– Իսկ ինչպե՞ս կմեկնաբանեք Միացյալ Նահանգների պետքարտուղար Ջոն Քերիի հայտարարությունը Լեռնային Ղարաբաղի մասին, թե՝ առայժմ Ղարաբաղյան խնդրի լուծման նախադրյալներ չկան, քանի որ նախ և առաջ՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները պատրաստ չեն դրան: Սա քաղաքակա՞ն ուղերձ է:

– Այո, դա քաղաքական ուղերձ է, և դա ամերիկյան քաղաքական ուղերձ է՝ Միացյալ Նահանգների նախագահական ընտրություններից առաջ: Հակամարտության կողմերին քաղաքական կամքի բացակայության համար մեղադրելը հարմար և բավական ճիշտ ձև է՝ բացատրելու, թե ինչու Միացյալ Նահանգները այլևս ուղղակիորեն չի ներգրավվում գործընթացին: Գլխավոր խնդիրն այստեղ, չնայած դիվանագիտական քաղաքավարությանը, այն է, որ Միացյալ Նահանգները շատ քիչ լծակներ ունի Ադրբեջանի նկատմամբ, և Ադրբեջանը շարունակում է մնալ թիվ մեկ խնդիրն ու խոչընդոտը անգամ հրադադարի պահպանման շուրջ բանակցություններ վերսկսելու համար:

Այսքանով հանդերձ, կարծում եմ՝ Հայաստանը և Ղարաբաղը պիտի ժամանակավորապես հետաձգեն մասնակցությունը խաղաղության գործընթացին և պահանջեն, որ Ադրբեջանը կատարի ավելի վաղ՝ Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի նախագահական հանդիպումների ժամանակ տրված խոստումներն ու պարտավորությունները: Թերևս Հայաստանը և Ղարաբաղը չպետք է ակտիվություն ցուցաբերեն և մասնակցեն բանակցություններին, քանի դեռ Ադրբեջանը չի կատարել իր այդ խոստումները և չի աջակցել կայացված պայմանավորվածությունների իրագործմանը՝ միջադեպերի հետաքննության մեխանիզմների ստեղծում, շփման գծում մշտադիտարկումներ իրականացնող դիտորդների թվաքանակի ընդլայնում և այլն:

– Այսպիսով, այս ուղերձն ավելի շատ հասցեագրված էր Բաքվի՞ն:

– Այն հասցեագրված էր նաև Միացյալ Նահանգների ներքին լսարանին, չի կարելի անտեսել այդ հանգամանքը: Ավելի հետաքրքիր էր ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ, դեսպան Ուորլիքի հայտարարությունը, որն ընկալել էր Քերիի հայտարարությունը, և այդ հայտարարության մեջ արտացոլված էր շատ ավելի անկողմնակալ հիասթափություն և ափսոսանք: Մինսկի խումբն այժմ կփորձի վերադառնալ տարածաշրջան հոկտեմբերի վերջին, և մենք կարող ենք տեսնել հերթական ներկայացումը Ադրբեջանի «հրաշալի» կառավարության կողմից, որի դիվանագիտական ռազմավարությունը ո՛չ դիվանագիտական է, ո՛չ էլ ռազմավարական: Խաղաղությանը և տարածաշրջանային կայունությանը սպառնացող վտանգը գալիս է միայն մեկ տեղից՝ Բաքվից:

– Այսինքն՝ Դեմոկրատական կուսակցությունը հույս ունի, որ կպահպանի իշխանությունը նախագահական այս ընտրություններից հետո, այդ պատճառո՞վ է Ջոն Քերին հայտարարություններ անում այս հարցի վերաբերյալ, որ իրենք ծրագրեր ունեն լուծելու Ղարաբաղյան խնդիրը:

– Ես համամիտ չեմ: Ո՛չ Ռուսաստանը, ո՛չ Ֆրանսիան իրատեսական ակնկալիքներ չունեն, որ կարելի է ճեղքում իրականացնել դիվանագիտական գործընթացում, որովհետև բացակայում է քաղաքական կամքը, բայց բեռն ու խոչընդոտը կրկին Ադրբեջանի ներսում է: Ղարաբաղյան հակամարտությունը շատ լավ միջոց է Ադրբեջանի իշխանությունների համար՝ շեղելու հասարակության ուշադրությունը ներքին խնդիրներից՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսական ճգնաժամը և բռնաճնշումները քաղաքացիների նկատմամբ:

Եթե խոսենք Դեմոկրատական վարչակազմի մասին, ապա հույս ունեմ, որ հաջորդ նախագահը կլինի Հիլարի Քլինթոնը, ոչ թե Դոնալդ Թրամփը, և դա լավ կլինի ոչ միայն Միացյալ Նահանգների, այլև ամբողջ աշխարհի համար:

Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորումը և Մինսկի խումբը այն ոլորտն է, որտեղ Ռուսաստանը շարունակում է աշխատել Արևմուտքի հետ, ոչ թե Արևմուտքի դեմ, և սա պիտի ավելի լավ գիտակցվի:

– Եվ սա կարևոր է նաև Սիրիայի հարցի շուրջ ռուս-ամերիկյան լարվածության համատեքստում:

– Դա ավելի կարևոր է, քան պարզապես Սիրիայի հարցը, այն կարևոր է, որովհետև Հայաստանը և Լեռնային Ղարաբաղը միշտ եղել են ավելի լայն՝ ԱՄՆ-Ռուսաստան հարաբերությունների ենթակետերից մեկը:

– Իսկ որքանո՞վ է Սիրիայի հակամարտությունը այսօր ազդում Ղարաբաղյան գործընթացի վրա:

Այն չի ազդում, այնուամենայնիվ՝ սիրիական հակամարտությունը շարունակում է մնալ գլխավոր խոչընդոտը ոչ միայն ռուս-թուրքական հարաբերություններում, այլև Ռուսաստանի հետ Արևմուտքի քաղաքականության մեջ: Ավելի մտահոգիչ է այն, որ առայժմ հեռանկարներ չկան լուծելու Սիրիայի խնդիրը, և մտահոգվելու լուրջ տեղիք է տալիս Կալինինգրադը, որտեղ տեղակայված են ռուսական հրթիռներ Լիտվայի դեմ, ինչի պատճառով կարող է առաջանալ նոր «Կուբայի ճգնաժամ»:

– Իլհամ Ալիևը հայտարարեց, թե միջազգային հանրությունը ճնշում է գործադրում Ադրբեջանի վրա՝ պահանջելով ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը: Ձեր գնահատականը այս հայտարարությանը:

– Նախ, ես ուզում եմ գովաբանել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին, որովհետև նա նույնքան ստեղծարար է, որքան Հարի Փոթերի գրքերը, նրա հնարամտությունը և վայրի երևակայությունը շատ հետաքրքիր է: Բայց որպես քաղաքական առաջնորդ՝ նա շատ անպատասխանատու և անխոհեմ հայտարարություն է արել:

– Կարո՞ղ ենք արդյոք եզրակացնել, որ ինչ-որ բան է փոխվել բանակցային գործընթացում, և այժմ միջազգային հանրությունը պահանջում է Ադրբեջանից նախ ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղը:

– Միակ բանը, որ կարող ենք եզրակացնել, բանակցային գործընթացում շատ կարևոր մի փոփոխություն է՝ այն, որ խաղաղության գործընթաց իրականում չկա: Երկրորդը՝ Ադրբեջանի տնտեսական ճգնաժամն այսօր դարձել է ամենալուրջ սպառնալիքը Ալիևի իշխանության համար: Ադրբեջանը գնալով գործում է թույլի, ոչ թե ուժեղի դիրքերից, ինչը նրանց դարձնում է անկանխատեսելի:

– Ինչպե՞ս կզարգանա դիվանագիտական գործընթացը առաջիկա ամիսներին, սպասո՞ւմ եք արդյոք որևէ ակտիվություն մեծ տերությունների և հակամարտող երկրների կողմից:

Նախ, ինչպես ցույց են տալիս Սիրիայի իրադարձությունները, մեծ տերությունները իրականում ո՛չ մեծ են, ո՛չ էլ այդքան ուժեղ այս օրերին: Այդուհանդերձ, կարող ենք ասել, որ դիվանագիտական գործընթացը վերադառնում է իր հիմքերին, և միջնորդները հիմա ձգտելու են պահպանել երկու երկրների նախագահների և արտաքին գործերի նախարարների շփումները և կանխել հակամարտության նոր սրացումը կամ պատերազմը: Միջազգային հանրության ուշադրությունն այսօր կենտրոնացած է մի շարք այլ խնդիրների և սպառնալիքների վրա: Լեռնային Ղարաբաղը օրակարգի առաջնային հարցերից չէ: Այնուամենայնիվ, հասկանալի է, թե որքան վտանգավոր է, եթե չես կարողանում կանխատեսել և վերլուծել Ադրբեջանից եկող սպառնալիքը: Ամեն դեպքում, կարծում եմ, առաջին հերթին տարածաշրջանի երկրները պիտի ժողովրդավարացվեն, և միայն դրանից հետո կարող ենք հիմնախնդրի դիվանագիտական լուծման հույս ունենալ:

– «Մեծ տերություններ» ասելով՝ ես նկատի ունեի Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներին՝ Ռուսաստան, Միացյալ Նահանգներ, Ֆրանսիա:

Ես, միևնույն է, կարծում եմ, որ նրանք ո՛չ մեծ են, ո՛չ էլ ուժեղ, եթե նայենք, թե ինչ է այսօր կատարվում Հալեպում կամ Սիրիայում, երբ աշխարհը մի կողմ կանգնած՝ ականատես է լինում դժոխքին երկրի վրա:

– Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը այս շաբաթվա սկզբին մասնակցել է Նյու Յորքում կայացած «Հայաստան» ներդրումային համաժողովին: Ձեր կարծիքով՝ ի՞նչ տնտեսական և քաղաքական նշանակություն ունի այս միջոցառումը:

– Քաղաքավարի լինելու և դիվանագիտական պատասխան տալու համար կասեմ, որ՝ այո, դա լավ գաղափար է, պիտի աջակցենք Հայաստանի ներգրավմանը միջազգային տնտեսությանը, բայց իրականում ես համոզված չեմ, որ Հայաստանը գործնական օգուտներ կունենա դրանից: Դեռ պիտի սպասենք և տեսնենք, թե արդյոք կլինե՞ն գործնական օգուտներ, թե՞ ոչ: Քանի դեռ չեն թիրախավորվել կոռուպցիան և օլիգարխները, և չի վերացվել այն վտանգը, որ նրանք են ներկայացնում, չենք կարող օտար ներդրումների հույս ունենալ:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում