Wednesday, 18 05 2022
14:20
ՌԴ-ի պաշտպանության նախարարությունը հայտնել Է մեկ օրում «Ազովստալից» գրեթե 700 հանձնված զինվորների մասին
ԲԴԽ անդամների գլխավորած պատվիրակությունը Վրաստանում էր
Հանրահավաքներին 50 հազար թիվ չեմ տեսել․ Ռուստամ Բադասյան
Բաց նամակ. ի պաշտպանություն Հայաստանում ժողովրդավարության հարկավոր է խափանել ժողովրդավարության դեմ ոտնձգությունները
Այդպիսի կոնտինգենտը վտանգավոր է քաղաքական գործընթացների մեջ ներգրավված մեր մատաղ սերնդի համար. Անդրանիկ Քոչարյան
13:49
ԱՄՆ միջուկային զինանոցն ունի ավելի քան 5,4 հազար մարտագլխիկ
Ոստիկանությունը ՀՀ քաղաքացիների առաջ իր պարտքը գերազանց է կատարում. Վահագն Ալեքսանյան
13:40
ԱՄՆ-ն ուսումնասիրում Է Ուկրաինայից եգիպտացորենի եւ ցորենի արտահանման ուղիները. CNN
13:30
Օրվա միտքը. Եթե ճիշտ է, որ Ռուսաստանը կորցրել է իր բանակի 15%-ը, սա ռեկորդային կորուստ է
Ադրբեջանական կեղծ քարոզչության հերթական դրսևորումը. 5 տարի վաղեմության տեսանյութի հերոսական մատուցումը
Դիմում եմ Ներքին Հանդի Հասմիկին, որ Աննա Գրիգորյանը մասնակցի անվտանգության հարցերը քննարկող նիստին․ Անդրանիկ Քոչարյան
Կգումարվի Ազգային ժողովի արտահերթ նիստ
Ինչպես խոստացել էր Իշխան Սաղաթելյանը՝ քաղաքը պարալիզացվա՞ծ է, թե՞ ոչ. Անդրանիկ Քոչարյանը՝ փոխոստիկանապետին
13:09
ԿԺԴՀ-ում տենդի ախտանիշներով եւս 232 հազար մարդ են հայտնաբերել մեկ օրում
Ինչպես են Երևանի մետրոպոլիտենում ցուցարարները երգում «Զարթնիր լաո»-ն ու հերթով բերման ենթարկվում
Դաղստանում երկու զինյալ են ոչնչացրել հակաահաբեկչական գործողության ընթացքում
Կհասկանայի «առանց թուրքի Հայաստան»-ը, եթե Գյումրիում թուրքական ռազմաբազա լիներ
Անհնազանդության ակցիաների պատճառով կաթվածահար է եղել Երևանի մետրոպոլիտենի երթևեկությունը
Հոգնեցինք, եկեք նստենք գետնին․ ոստիկանները բերման ենթարկեցին փողոց փակող ցուցարարներին
13:01
ԱՄՆ-ը կշարունակի Սաուդյան Արաբիային օգնություն ցուցաբերել նրա տարածքը պաշտպանելու հարցում
Արցախի ճակատագիրը կախված է ռուս-ուկրաինական պատերազմից
Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում հայտնաբերվել է նռնակ
12:53
Live. «Առաջին լրատվական» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոն
12:50
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարն ընդունել Է դաշինքին անդամակցության Ֆինլանդիայի եւ Շվեդիայի հայտերը
Թուրինում, թե՞ Ալբանիայում․ Հինգ օրում 2 եզրափակիչ Մխիթարյանի և Մոուրինյոյի համար
Իրանի նավթի 26-րդ միջազգային ցուցահանդեսի շրջանակներում ստորագրավել է փոխգործակցության համաձայնագիր
Հեղուկ գազի գինը – Մայիսի 4, 2022
Ֆրանսիայի հրապարակի վրաններից մեկում քաղաքացու մահը վրա է հասել թմրամիջոցից գերդոզավորման հետևանքով. փոխոստիկանապետ
Բենզինի և մյուս վառելիքների գինը – Մայիսի 18, 2022
Մխիթար Գալեյանի հայրը ձերբակալվել է. Նրան որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշում է կայացվել

Վերջին հայերը Մյանմարում. BBC-ի անդրադարձը

BBC-ի լրագրող Էնդրյու Ուայթհեդը ծավալուն հոդված է հրապարակել Մյանմարում հայերի ներկայության և այդ երկրում գործող միակ ուղղափառ՝ հայկական եկեղեցու՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի մասին: Հոդվածը թարգմանաբար ներկայացնում ենք ստորև.

Մյանմարի (հայտնի է նաև Բիրմա անունով) հնագույն եկեղեցիներից մեկը պայքարում է իր գոյատևման համար, չնայած ընդամենը մի քանի այցելու ունի: Այնուամենայնիվ, որոշակի հույսեր է արթնացնում այն հանգամանքը, որ երկիրն այժմ բաց է օտարերկրյա ներդրումների և զբոսաշրջության համար:

Յանգոնի (հայտնի է նաև Ռանգուն անվամբ) հայկական եկեղեցու քահանա Ջոն Ֆելիքսը հայերեն չի խոսում, հայերեն չեն խոսում նաև եկեղեցու ծխականները: Այս օրերին էլ շատ չեն եկեղեցի այցելողները. ինձ էլ հաշված՝ ընդամենը 7 մարդ, այն էլ՝ կիրակի օրը:

150-ամյա եկեղեցին պատվավոր տեղ է զբաղեցնում Յանգոնի հին հատվածի փողոցի անկյունում: Այն իրենից ներկայացնում է գեղեցիկ շինություն՝ քաղաքի աղմուկի մեջ խաղաղության մի կտոր: Վաճառականների փողոցում հարատև կանգնած Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի հայ ուղղափառ եկեղեցին միակ բանն է, որ մնացել է քաղաքի հիմնական առևտրական հանրությունից:

«Դատելով եկեղեցու վիճակագրությունից ՝ ժամանակին Բիրմայում ապրել է մի քանի հարյուր հայ ընտանիք, բայց վերջին «լիարժեք» հայը մահացավ անցյալ տարի: Ամբողջ երկրում առավելագույնը 10-20 ընտանիք կա, որոնք կիսով չափ հայ են, և նրանցից միայն մի քանիսն են եկեղեցի գալիս»,- պատմում է Ֆելիքսը:

http://news.bbcimg.co.uk/media/images/77065000/jpg/_77065273_percy-everard.jpg

30-ամյա Ռեյչել Մայնուսը երգում է հայերեն, և դա մեծ ակնածանքով է անում, բայց հայերեն չի խոսում: Նա կիրակի օրերին եկեղեցի է գալիս իր հոր հետ, որը նաև խփում է եկեղեցու զանգերը:

«Իմ պապը լիարժեք հայ է եղել, մեր ընտանիքի ազգանունը ծագում է հայերեն Մինոսյան ազգանունից: Այժմ մենք կիսով չափ հայ ենք, և այս եկեղեցին ու նրա ծառայությունը շատ մեծ նշանակություն ունեն մեզ համար»,- ասում է նա:

Այդ կիրակի հայկական ծագումով ևս մեկ հավատացյալ կար. Փերսի Էվերարդը արդեն մի քանի տասնամյակ եկեղեցի է գալիս: Նրա հարսանիքը քահանայի հավաստմամբ վերջինն է եղել. բայց դա այնքան հեռու անցյալում էր, որ ոչ-ոք հստակ չգիտի՝ երբ է այն եղել:

17-րդ դարի սկզբին Օսմանյան կայսրությունից մեծ թվով հայեր փախան և հաստատվեցին Իսֆահանում, որն այժմ Իրանի տարածքում է: Հետագա տարիներին շատերը դուրս եկան՝ ստեղծելու առևտրային ցանց, որը ձգվեց Ամստերդամից մինչև Մանիլա:

Նրանց ազդեցությունը Բրիտանական Հնդկաստանի վրա իր գագաթնակետին հասավ 19-րդ դարի վերջին, երբ, ըստ վիճակագրության, շուրջ 1300 հայ էր ապրում հիմնականում Կալկաթայում, Դաքայում և Ռանգունում:

_77197607_armenian-464

Բիրմայի արքայական պալատի հետ սերտ հարաբերությունները նրանց առանձնահատուկ արտոնյալ կարգավիճակ տվեցին Ռանգունի առևտրային հասարակության մեջ: Տարածքը, որտեղ գտնվում է հայկական եկեղեցին, ասում են, որ հայերը նվեր են ստացել Բիրմայի թագավորի կողմից:

Տարածաշրջանի ամենահեղինակավոր հյուրանոցները, ներառյալ The Stand-ը, որը գտնվում է Յանգոնի կենտրոնում՝ եկեղեցուց կարճ հեռավորության վրա, և անգամ առավել հայտնի Raffles-ը՝ Սինգապուրում, կառուցվել են հայերի կողմից:

Սակայն անցյալ դարի ընթացքում աստիճանաբար այս փոքր հայկական համայնքները քաղաքական և տնտեսական անկայունության պատճաժռով ստիպված էին իրենց համար նոր բնակավայր փնտրել՝ սկսած Ավստրալիայից մինչև առավել հեռու:

Ջոն Ֆելիքսը, որի եպիսկոպոսը նստում է հազարավոր մղոն հեռու՝ Սիդնեյում, բարեհամբույր և եռանդուն քահանա է, ով հպարտ է իր եկեղեցով, չի խոնարհվում դժվարությունների առաջ և շարունակում է առաջ գնալ՝ չնայած եկեղեցու այցելուների թիվը սահուն կերպով նվազում է:

Ֆելիքսը եկեղեցու քահանայի «պաշտոնը» ժառանգել է իր հորից, ով մահացել է 3 տարի առաջ՝ 30 տարի եկեղեցուն ծառայելուց հետո: Հոր պես՝ նա սկզբում իր հոգևորական աստիճանը ստացել է Անգլիկան եկեղեցուց, իսկ հետո դարձել է ուղղափառ:

http://news.bbcimg.co.uk/media/images/77109000/jpg/_77109120_archive-new.jpg

Ֆելիքսը ծնվել է Մյանմարում, խոսում է տեղի լեզվով՝ հարավային հնդկական բարբառով, հետևաբար նա իր ծագումով տարբերվում է Յանգոնում ծաղկուն առևտրական ցանց հիմնած հայ համայնքից:

Նրան անհանգստացնում է այն հանգամանքը, որ եկեղեցու շենքը անխնամ վիճակում է: «Տանիքի վրա երեք կետ կա, որտեղից ջուր է թափվում ներս. դրանք պետք է փակել»,- ասում է նա:

Մինչդեռ սա բոլոր չափանիշներով մաքուր, լավ պահպանված եկեղեցի է, և Յանգոնի հարուստ գաղութային շրջանի ճարտարապետության կարևոր մասը, իսկ այդ շրջանի մշակույթը մեծապես գրավում է զբոսաշրջիկներին և միջազգային ուշադրության արժանանում:

Կիրակնօրյա պատարագն ունի ուղղափառ եկեղեցու արարողության բոլոր ատրիբուտները՝ սրբապատկերներ, խունկ, և չնայած քիչ թվով այցելուներին, անգամ երաժշտություն է հնչում: Ֆելիքսը զարդանախշ սքեմ չի կրում, որով մի ժամանակ նրա հայրը պատարագներ էր մատուցում, բայց նա շարունակում է մնալ ուղղափառ ավանդույթի ամուր կրող:

Ուղղափառ այդ սերունդը կարող է լինել բանալի՝ եկեղեցու գոյատևման համար. եկեղեցի, որը դարձել է հոգևոր տուն քրիստոնեության տարբեր ուղղությունների, ինչպես նաև գրեթե անհետացած հայկական համայնքի վերջին մնացորդների համար:

http://news.bbcimg.co.uk/media/images/77109000/jpg/_77109123_japanese-march_getty.jpg

Արդեն ուղղափառ երկրներից՝ Ռուսաստանից, Հունաստանից և Սերբիայից այստեղ եկող դիվանագետները, գործարար ոլորտի այցելուները և զբոսաշրջիկները ժամանակ առ ժամանակ համալրում են Մյանմարի ամենամեծ քաղաքներից մեկի միակ ուղղափառ եկեղեցու՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի այցելուների թիվը:

«Իմ հավատը շատ կարևոր է ինձ համար: Աշխարհում որտեղ էլ որ լինում եմ, ուղղափառ եկեղեցի եմ փնտրում: Բայց Յանգոնում ես գրեթե հույսս կտրել էի: Կարծում էի, որ սա կլինի միակ երկիրը, որտեղ ես ապրել եմ, և որևէ ուղղափառ վայր չեմ գտել աղոթելու համար»,- ասում է ռումինացի գործարար Ռամոնա Տարտան:

Նա պատահաբար է նկատել հայկական եկեղեցին և հավատում է, որ անգամ փոքր «գովազդի» դեպքում պատմական այդ շենքը և ավանդույթը, որի ականատեսն է այն դարձել, կարող էր ունենալ ավելի ապահով ապագա:

Եթե եկեղեցին առավել ակտիվ ներգրավվի ուղղափառության բոլոր ճյուղերում, նա կարծում է, որ այդ դեպքում այն կարող է գրավել ավելի շատ այցելուների և նոր նշանակություն ձեռք բերել: Facebook սոցցանցում նա եկեղեցու համար էջ է բացել՝ որպես առաջին քայլ ուշադրություն հրավիրելու ճանապարհին:

Վերջին դարում Մյանմարը բազմաթիվ դժվարությունների և խռովությունների միջով է անցել: Երկիրը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շրջափակվեց Ճապոնիայի կողմից և առավել մեծ զրկանքների և ենթակառուցվածքային վնասների միջով անցավ, քան տարածաշրջանում որևէ այլ երկիր:

Շատ հայեր եղան նրանց թվում, ովքեր ջունգլիների և անտառների միջով տեղափոխվեցին հյուսիս՝ Բրիտանական Հնդկաստան. եկեղեցում դրված հուշատախտակին հայ ընտանիքի 13 անդամների անուններն են, որոնք մահացել են այդ ճափորդության ընթացքում:

http://news.bbcimg.co.uk/media/images/77110000/jpg/_77110204_index-large.jpg

Բիրման Բրիտանիայից անկախություն ստացավ 1948թ.՝ Հնդկաստանից և Պակիստանից մի քանի ամիս հետո: Տարիներ շարունակ այն ուներ ռազմականացված կառավարություն, որը առանձնակի ջանքեր չէր գործադրում երկրի սահմաններից դուրս առևտրական կապեր հաստատելու ուղղությամբ: 1988թ. բանակի բռնաճնշումները ժողովրդավարական շարժումների նկատմամբ ավելի սրեցին երկրի միջազգային մեկուսացումը:

Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում Մյանմարը առաջ է շարժվում դեպի մեծ ժողովրդավարություն և սկսել է գնալով ավելի լայն բացել դռները օտարերկրյա բիզնեսի և ներդրումների համար: Արդյունքում Ասիայի ամենամիջազգային քաղաքներից մեկը դարձյալ սկսում է զարգանալ ավելի գլոբալ ասպեկտներով:

Եվ եկեղեցին, որի արմատները հասնում են մինչև նախորդ՝ միջազգային առևտրային դարաշրջան, կարող է թարմ աջակցություն ստանալ գլոբալիզացիայի նոր հոսանքից:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում