Thursday, 11 08 2022
Դատարանն ինքը պետք է ձգտի անկախության, բայց ավանդույթները թույլ չեն տալիս
Դժբախտ պատահարի հետևանքով մահացել է Վարդենիսի դպրոցի 6-րդ դասարանի աշակերտը
ՀԵՎԿ-ը նամակ հանձնեց ԱՄն դեսպանատուն՝ ուղղված ամերիկացի համանախագահ Էնդրյու Շոֆերին
Ռուսաստանում կորոնավիրուսով վարակման ավելի քան 25 հազար դեպք են հայտնաբերել մեկ օրում
Փաշինյանին հեռացնելու կոչ անողները Հայաստանը անկախ չեն պատկերացնում
Կասպից ծովի ջրատարածքում տեղի Է ունցել Թուրքմենստանի ռազմածովային ուժերի զորահանդեսը
15:20
Լատվիայի Սեյմը ԵՄ-ի երկրներին կոչ Է արել դադարեցնել վիզաների տրամադրումը ռուսաստանցիներին ու բելառուսներին
Հորդորում ենք հայ հասարակությանը օգնության խնդրանքով դիմել մեր իսկական դաշնակիցներին
15:04
Ուկրաինացի փախստականները խորացրել են կրթական համակարգի ճգնաժամը Գերմանիայում
Ինչ են խոսել Փաշինյանն ու Ռայիսին հայ-իրանական սահմանի առնչությամբ
ՌԴ ԱԳՆ-ն հայտնել է մինչև օգոստոսի վերջ Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ շփումներ կազմակերպելու պլանների մասին
Հեղուկ գազի գինը – Օգոստոս 11, 2022
14:40
Շվեյցարիան պատրաստ Է Ուկրաինայի շահերը ներկայացնել Ռուսաստանում
Լուրերի օրվա թողարկում 14:30
Թուրքիան կրակի հետ է խաղում․ Հայաստանում Իրանի նախկին դեսպան
14:24
Եղանակը աշխարհում – Օգոստոս 11, 2022
Հայաստան֊Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի հատուկ ներկայացուցիչների հանդիպման վերաբերյալ որևէ պայմանավորվածություն չկա. ԱԳՆ խոսնակ
Բենզինի և մյուս վառելիքների գինը – Օգոստոս 11, 2022
Օհան Դուրյանի արձանի պատրաստման և տեղադրման համար ՀՀ կառավարությունը 20 մլն դրամ է հատկացրել
Օրվա թիվը`251,035
Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա
Բայրամովը շողոքորթում է․ Ադրբեջանի կապը Նախիջևանի հետ իրականացվում է Արաքսի երկայնքով արդեն առկա իրանական միջազգային տրանզիտ ճանապարհի միջոցով
13:22
Բորելը խայտառակություն է որակել Գազայի իրադրությունը
13:14
Live. «Առաջին լրատվական» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոն
13:10
ԵՄ-ի երկրներն ավելացրել են Ռուսաստանից նավթի գնումները
Շարունակում ենք աշխատանքը, որպեսզի տարբեր ուղղություններով մեծացնենք Վերին Լարսի թողունակությունը
Վարչապետի որոշմամբ՝ Կադաստրի կոմիտեի ղեկավարը մեկնում է արձակուրդ
Մեր որևէ ազատ տնտեսական գոտի դեռևս լավ չի աշխատում․ Վահան Քերոբյան
Ադրբեջանն ավարտել է Լաչին քաղաքը շրջանցող նոր ճանապարհի շինարարությունը
Ռուբեն Վարդանյանի արածը ցինիկություն է, Հայաստանի նկատմամբ խոպանչիական վերաբերմունք է

Աղքատության խեղճության և հարստության անամոթության հայկական տարբերակը

«Ես միշտ էլ չեմ հասկացել, թե ինչու՞ մարդիկ ամաչում են աղքատությունից և չեն ամաչում հարստությունից»,-տարակուսում էր ռուս հայտնի դերասանուհի, մեծահարուստ ֆաբրիկանատիրոջ դուստր Ֆայինա Ռանևսկայան:

Հայաստանում աղքատության պաշտոնական ցուցանիշները և մեծահարուստների եկամուտների անկանգ աճը վկայում են՝ մեր երկրում ունեզրկությունը նույնքան խեղճ է ու վհատ, որքան անհագուրդ և անամոթ է հարստությունը:

Սոցիալիզմի և կապիտալիզմի թե՛ գաղափարական, թե՛ իրական անխնա պայքարի  մարտիկները անվերջ փորձել են ի ցույց դնել-բացահայտել այդ երկու տնտեսաձևերի առավելություններն ու թերությունները: Ետխորհրդային Հայաստանում այդ հարցի շուրջ տեսական բանավեճերն ուղեկցվել են կապիտալիզմի կայացման ցավալի  ձևախեղումներով, որոնք ամփոփվում էին կապիտալի նախնական կուտակման հայկական տարբերակի՝ «վայրագ կապիտալիզմի» ձևակերպմամբ: Ներհայաստանյան սոցիալ-տնտեսական, հասարակական-քաղաքական հետագա զարգացումներն ավելիով վկայեցին, որ իրականում վայրագ էր ոչ թե կապիտալիզմը, այլ մտածողությունը՝  կողոպտել, հարստահարել, հարստանալ ժամ առաջ՝ ոտնահարելով օրենքները և պարտադրելով հասարակական նոր՝ բիրտ օրենքներ, որտեղ տեղ չկա սոցիալական արդարության համար:

Ժողովրդավարական հաստատությունների փլուզվածության, հասարակական վերահսկողության բացակայության պայմաններում շուկայական հարաբերությունների, ժամանակակից ազատական, մրցակցային տնտեսության կայացումը Հայաստանում նման էր սիզիֆյան աշխատանքի, որով զբաղվելու ոչ ցանկություն, ոչ էլ ժամանակ կար: Մարքսի տեսության գործնական հետևանքներն ակնհայտ էին Հայաստանում, ուր աղքատներն ավելի աղքատացան, հարուստները՝ ավելի հարստացան:

Այս տարվա սեպտեմբերի 30-ին Parliament Monitoring ծրագրի փորձագիտական խումբը հրապարակեց ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորների 2015թ. գույքի և եկամուտների ցուցանիշներն ըստ պաշտոնական հայտարարագրերի (առանց փոխկապակցված անձանց): Ըստ այդմ պարզ դարձավ, որ ԱԺ 131 պատգամավորներից 16-ը դոլարային միլիոնատերեր են: 2014թ. բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց գույքի և եկամուտների հայտարարագրերի համաձայն՝ ԱԺ-ում դոլարային միլիոնատերերի թիվը 14 էր. նրանց դրամական միջոցների ընդհանուր ծավալը կազմել է շուրջ 223 մլն ԱՄՆ դոլար (փոխկապակցված անձանց հետ):

Ըստ Բարձաստիճան պաշտոնատար անձանց գույքի, եկամուտների և փոխկապակցված անձանց հայտարարագրերի՝ 2013թ. հարկային տարում Սերժ Սարգսյանի և նրա տիկնոջ՝ Ռիտա Սարգսյանի հայտարարագրած միայն դրամական միջոցները կազմել են համապատասխանաբար 129,400,000.00 և 106,225,600.00 դրամ, իսկ 2015-ին համապատասխաաբար 107,998, 657,00 դրամ և 15,280,000.00 դրամ:

Միաժամանակ: Ըստ ՀՀ Ազգային վիճակագրության ծառայության տվյալների՝ աղքատության մակարդակը Հայաստանում 2014թ. կազմել է 30 տոկոս (այսինքն՝ տասը բնակչից երեքը համարվում է աղքատ), 2013-ին և 2012-ին՝ 32 տոկոս: Պաշտոնական տվյալներով շուրջ 3 մլն բնակչության ունեցող Հայաստանում աղքատ է շուրջ 1 մլն մարդ: Միաժամամանակ, ըստ Համաշխարհային բանկի հրապարակած տվյալների՝ 2014թ. Հայաստանում աղքատ է համարվել բնակչության 76 տոկոսը (օրական 5 դոլար սպառման տեսնակյունից):

Հայաստանում կենսաթոշակի միջին չափը կազմել է 2015թ.՝ 40441 դրամ, 2014թ.՝ 35813, 2013թ.՝ 29122, 2012-ին՝ 29696 դրամ: Միջին ամսական անվանական աշխատավարձը, օրինակ, պետական կրթակական հաստատություններում 2016թ. հուլիսին կազմել է 122 հազ. դրամ: Այն դեպքում, երբ պետական ֆինանսական և ապահովագրական կազմակերպություններում այն կազմել է 910 հազ. դրամ: 2014թ. գործազրկությունը կազմել է 15.8 տոկոս, իսկ 2015-ին՝ 18.5 տոկոս:

Սոցիալ-տնտեսական այսօրինակ տագնապալի իրողությունների բաձրագոչ ահազանգը ղողանջում էր Հայաստանից արտագաղթի արագորեն աճող թվերում, որը ՀՀ իշխանությունների համար ընդամենը վիճակագրություն էր: Պարբերաբար կեղծվող ընտրություններին զուգահեռ քաղաքական իշխանությունը Հայաստանում արագորեն սերտաճեց տնտեսության հետ՝ յուրացնելով ազգային և հանրային ունեցվածքը, մսխելով հանրային բարիքը, վերջնարդյունքում՝ կողոպտելով պետության և հասարակության ապագան:

Ժամանակակից քաղաքակիրթ երկրներում շուկայական հարաբերությունների, ազատական, մրցակցային տնտեսության կայացումը հնարավորություն էր տվել սրբագրել Մարքսի կապիտալի տեսությունը՝ ի ցույց դնելով լիբերալիզմի իրական առավելությունները: Ազատականությունը և մրցակցությունը  բացահայտում էին անհատականությանը՝ տարանջատելով նրան գորշ միջակությունից և ընձեռելով թռիչքի հնարավորություն: Միաժամանակ, հայաստանյան ձևախեղված ազատականության և արգելակված շուկայական մրցակցության պայմաններում բացահայտվում էին ոչ թե անհատականությունները, այլ համակարգի մանրումեծ պտուտակները:  Չկայացող միջին խավի պայմաններում սեփականատերերի խավը ձեռք էր բերում նաև քաղաքական իշխանության բաժնետոմսերը այնպես, ինչպես քաղաքական իշխանությունն էր դառնում երկրի տնտեսական հզորությունների սեփականատերը: Ազատական տնտեսության հայաստանյան պարադոքսն այն էր, որ մեծահարուստ սեփականատերերի խավը դառնում էր ազատական տնտեսության զարգացման արգելակ:

Դրան զուգահեռ միջկուսակցական քաղաքական պայքարը Հայաստանում գաղափարազուրկ և թեթևամիտ էր այն աստիճան. որ աջերի ու ձախերի սահմանագիծը ոչ թե պարզապես աննշմար էր, այլ ընդհանրապես գոյություն չուներ:

Եվ եթե քաղաքակիրթ, օրինապահ պետության մեջ յուրաքանչյուր քաղաքացու հարստությունը պետության հարստության գրավականն էր, ապա Հայաստանում այդ հարստությունը դառնում է թե՛ պետության, թե հանրության այլ անդամների բարեկեցության արգելակ:

Հայաստանում հանրային բարիքն անհավասարաչափ է բաշխվում, և սոցիալական բևեռացվածությունը հասել է վտանգավոր սահմանագծի: Այսօրինակ իրավիճակում ունեզուրկները դառնում են անգութ համակարգի անխուսափելի զոհերը: Աղքատության խեղճության և հարստության անամոթության հայկական տարբերակն անողոք է գործում՝ ունեզուրկները դառնում են նաև համակարգի պահապանները՝ ընտրությունից ընտրություն 5000 դրամով վաճառելով իրենց ընտրական քվեն:

Աղքատ պետության մեջ հարստությունն իրականում անամոթություն է, մանավանդ եթե այդ հարստությունը ոչ թե ազատական տնտեսության առավելությունների արդյունք է, այլ հետևանք է հասարակության ու պետության ներկայի և ապագայի կողոպուտի:

 

Հեղինակը Մամուլի ազգային ակումբի նախագահն է

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում