Tuesday, 26 10 2021
Մոսկվայում անհետ կորել է դերասանուհի Սվետլանա Սվետլիչնայան
Հայաստանում 1 օրում երկրորդ երկրաշարժն է գրանցվել
00:45
Վլադիմիր Պուտինն ու Բորիս Ջոնսոնը քննարկել են Աֆղանստանում տիրող իրավիճակը
Կրակոցների ձայներ լսելու դեպքում հորդորում ենք չառաջացնել անհարկի խուճապ․ համայնքապետարան
00:30
Նաբերեժնիե Չելնի քաղաքի 5 հարկանի բնակելի շենքում պայթյուն է որոտացել
Սյունիքի Ծավ գյուղում մոտ 600 հակ պահեստավորած անասնակեր է այրվել
ՀՀ մի շարք շրջաններում ձյուն է տեղում, Սպիտակի ոլորաններում մերկասառույց է
00:00
Չինաստանում երեք տարեկանից սկսած երեխաներին կպատվաստեն COVID-19-ի դեմ
23:45
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հայտարարել Է դաշինքին Ֆինլանդիայի անդամակցության հնարավորության մասին
23:30
Հարավային Կորեայի նախագահը հայտարարել Է, որ երկիրը նոյեմբերից անցնելու Է նորմալ կյանքի
23:15
Նոյեմբերին Իսլամաբադում պլանավորվում Է Աֆղանստանի խնդրով ընդլայնված «եռյակի» հանդիպումը
Ալեն Սիմոնյանի գլխավորած պատվիրակությունը հանդիպել է Կիպրոսի պաշտպանության նախարարին
ՇՄՆ-ն «10 միլիոն ծառ» նախաձեռնության շրջանակում համագործակցության առաջարկ է անում
Քննարկվել են Արաքսի ավազանում բնապահպանական իրավունքների ապահովման և իրանական կողմի հետ գործակցության խնդիրները
Միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են
Բուհի միայն ուսումնական հատվածին կտրամադրվի արձակուրդ․ ԵՊԲՀ ռեկտոր
Անօդաչուների դեմ` «աստծու հույսով». 44-օրյա պատերազմ` օր 29
Covid-19-ից 40 տարեկան կին է մահացել՝ առանց ուղեկցող հիվանդությունների
«Ես ապրում եմ…». ի հիշատակ հերոս Վազգեն Գալստյանի՝ ծնողները տեղծել են գիտակրթամշակութային հիմնադրամ
Սա հաշվի առեք, գուցե գնի հարցում որոշակի զեղչեր ստանաք անպիտան ծառայությունների համար
Արևմուտքը որևէ կերպ չի խոչընդոտելու պայմանագրային գործընթացներին
Արտակ Բեգլարյանը չի բացառում Արցախում պատվաստումները որոշ չափով պարտադրող մեխանիզմների կիրառումը
21:10
Թալիբները ողջունել են ահաբեկիչների ցուցակից իրենց բացառելու հնարավորության մասին Պուտինի խոսքը
Դեռ շատ պայմանագրեր ունենք ստորագրելու․ ուզում ենք այնպես անել, որ հօգուտ մեր երկրի լինի․ Գագիկ Մելքոնյան
Սիրելի՛ աղջիկներ, մայրեր, կանայք, Ձեզ եմ դիմում խնդրանքով․ Անահիտ Ավանեսյան
Անդրեասյանն անդրադարձել է ՌԴ-ի հետ ՔԿԱԳ միասնական էլեկտրոնային հարթակի ստեղծման հնարավորությանը
ԱԺ նախագահը Նիկոսիայի քաղաքապետի հետ քննարկել է կրթությանը, մշակույթին և հանրային փոխադարձ հետաքրքրությունների հարցեր
2022-ը խոստանում է մեծ եկամուտներ, ընդդիմությունը ձգտում է նոր «խրամատների». Լուրերի hիմնական թողարկում
Սուրեն Պապիկյանն այցելել է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ
Մենք պետք է ջարդենք նախորդների կարծրատիպերը, թե իբր իրենք հող չեն հանձնել

Վերջին հայերը Մյանմարում. BBC-ի անդրադարձը

BBC-ի լրագրող Էնդրյու Ուայթհեդը ծավալուն հոդված է հրապարակել Մյանմարում հայերի ներկայության և այդ երկրում գործող միակ ուղղափառ՝ հայկական եկեղեցու՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի մասին: Հոդվածը թարգմանաբար ներկայացնում ենք ստորև.

Մյանմարի (հայտնի է նաև Բիրմա անունով) հնագույն եկեղեցիներից մեկը պայքարում է իր գոյատևման համար, չնայած ընդամենը մի քանի այցելու ունի: Այնուամենայնիվ, որոշակի հույսեր է արթնացնում այն հանգամանքը, որ երկիրն այժմ բաց է օտարերկրյա ներդրումների և զբոսաշրջության համար:

Յանգոնի (հայտնի է նաև Ռանգուն անվամբ) հայկական եկեղեցու քահանա Ջոն Ֆելիքսը հայերեն չի խոսում, հայերեն չեն խոսում նաև եկեղեցու ծխականները: Այս օրերին էլ շատ չեն եկեղեցի այցելողները. ինձ էլ հաշված՝ ընդամենը 7 մարդ, այն էլ՝ կիրակի օրը:

150-ամյա եկեղեցին պատվավոր տեղ է զբաղեցնում Յանգոնի հին հատվածի փողոցի անկյունում: Այն իրենից ներկայացնում է գեղեցիկ շինություն՝ քաղաքի աղմուկի մեջ խաղաղության մի կտոր: Վաճառականների փողոցում հարատև կանգնած Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի հայ ուղղափառ եկեղեցին միակ բանն է, որ մնացել է քաղաքի հիմնական առևտրական հանրությունից:

«Դատելով եկեղեցու վիճակագրությունից ՝ ժամանակին Բիրմայում ապրել է մի քանի հարյուր հայ ընտանիք, բայց վերջին «լիարժեք» հայը մահացավ անցյալ տարի: Ամբողջ երկրում առավելագույնը 10-20 ընտանիք կա, որոնք կիսով չափ հայ են, և նրանցից միայն մի քանիսն են եկեղեցի գալիս»,- պատմում է Ֆելիքսը:

http://news.bbcimg.co.uk/media/images/77065000/jpg/_77065273_percy-everard.jpg

30-ամյա Ռեյչել Մայնուսը երգում է հայերեն, և դա մեծ ակնածանքով է անում, բայց հայերեն չի խոսում: Նա կիրակի օրերին եկեղեցի է գալիս իր հոր հետ, որը նաև խփում է եկեղեցու զանգերը:

«Իմ պապը լիարժեք հայ է եղել, մեր ընտանիքի ազգանունը ծագում է հայերեն Մինոսյան ազգանունից: Այժմ մենք կիսով չափ հայ ենք, և այս եկեղեցին ու նրա ծառայությունը շատ մեծ նշանակություն ունեն մեզ համար»,- ասում է նա:

Այդ կիրակի հայկական ծագումով ևս մեկ հավատացյալ կար. Փերսի Էվերարդը արդեն մի քանի տասնամյակ եկեղեցի է գալիս: Նրա հարսանիքը քահանայի հավաստմամբ վերջինն է եղել. բայց դա այնքան հեռու անցյալում էր, որ ոչ-ոք հստակ չգիտի՝ երբ է այն եղել:

17-րդ դարի սկզբին Օսմանյան կայսրությունից մեծ թվով հայեր փախան և հաստատվեցին Իսֆահանում, որն այժմ Իրանի տարածքում է: Հետագա տարիներին շատերը դուրս եկան՝ ստեղծելու առևտրային ցանց, որը ձգվեց Ամստերդամից մինչև Մանիլա:

Նրանց ազդեցությունը Բրիտանական Հնդկաստանի վրա իր գագաթնակետին հասավ 19-րդ դարի վերջին, երբ, ըստ վիճակագրության, շուրջ 1300 հայ էր ապրում հիմնականում Կալկաթայում, Դաքայում և Ռանգունում:

_77197607_armenian-464

Բիրմայի արքայական պալատի հետ սերտ հարաբերությունները նրանց առանձնահատուկ արտոնյալ կարգավիճակ տվեցին Ռանգունի առևտրային հասարակության մեջ: Տարածքը, որտեղ գտնվում է հայկական եկեղեցին, ասում են, որ հայերը նվեր են ստացել Բիրմայի թագավորի կողմից:

Տարածաշրջանի ամենահեղինակավոր հյուրանոցները, ներառյալ The Stand-ը, որը գտնվում է Յանգոնի կենտրոնում՝ եկեղեցուց կարճ հեռավորության վրա, և անգամ առավել հայտնի Raffles-ը՝ Սինգապուրում, կառուցվել են հայերի կողմից:

Սակայն անցյալ դարի ընթացքում աստիճանաբար այս փոքր հայկական համայնքները քաղաքական և տնտեսական անկայունության պատճաժռով ստիպված էին իրենց համար նոր բնակավայր փնտրել՝ սկսած Ավստրալիայից մինչև առավել հեռու:

Ջոն Ֆելիքսը, որի եպիսկոպոսը նստում է հազարավոր մղոն հեռու՝ Սիդնեյում, բարեհամբույր և եռանդուն քահանա է, ով հպարտ է իր եկեղեցով, չի խոնարհվում դժվարությունների առաջ և շարունակում է առաջ գնալ՝ չնայած եկեղեցու այցելուների թիվը սահուն կերպով նվազում է:

Ֆելիքսը եկեղեցու քահանայի «պաշտոնը» ժառանգել է իր հորից, ով մահացել է 3 տարի առաջ՝ 30 տարի եկեղեցուն ծառայելուց հետո: Հոր պես՝ նա սկզբում իր հոգևորական աստիճանը ստացել է Անգլիկան եկեղեցուց, իսկ հետո դարձել է ուղղափառ:

http://news.bbcimg.co.uk/media/images/77109000/jpg/_77109120_archive-new.jpg

Ֆելիքսը ծնվել է Մյանմարում, խոսում է տեղի լեզվով՝ հարավային հնդկական բարբառով, հետևաբար նա իր ծագումով տարբերվում է Յանգոնում ծաղկուն առևտրական ցանց հիմնած հայ համայնքից:

Նրան անհանգստացնում է այն հանգամանքը, որ եկեղեցու շենքը անխնամ վիճակում է: «Տանիքի վրա երեք կետ կա, որտեղից ջուր է թափվում ներս. դրանք պետք է փակել»,- ասում է նա:

Մինչդեռ սա բոլոր չափանիշներով մաքուր, լավ պահպանված եկեղեցի է, և Յանգոնի հարուստ գաղութային շրջանի ճարտարապետության կարևոր մասը, իսկ այդ շրջանի մշակույթը մեծապես գրավում է զբոսաշրջիկներին և միջազգային ուշադրության արժանանում:

Կիրակնօրյա պատարագն ունի ուղղափառ եկեղեցու արարողության բոլոր ատրիբուտները՝ սրբապատկերներ, խունկ, և չնայած քիչ թվով այցելուներին, անգամ երաժշտություն է հնչում: Ֆելիքսը զարդանախշ սքեմ չի կրում, որով մի ժամանակ նրա հայրը պատարագներ էր մատուցում, բայց նա շարունակում է մնալ ուղղափառ ավանդույթի ամուր կրող:

Ուղղափառ այդ սերունդը կարող է լինել բանալի՝ եկեղեցու գոյատևման համար. եկեղեցի, որը դարձել է հոգևոր տուն քրիստոնեության տարբեր ուղղությունների, ինչպես նաև գրեթե անհետացած հայկական համայնքի վերջին մնացորդների համար:

http://news.bbcimg.co.uk/media/images/77109000/jpg/_77109123_japanese-march_getty.jpg

Արդեն ուղղափառ երկրներից՝ Ռուսաստանից, Հունաստանից և Սերբիայից այստեղ եկող դիվանագետները, գործարար ոլորտի այցելուները և զբոսաշրջիկները ժամանակ առ ժամանակ համալրում են Մյանմարի ամենամեծ քաղաքներից մեկի միակ ուղղափառ եկեղեցու՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի այցելուների թիվը:

«Իմ հավատը շատ կարևոր է ինձ համար: Աշխարհում որտեղ էլ որ լինում եմ, ուղղափառ եկեղեցի եմ փնտրում: Բայց Յանգոնում ես գրեթե հույսս կտրել էի: Կարծում էի, որ սա կլինի միակ երկիրը, որտեղ ես ապրել եմ, և որևէ ուղղափառ վայր չեմ գտել աղոթելու համար»,- ասում է ռումինացի գործարար Ռամոնա Տարտան:

Նա պատահաբար է նկատել հայկական եկեղեցին և հավատում է, որ անգամ փոքր «գովազդի» դեպքում պատմական այդ շենքը և ավանդույթը, որի ականատեսն է այն դարձել, կարող էր ունենալ ավելի ապահով ապագա:

Եթե եկեղեցին առավել ակտիվ ներգրավվի ուղղափառության բոլոր ճյուղերում, նա կարծում է, որ այդ դեպքում այն կարող է գրավել ավելի շատ այցելուների և նոր նշանակություն ձեռք բերել: Facebook սոցցանցում նա եկեղեցու համար էջ է բացել՝ որպես առաջին քայլ ուշադրություն հրավիրելու ճանապարհին:

Վերջին դարում Մյանմարը բազմաթիվ դժվարությունների և խռովությունների միջով է անցել: Երկիրը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շրջափակվեց Ճապոնիայի կողմից և առավել մեծ զրկանքների և ենթակառուցվածքային վնասների միջով անցավ, քան տարածաշրջանում որևէ այլ երկիր:

Շատ հայեր եղան նրանց թվում, ովքեր ջունգլիների և անտառների միջով տեղափոխվեցին հյուսիս՝ Բրիտանական Հնդկաստան. եկեղեցում դրված հուշատախտակին հայ ընտանիքի 13 անդամների անուններն են, որոնք մահացել են այդ ճափորդության ընթացքում:

http://news.bbcimg.co.uk/media/images/77110000/jpg/_77110204_index-large.jpg

Բիրման Բրիտանիայից անկախություն ստացավ 1948թ.՝ Հնդկաստանից և Պակիստանից մի քանի ամիս հետո: Տարիներ շարունակ այն ուներ ռազմականացված կառավարություն, որը առանձնակի ջանքեր չէր գործադրում երկրի սահմաններից դուրս առևտրական կապեր հաստատելու ուղղությամբ: 1988թ. բանակի բռնաճնշումները ժողովրդավարական շարժումների նկատմամբ ավելի սրեցին երկրի միջազգային մեկուսացումը:

Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում Մյանմարը առաջ է շարժվում դեպի մեծ ժողովրդավարություն և սկսել է գնալով ավելի լայն բացել դռները օտարերկրյա բիզնեսի և ներդրումների համար: Արդյունքում Ասիայի ամենամիջազգային քաղաքներից մեկը դարձյալ սկսում է զարգանալ ավելի գլոբալ ասպեկտներով:

Եվ եկեղեցին, որի արմատները հասնում են մինչև նախորդ՝ միջազգային առևտրային դարաշրջան, կարող է թարմ աջակցություն ստանալ գլոբալիզացիայի նոր հոսանքից:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում