Tuesday, 19 01 2021
Tuesday, 19 01 2021
Փաշինյանի թավիշը հոգնեցրեց․ չի կարելի հրեշների դեմ պլետով պայքարել
Հայաստանին կայծակ է պետք, ռեստարտ էր պետք պատերազմից առաջ
Վլադիմիր Ժիրինովսկին համարում է, որ կարող էր դառնալ Ուկրաինայի նախագահ
Ստեփանակերտի առևտրային օբյեկտներում արձանագրվել է 8 ապրանքատեսակի գնաճ և 7-ի գնանկում
ԱԱԾ քննությունը չպետք է սահմանափակվի միայն Պատրոն Դավոյի անձով. զինվորի թափած ամեն մի կաթիլ արյան համար պետք է պատասխան տան
Վիգեն Ստեփանյանին վերջին հրաժեշտը տեղի կունենա հունվարի 22-ին Հակոբ Պարոնյանի անվան թատրոնում
21:30
Կիրկորովի մուտքը Լիտվա հինգ տարով արգելել են
Համացանցում հայտնվել է սառցաջրում Պուտինի սուզվելը պատկերող տեսանյութ
ՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է ԵԿՄ վարչության անդամներին
Գյումրիում ցրտահարությունից մահացության դեպք է գրանցվել
21:00
Ծայրահեղ աջ արմատականները մտադիր են Բայդենի երդմնակալության արարողության ժամանակ շենք ներխուժել. WP
Երբ ազգը չի մեծարում իր հերոսներին, մնում է առանց հերոսների. Ռոբերտ Քոչարյան
Տղամարդու կեցվածքի մեջ ինձ համար ամենաանընդունելին լաչառությունն է. Քոչարյանը՝ դատախազին
ՍԴ-ն 2020-ին տնտեսել է ավելի քան 106 մլն դրամ՝ ուղղելով այն կառավարության պահուստային ֆոնդ
Վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարը՝ գերխնդիր
ՀՔԾ-ն կարճել է Արթուր Վանեցյանին առնչվող քրեական գործը
Արայիկ Հարությունյանը հանդիպել է ԱՀ էկոնոմիկայի և գյուղատնտեսության նախարարության աշխատակիցների հետ
Թուրքիայում կարծում են, որ Էրդողանին պաշտոնանկություն է սպասվում
Հայաստանի մի շարք ավտոճանապարհներ փակ են. Լարսի ռուսական կողմում կուտակվել է 730 բեռնատար
Վրաստանում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսի 1550 նոր դեպք, 15 մարդ մահացել է
Դուք դավաճանների աջակիցն եք. Խաչատուրովը՝ դատավորին
Էկոնոմիկայի նախարարը Սյունիքում հանդիպել է մարզպետի ու տեղի գործարարների հետ
Լավրովը հանդիպում է ունեցել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի ներկայացուցիչ Մորատինոսի հետ
NASA-ն զգուշացնում է Թուրքիայում երաշտի լուրջ վտանգի մասին
19:10
Իրանը COVID-19-ի պատվաստանյութերի շուրջ բանակցություններ է վարել ՌԴ-ի, Չինաստանի եւ Հնդկաստանի հետ
4-րդ զորամիավորումում ամփոփվել է 2020 թ. ուսումնական տարին
Քոչարյանի և Խաչատուրովի նկատմամբ դատարանը սանկցիա կիրառեց
Կշարունակենք պայքարել՝ երազանքներդ իրականացնելու համար. Գարո Փայլանը` Հրանտ Դինքի մասին
Ես հանձնողներին չեմ պաշտպանում, այս վարույթը Շուշիի հետ կապ չունի. դատախազ
Փիլիսոփա արտիստը. մշակույթի գործիչները՝ Վիգեն Ստեփանյանի մասին

«Պրիմիտիվ գողությունից» մինչև արհեստավարժ կողոպուտ

«Մենք բավականին բարդ մեխանիզմներ ենք ընտրելու, որպեսզի պրիմիտիվ գողությունը վերացնենք: Վերացրեք պրիմիտիվ գողությունը ձեր համակարգերում»,-սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ կառավարության նիստում, պետական գերատեսչություններում գործուղումների համար ավիատոմսերի գնման հարցը քննարկելիս սաստեց նորանշանակ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը:  Նրա այս միտքը ոչ միայն դարձավ վերջին տասնօրյակի քաղաքական հիթը, այլև վերածվեց ներհայաստանյան գլուխկոտրուկի, որի վերծանմամբ-մեկնաբանմամբ է զբաղված իրեն հարգող յուրաքանչյուր «Հանրապետական» կամ հակահանրապետական:

Մինչդեռ հայաստանյան իրականությունը շատ ավելի պարզորոշ է և հստակ. ՀՀ պետական համակարգը վաղուց արդեն պարզունակ գրպանահատությունից հաստատուն անցում է կատարել դեպի արհեստավարժ, մեծ կողոպուտ:

ՀՀ Վերահսկիչ պալատի տարեկան հաշվետվություններում պետությունից գրպանահատության թվերն ու փաստերը թափվում են, ինչպես առատության եղջյուրից: 2015թ. Հաշվետությունը վկայում է, որ Վերահսկիչ պալատի կողմից վերահսկման առարկա հանդիսացող ոլորտներում՝ սոցիալական, առողջապահության, էներգետիկայի, գյուղատնտեսության, ջրային տնտեսության, դատաիրավական, վարկային և դրամաշնորհային ծրագրերում կատարված «պրիմիտիվ գողությունները» այնքան բազմակողմ են և լայնածավալ, որ դրանք արդեն վերածվել են արհեստավարժ, մեծ  կողոպուտի: Այսպես:

Վերահսկիչ պալատն արձանագրել է, որ 2014-2015թթ. դեղերի գնումներում առկա են դեպքեր, երբ դրանք ձեռք են բերվում ներմուծման արժեքից էականորեն բարձր գնով: Օրինակ՝ 2014թ. ՀՀ առողջապահության նախարարության կողմից ձեռք է բերվել 4677 դեղահատ «Դեսմոպրեսին ացետատ» 0.1մգ/5մլ դեղը՝ մեկ դեղահատը` 5789 դրամով, 27,075.2 հազ. դրամ ընդհանուր արժեքով, այն դեպքում, երբ նշված դեղը ՀՀ է ներմուծվել 2720 դրամով (ներառյալ ԱԱՀ-ն) կամ նախարարության գնման գնից ավելի քան կրկնակի անգամ ցածր գնով: Նույն դեղից 2015թ. 5000 դեղահատ ձեռք է բերվել 5267 դրամով, որը ՀՀ է ներմուծվել 3000 (ներառյալ ԱԱՀ-ն) դրամով կամ նախարարության գնման գնից 75 տոկոս ցածր գնով: Այդևայլ «օրինակները վկայում են, որ կենտրոնացված կարգով իրականացվող դեղերի գնման գործընթացում դեռևս առկա են գնագոյացմանն առնչվող խնդիրներ»,-նշվում է ՎՊ հաշվետվութան մեջ :

Վերահսկիչ պալատը վերահսկողություն է իրականացրել նաև սոցիալական ապահովության ոլորտում, ավելի որոշակի՝ Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերի սոցապ տարածքային գործակալություններում: Երկու մարզերում խախտումները կրել են համընդհանուր բնույթ: Թվով 8 սոցծառայությունների տարածքային գործակալություններում իրականացված ընտրանքային ստուգմամբ հայտնաբերվել է խախտման 571 դեպք` 105,599.5 հազ. դրամ գումարի չափով:

Մեկ այլ ոլորտի՝ ՀՀ դատական Դեպարտամենտում իրականացված վերահսկողությունից պարզ է դարձել, որ Դատական Կարգադրիչների հանդերձանքի ձեռքբերման համար 2014-ից մինչև 2015թ. սեպտեմբերի 1-ը ընկած ժամանակահատվածի համար պետական բյուջեի միջոցներից տրամադրվել է 69,834.9 հազ. դրամ գումար, որից 17,037.5 հազ. դրամ գումարն անարդյունավետ է ծախսվել:

«Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկի» ու ՀՀ միջև կնքված վարկային համաձայնագրի շրջանակներում ՀՀ կառավարության աշխատակազմի՝ «ՀՀ օրենսդրության կարգավորման ազգային կենտրոն» ԾԻԳ պետական հիմնարկում օտարերկրյա պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների կողմից Հայաստանին տրամադրված դրամաշնորհային միջոցների և դրանց շրջանակներում ՀՀ պետական բյուջետային միջոցների օգտագործման՝ «Հայաստանի Հանրապետության կարգավորիչ գիլյոտին» ծրագրի պետական հատվածի արդիականացման 2-րդ ծրագրով 42,822.5 հազ. դրամ գումարով ձեռք բերված սարքավորումները և գույքը տարիներ շարունակ փաստացի շահագործվել են առանց մուտքագրելու և հաշվառելու: Ավելին: Ձեռք բերված 923.9 հազ.դրամի համակարգչային սարքավորում վերահսկողության ժամանակ առկա չի եղել»,-վկայում է ՎՊ՝ 2015թ. ընթացիկ հաշվետվությունը:

Վերահսկիչ պալատը հավաստիացնում է՝ վերահսկողության արդյունքները և  23 ընթացիկ հաշվետվությունները «ներկայացվել են ՀՀ Ազգային ժողով և դրանց մասին տեղեկացրել ՀՀ Նախագահին և ՀՀ կառավարությանը»:

Մինչդեռ: ԱԺ նախագահը «պրիմիտիվ գողության» մասին այլ բացատրություն ունի:      «Բացատրեմ՝ գողությունը գողանալ բառը չէ: Այսինքն, այն երևույթը, որը կառավարութան անդամները ներքևից մինչև վերև պետք է օգտագործեն, երբեմն-երբեմն դա չի կատարվում: Եվ դա համարվեց որպես գողություն: Իսկ եթե որևէ մեկը՝ ես կամ դուք գիտեք ովքեր են գողերը՝ դա ինչ-որ հայտարարելու բան չի: Դրա համար հատուկ հիմնարկներ կան, որտեղ գրում ես, որ սա գող է, և այդ գողին բռնում, տանում բանտարկում են»,- ՀՀ ԱԺ նախագահ ՀՀԿ փոխնախագահ Գալուստ Սահակյանն այսպես պարզաբանեց նորանշանակ վարչապետի՝ «պրիմիտիվ գողության» արտահայտությունը: Եվ թեպետ նրա այս բացատրությունը զարմանք ու զվարճանք առաջացրեց ներհայաստանյան կյանքում, սակայն իզուր. Գալուստ Սահակյանն իրավացի է. Հայաստանում պետությունից գողանալը, պետական ֆինանսների մսխումը երբևէ գողություն չի համարվել, և բարձրաստիճան գողերն էլ բանտում չեն. Հայաստանի կողոպտիչները ոչ միայն գողոնը չեն թաքցնում, այլև ի տես աշխարհի վայելում են այն: Այնպես որ, Գալուստ Սահակյանն իրավացի է ինչպես միշտ. ՀՀ պետական բյուջեի հանդեպ բարձրաստիճան անիրավությունը ներհայաստանյան իրողությունների անպատիժ և անբաժան ուղեկիցն է:

ՀՀ պետական բյուջեն նման է դանայան տակառի, որը տարիներ շարունակ անհնար է լցնել, և ոչ  այն պատճառով, որ հունական դիցաբանության համաձայն այն անտակ է, այլ որովհետև, հայկական տարբերակի համաձայն, տակառը չլցրած՝ դատարկում են:  Դատարկում են անհագուրդ և անկանգ: Նույնկերպ մսխում-վատնում են միջազգային կառույցներից ստացած թանկարժեք վարկերն ու դրամաշնորհները: Հայաստանում բարձրաշխարհիկ աշխատավարձերը պետական ԾԻԳ-երում և պետական համաֆինանսավորմամբ իրականացվող միջազգային վարկային և դրամաշնորհային ծրագրերում սկսում են ամսական 3000 ԱՄՆ դոլարից՝ հասնելով մինչև 20 հազ. ԱՄՆ դոլար: Այն արագությամբ, ինչ արագությամբ դատարկվում է պետբյուջեն, նույն արագությամբ աճում է ՀՀ արտաքին պետական պարտքը՝ դրա սպասարկման արատավոր մեթոդաբանությամբ ու մեխանիզմներով հանդերձ: Ըստ Ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների՝ 2016թ. հունիսի 30-ի դրությամբ ՀՀ արտաքին պարտքը կազմել է 4.470.386 մլն ԱՄՆ դոլար:

Այսօրինակ իրավիճակին ավելանում է նաև ստվերային տնտեսությունը, որը դանայան ոճրագորճի պես եթե չի սպանում, ապա դանդաղ մահվան է դատապարտում Հայաստանի տնտեսական կյանքը: Կախյալ և կոռումպացված դատաիրավական համակարգը պետական գրպանահատությունը և խոշոր կողոպուտը չի կանխարգելում ու չի պատժում: Եվ շրջանը փակվում է:

Հայաստանում «պրիմիտիվ գողությունը»՝ պետական գրպանահատությունը և առավել խոշոր չափերի յուրացումներն ու աննպատակային ու անարդյունավետ ծախսերը՝ արհեստավարժ կողոպուտը, այնքան ներդաշնակ և սերտորեն են միահյուսված իրար, որ երբեմն դժվար է լինում հստակ տարանջատել, թե որտե՞ղ է ավարտվում պետական գրպանահատությունը և որտե՞ղ սկսում արհեստավարժ, հմուտ կողոպուտը: Եվ եթե աննկատ-անհայտ է «պրիմիտիվ գողության» և պրոֆեսիոնալ կողոպուտի սահմանագիծը, ապա ակնհայտ է, որ պետբյուջեի և վարկային միջոցների մսխումները Հայաստանում վերածվել են պետական և հասարակական անվտանգության սպառնալիքների:

«Պրիմիտիվ գողությունից» պրոֆեսիոնալ կողոպուտի ճանապարհով ընթանալ Հայաստանում ավելի արագ են սովորում, քան ոլորտն արդյունավետ կառավարելը: «Վերացրե՛ք պրոֆեսիոնալ կողոպուտը ձեր համակարգերում»,-կառավարության առաջիկա նիստերից մեկում ՀՀ նորանշանակ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը ստիպված կլինի այս նախազգուշում-հայտարարությամբ հանդես գալ:

 

 

 

 

 

Հեղինակներ
ՆՎԵՐ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ՆՎԵՐ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ԳՈՀԱՐ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԳՈՀԱՐ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
Արթուր Աղաբեկյան
Արթուր Աղաբեկյան
Ժիրայր Ոսկանյան
Ժիրայր Ոսկանյան
Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում