Tuesday, 27 02 2024
Բաքվի նպատակը տարածաշրջանում լարվածության պահպանումն է. Միրզոյանը՝ ՄԱԿ ՄԻԽ 55-րդ նստաշրջանի բարձրաստիճան հատվածում
19:40
Լեհաստանի վարչապետը չի բացառել ուկրաինական գյուղմթերքի վրա էմբարգոյի ընդլայնումը
19:30
Ուկրաինայի նախագահը Սաուդյան Արաբիայում կքննարկի խաղաղության բանաձևին առնչվող հարցեր
ՀՀ և Հունաստանի վարչապետները քննարկել են համագործակցության հետևողական զարգացման ու տարածաշրջանային գործընթացների հարցեր
Ջեյհուն Բայրամովը աշխատանքային այցով մեկնել է Գերմանիա
19:00
Էստոնիան պլանավորում է 4 տարվա ընթացքում իր ՀՆԱ-ի 0,25 %-ի չափով ռազմական օգնություն ցուցաբերել Ուկրաինային
Ադրբեջանը լիակատար անպատժելիության պայմաններում շարունակում է վերացնել հայկական հետքը
Փոքր երեխեքի պես խփում, փախնում են. ՔՊ-ական պատգամավորը դժգոհեց ընդդիմադիրներից
Մամիջանյանին Ստանիսլավսկին կնախանձեր. ՔՊ-ական պատգամավոր
Իրեն հարգող գործակալը սահման կա, որ չի անցնի. ՔՊ-ականը դիմեց «հավաքագրված» ընդդիմադիրներին
18:50
Հնդկաստանն ու ԱՄՆ-ն համատեղ կիբերանվտանգության ծրագիր կանեն
18:40
Հութիները վնասել են չորս ստորջրյա մալուխներ, որոնք կապում են Եվրոպան և Ասիան. Globes
18:37
Բրիտանիան և Իտալիան նույնպես դեմ են արտահայտվել Ուկրաինա զորքեր ուղարկելուն
18:30
Շվեդիայի վարչապետը շվեդական զորքերի ուղարկումն Ուկրաինա տեղին չի համարում
«Հարկը պետք վճարվի օրենքով», «ռեկե՞տ էինք անելու». վեճ՝ ԱԺ նախագահի և պատգամավորի միջև
Գեղամ Նազարյանի հուշումով ԱԺ-ն 1 րոպե լռությամբ հարգեց Սումգայիթի ջարդերի զոհերի հիշատակը
Եթե դռները բաց թողնենք գնանք, մեկ է՝ իշխանություն չեք դառնալու, միայն ՀՅԴ-ն արանքը կճղի. Ա. Սիմոնյան
«Հայաստան» խմբակցության պատգամավորի ելույթը կարծես ռուսերենից էր թարգմանված. Ալեն Սիմոնյան
Մի՛ անիծեք Հայաստանը. Գեղամ Նազարյանը դիմեց ընդդիմադիր գործընկերներին
Շնչելու հարկ էլ կսահմանեն, որովհետև ասֆալտ են գցել. Գեղամ Մանուկյան
Ռազմական գնումների թեման տանում են աշխարհաքաղաքական դիմակայությունների դաշտ. ՊՈւ պատգամավոր
Նախաձեռնո՞ւմ եք Ուկրաինային տալ միջնորդության իրավունք. Մամիջանյանի հետևությունները
«Սերժ Սարգսյանը ևս մեկ անգամ հաստատեց՝ մարդն իր համար արժեք չունի». ՔՊ-ական պատգամավոր
«Ֆրանսիան դուդուկի ներքո կկազմակերպի մեր թաղումը». ՀՀԿ-ական պատգամավոր
Անահիտ Մանասյանը ընդունել է Բունդեսթագի Իրավական հարցերի հանձնաժողովի նախագահին
18:10
Կուբայում անցկացվում է Սիգարի միջազգային փառատոնը
Live. «Առաջին լրատվական» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոն
Հայաստանի ու Հունաստանի վարչապետները հանդիպել են՝ ընդլայնված կազմով
18:01
Շոլցը հավաստիացրել է, որ ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի երկրները զորքեր չեն ուղարկի Ուկրաինա
Լռությունը կլինի Հայաստանի խորացող փոսը

Սա ոչ թե հնարավորություն է, այլ մեծ մարտահրավեր

Մեր զրուցակիցն է «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցության նախագահ, ԱԺ պատգամավոր Խաչատուր Քոքոբելյանը:

-Պարոն Քոքոբելյան, Դուք ԵՏՄ հայեցակարգը համարում եք հակասահմանադրական, մինչդեռ ՍԴ-ն այն սահմանադրական համարեց, և հիմա ԱԺ-ն պիտի վավերացնի այն: Ի՞նչ է լինելու դրանից հետո:

-Նախ նշեմ, որ ՍԴ որոշումը հակասահմանադրական է, և կարծես թե մատի փաթաթան են դարձրել, որ ՍԴ որոշումները չեն մեկնաբանվում: Եթե նախկինում ՍԴ-ն փորձում էր իր ոչ արդարացի որոշումները գոնե լղոզել և հասարակությանը ներկայացնել որպես ճշմարտանման, ապա այս դեպքում դա էլ չարվեց: Ես ՍԴ որոշումը չեմ համարում իրավական փաստաթուղթ, քաղաքական վճիռ է կայացվել, և դա քաղաքական փաստաթուղթ է: Շատ խոսուն փաստ է այն, որ ԵՏՄ-ում կա տնտեսական կոմիտե, որի որոշումները պարտադիր կատարման ենթակա են անդամ պետությունների համար, մինչդեռ մեր Սահմանադրության առաջին և 114-րդ հոդվածները բացառում են ցանկացած վերազգային կառույց, որի որոշումը ՀՀ համար լինի պարտադիր: Հիշարժան եմ համարում նաև Անկախության հռչակագրի 8-րդ կետը, որտեղ նշված է, որ Հայաստանը պիտի ունենա իր մաքսային կառույցը: Եթե մենք փաստացի մտնենք ԵՏՄ, որը ցավոք արդեն իրողություն է, ՀՀ մաքսային օրենսգիրքը 2015-ի հունվարի 2-ից չի գործելու, փոխարենը գործելու է միացյալ տնտեսական միության մաքսային օրենսգիրքը: Այսինքն՝ փաստացի մենք ունենալու ենք այնպիսի մաքսատուրքեր, որոնք սահմանել է ընդհանուր տնտեսական միությունը: Սրանք փաստեր են, որոնք ավելորդ մեկնաբանության կարիք չունեն:

Ցավոք, մինչ այս պահը մեր հասարակությունը հնարավորություն չունեցավ առերեսվելու ԵՏՄ պայմանագրին, այդ թվում՝ ԱԺ պատգամավորները: Եթե նրանց հարցնեք, շատերն անգան չեն էլ կարողացել ունենալ այդ փաստաթուղթը, որ կարդան: Նույն խնդիրը մենք ունեցանք ԵՄ-ի հետ ասոցացման խոր և համապարփակ առևտրի գոտու ստեղծման մասին պայմանագրի դեպքում, երբ 3.5 տարի բանակցություններ ընթացան, բայց հասարակությունն այդպես էլ չիմացավ, թե ինչից հրաժարվեցինք մենք: Եթե այն դեպքում ասում էին, որ բանակցային փուլում չի կարելի, որ փաստաթուղթը մատչելի լինի լայն հանրության համար, ապա այս դեպքում ՌԴ-ն նույնիսկ վավերացրել է փաստաթուղթը, որով հաստատել է, որ ինքը դեմ չէ, որ Հայաստանը դառնա ԵՏՄ անդամ:

Ես բազմիցս նշել եմ, որ սա ոչ թե Հայաստանի համար հնարավորություն է, այլ մեծ մարտահրավեր տնտեսական ու քաղաքական առումներով: Եթե ուշադիր եք եղել, ԵՏՄ կողմնակիցները հիմնականում խոսում են երեք գործոնից. անվտանգության բաղադրիչ, նոր շուկաների հնարավորություն և աշխատուժի տեղաշարժ: Ակնհայտ է, որ այս տարվա օգոստոսին շփման գծում տեղի ունեցող սադրանքներն ու լարվածության աճը ապացուցեցին և ի չիք դարձրեցին անվտանգության բաղադրիչի հետ կապված փաստակները: Օրերս էլ ղարաբաղյան ուղղաթիռի խոցումից հետո մինչ այս պահը հնարավորություն չունենք մոտենալ ու դուրս բերել մեր օդաչուներին: Եթե խոսում են անվտանգության բաղադրիչից, ապա թող բարի լինեն հիշել, թե ինչ ծավալով է Ռուսաստանը զենք վաճառում մեր հակառակորդ Ադրբեջանին: Հատկանշական է, որ Ադրբեջանն իր զենքի 80 տոկոսը ձեռք է բերում Ռուսաստանից, իսկ երկրորդ տեղում Բելառուսն է:

Ինչ վերաբերում է նոր շուկաների հնարավորությանը, ապա արժե հիշել, որ ռուսական ռուբլին արդեն մոտ 30 տոկոսով արժեզրկված է, և անգամ ռուս վերլուծաբանների կանխատեսումներով՝ սպասվում է մինչև 50 տոկոսի անկում: Եթե մեր բիզնես միջավայրն այնպիսին էր, որ կարող էին հաշվարկել 20-30 տոկոսի շահույթ ռուսական շուկայում, ապա այսօր դա գոյություն չունի: Կարծում եմ, տեղյակ եք, որ գինեգործների միությունում հայտարարություն է եղել, որ այս վերջին ընթացքում հսկայական վնաս են կրել գինի ու սպիրտ արտահանողները: Երբ առանձին-առանձին խոսում ես ձեռներեցների հետ, բոլորը նշում են, որ այսուհետ բոլորովին նպատակահարմար չէ ապրանք արտահանել ռուսական շուկա, որովհետև դա պարզապես հակասում է տնտեսական օրենքներին: Այսինքն՝ այդ բաղադրիչն էլ քննության չի դիմանում:

Ստացվում է, որ մենք գնում ենք մի միություն, որը որևէ հեռանկար չի խոստանում, որը ոչ թե նպաստելու է օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների հոսքին դեպի Հայաստան, այլ լինելու է լուրջ խոչընդոտ այդ ներդրումների համար: Որովհետև ոչ մի օտարերկրյա գործարար չի ցանկանում ներդրումներ անել մի հարթությունում, որը ոչ միայն անհասկանալի է, այլև աստիճանաբար գնում է ինքնամեկուսացման: Վերջապես, սա ոչ համարժեք քայլ է այսօրվա աշխարհում, և այն պատժամիջոցներն ու ճնշումները, և այն մեկուսացումը, որում այսօր գտնվում է Ռուսաստանը, մենք ինքնաբերաբար գնում ենք դեպի այդ մեկուսացումը: Ուզում եմ հիշեցնել նաև G20-ի հավաքի ժամանակ Պուտինի մեկուսացած և մեղմ ասած՝ անհարմար վիճակը:

-Սեպտեմբերի 3-ից տևական ժամանակ է անցել: Ի՞նչ են արել այն ուժերը, այն մարդիկ, որոնք այլ կերպ էին մտածում: Անգամ հարթակում այդ այլընտրանքը չկա, նաև տեսնում ենք, որ այդ հարթակին այլընտրանք չկա: Արդյոք այս մեկ տարին բավարար չէ՞ր, որ հասարակությանն իրազեկեին ԵՏՄ-ի վնասների և ԵՄ-ի հետ ասոցացման առավելությունների մասին:

-Շատ կարևոր հարց է. նախ այլընտրանքները լինում են գաղափարական իմաստով և կան, իսկ հանրությանը իրազեկելու և տեղեկացնելու առումով այն քաղաքական ուժերը, այդ թվում նաև մենք՝ «Ազատ դեմոկրատներս», որ ի սկզբանե դեմ ենք եղել ԵՏՄ-ին, բնականաբար, այդ հնարավորությունը չենք ունեցել: Որպեսզի քննարկվի, թե հասարակության քանի տոկոսն է դեմ Մաքսային միությանը, պետք է լինեն լայն քննարկումներ, հասարակական լսումներ, նաև լրատվամիջոցների միջոցով հասարակությունը ծանոթանա այդ քննարկումներին և տեղյակ լինի, թե դեպի ուր է գնում երկիրը: Անգամ ԵՄ-ի հետ ասոցացման պայմանագիրը հասարակությունը չտեսավ: Ի դեպ, այդ պայմանագրի որոշ հատվածներ տպագրվել է հենց մեր ուժերով: Ցավում եմ, որ եվրոպացիները նախանձախնդիր չեղան, որ գոնե դա տպագրվի: Իսկ ԵՏՄ-ի դեպքում արդեն կա կայացած փաստ, բայց մինչև այս պահը չկա որևէ կայք կամ լրատվամիջոց, որը հնարավորություն է ստացել հրապարակելու այդ պայմանագիրը:

-Բացի դասախոսություններից, տեսությունից, գործնականում ի՞նչ քայլեր պիտի արվեն:

-Քաղաքական ուժերը հասարակության հետ աշխատելու մի գործիք ունեն՝ հաղորդակցվելու և այն նյութը, որին իրենք կողմ են կամ դեմ, հրամցնելու հանրությանը: Այդ հնարավորությունն այսօր իսպառ բացակայում է: Նախ՝ չկա բուն պայմանագիրը, և այս լուսավոր 21-րդ դարում կարծես ամայություն է տեղեկատվական առումով: Հասարակությունը հնարավորություն չի ունեցել առերեսվել այդ փաստաթղթին, իսկ այդ դեպքում ո՞րն է ճանապարհը, որ դու հասարակության հետ խոսես այդ մասին: Վերջապես հասարակությունը պետք է քաջատեղյակ լինի այն նյութին, որի մասին ուզում ես լսել նրա կարծիքը: Երբ տեղյակ չեն փաստաթղթից, բայց հայտարարում են, որ դա կավելացնի մեր այս կամ այն բաղադրիչը, հասարակությունն այդպես էլ չի իմանում՝ ինչո՞ւ պիտի ավելացնի կամ չավելացնի:

Ընդ որում, ԵՏՄ-ին կողմ հանդես եկող քաղաքական ուժերի դեպքում գործ ունենք կոնյուկտուրային խնդրի հետ, իսկ հասարակության կողմ կամ դեմ լինելը այս փուլում գնահատելը պարզապես անիմաստ է և անթույլատրելի: Չի կարելի քննարկել, թե հասարակության որ մասն է կողմ կամ դեմ, եթե մարդիկ ընդհանրապես տեղյակ չեն, թե ինչին են դեմ ու ինչին՝ կողմ: Շատերն ասում են՝ կողմ ենք Ռուսաստանին կամ դեմ ենք Ռուսաստանին, բայց այստեղ Ռուսաստանին կողմ կամ դեմ լինելու խնդիր չէ, այլ պետք է դիտարկել, թե որքանով էր շահավետ այս միությունը Հայաստանի համար: Եթե կցանկանաք, ես կարող եմ տրամադրել ձեզ այդ պայմանագիրը, և կտեսնեք, որ այնտեղ բավական խրթին հարցեր կան: Գրեթե բոլոր գլուխներում կան խնդիրներ և վիճահարույց մեծ հարցեր: Եթե խոսում են այն մասին, որ Ռուսաստանը կարող է շուկա լինել մեր գործարարների համար, ուզում եմ այդ մարդկանց ասել, որ այնտեղ կա փաստացի քվոտավորում, և եթե Հայաստանը ներմուծելու է ինչ-որ ապրանքատեսակ, ապա դա թույլատրված է միայն իր թվաքանակին համապատասխան, իսկ դրանից ավելիի դեպքում ներմուծումը լինելու է շատ բարձր գներով: Այսինքն՝ հնարավորություն չի տրվում, որ հայ գործարարը ազատորեն գործի և ռուսական շուկան ծառայեցնի իր գործարար շահերին: Դրա համար հայ գործարարը ստիպված է լինելու իր գործունեությունը ծավալել ՌԴ-ում կամ Ղազախստանում, որտեղ բնակչությունն ավելի մեծ է:

 

Ավելին՝ տեսանյութում:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում