«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է «Հանրապետություն» կուսակցության քաղխորհրդի նախագահ Արամ Զավենի Սարգսյանը:
– Պարոն Սարգսյան, «Գազպրոմի» կառավարման խորհրդի նախագահ Ալեքսեյ Միլլերն ու Հայաստանի էներգետիկայի նախարար Արմեն Մովսիսյանը նախօրեին Մոսկվայում քննարկել են «ՀայՌուսգազարդ» ընկերությունում ռուսական «Գազպրոմի» մասնաբաժնի ավելացման հարցը՝ 80-ից մինչև 100 տոկոս: Ի՞նչ եք կարծում ո՞վ է նախաձեռնել այդ բանակցությունները: Կարո՞ղ էր Մոսկվան Հայաստանին պարտադրել գնալ «ՀայՌուսգազարդում» իր ունեցած 20 տոկոսը վաճառելու քայլին:
– Ես գտնում եմ, որ շատ վատ կլինի, եթե Հայաստանի իշխանությունները ռուսական իշխանությունների պարտադրանքով որոշեն «Գազպրոմին» վաճառել այս երկրի սեփականությունը հանդիսացող 20 տոկոսը: Այդ 20 տոկոսը նման է Կենտրոնական բանկում պահուստային ֆոնդով դրված ոսկուն, որն ապագա սերունդներինն է: Հայաստանը փոխանակ մտածի իր էներգետիկ ռեսուրսները հզորացնելու, ետ բերելու մասին՝ դարձնի 30, 40, 50 տոկոս, մտածում է ինչպես անի վաճառի, դրանից էլ վերջին օգուտը քաղի` այնպես, ինչպես այսօր վարվում են մեր շատ հայրենակիցներ իրենց եղած-չեղածը վաճառել-հեռանալով երկրից: Այս իշխանությունների պահվածքը հիշեցնում է հայրենիքը լքող մարդու պահվածքը:
– Այսինքն` Դուք կարծում եք, որ Ռուսաստանը Հայաստանին պարտադրե՞լ է վաճառել այդ 20 տոկոսը:
– Ռուսաստանն այսօր մեկ միլիարդի զենք է վաճառում Ադրբեջանին, ընդ որում` այդ տեխնիկան գործող պատերազմների ընթացքում հենց տարածքներ գրավելու համար է, և բոլորին էլ ակնհայտ է, թե Ադրբեջանն այն ում դեմ է գործադրելու: Ակնհայտ է, որ այդ զենքն ուղղված չէ Իրանի կամ Թուրքիայի դեմ: Ռուսաստանն ուղղակի չոր ու կոպիտ շարժումներով, սեփական շահերից ելնելով, ոչնչի առաջ կանգ չառնելով` որևէ խնդիր չի լուծում որպես Հայաստանի գործընկեր, որպես ԱՊՀ անդամ երկիր: Այնպես որ, այս վերաբերմունքից կարելի է մի եզրակացություն անել, որ այո՛, ռուսական իշխանությունները պարտադրում են, թե՛ «Գազպրոմի» 20 տոկոսի մասով, որպեսզի գազի գինը չբարձրացնեն, թե՛ Հրազդան կասկադի մասով: Տեղեկություններ կան, որ ռուսներն ուզում են ատոմակայան կառուցել Հայաստանում, բայց տեսականորեն ուզելով հանդերձ` խանգարում են ուրիշների մտնելուն, այնպես որ, ես կարծում եմ, որ այո՛, կարող է պարտադրանք լինել: Չեմ բացառում նաև, որ Հայաստանի իշխանություններն ինքնակամ գնան դրան` հասարակության լայն զանգվածների սոցիալական ընդվզում թույլ չտալու համար:
– Իսկ այդ պարտադրանքը և ընդհանրապես` վերջին շրջանում Ռուսաստանի անհանդուրժող վերաբերմունքն ուղղված է Եվրամիության հետ Հայաստանի Ասոցացման պայմանագրի ստորագրումը վիժեցնելո՞ւն:
– Իմ կարծիքով` Ռուսաստանի պահվածքն ունի նաև այդ հեռահար նպատակը: Այս առումով Հայաստանի իշխանությունները պետք է հստակ կողմնորոշվեն. ակնհայտ է, որ և-և տարբերակը չի գործելու, որ հենց Ռուսաստանը չի թողնելու, որ և-և տարբերակն աշխատի: Հայաստանի իշխանությունները բազմիցս հայտարարել են, որ իրենք Եվրոպայի հետ Ասոցացման համաձայնագրի կողմնակից են, որ Հայաստանի ապագան տեսնում են Եվրոպայում: Չնայած Հայաստանի իշխանությունները շատ բաներ են խոստացել և չեն կատարել, այնպես որ, չեմ զարմանա, որ այս խոստացածն էլ չկատարեն:
– Հայաստանի իշխանությունները, ըստ տեղեկությունների, բանակցում են ամերիկյան ContourGlobal ընկերության հետ՝ Որոտանի կասկադը սեփականաշնորհելու շուրջ: Կարծում եք` Երևանը փորձում է հավասարակշռե՞լ Հայաստանի էներգետիկ ասպարեզում ռուսական ներկայությունը:
– Ես, ընդհանրապես, կարծում եմ, որ Որոտան կասկադը` որպես լիարժեք էժան էլեկտրաէներգիա արտադրող (ի տարբերություն ԱԷԿ-ի, որն ավելի թանկ էլեկտրաէներգիա է արտադրում), Հայաստանի իշխանություններն այս փուլում գոնե չպիտի սեփականաշնորհեն: Իսկ եթե սեփականաշնորհելու են, միանշանակ չպետք է տրամադրեն ռուսական որևէ ընկերության, որովհետև իսկապես էներգետիկ դիվերսիֆիկացիան ոչ միայն վերաբերում է էներգիայի արտադրման տեսակներին` հիդրոյով, ջերմայինով կամ ատոմայինով, այլ նաև այն պետություններին, որոնք Հայաստանում մենաշնորհային են դառնում տարբեր ոլորտներում` սկսած էներգետիկայից, որն ամենակարևորն է:
