Monday, 03 10 2022
COVID-19-ի նոր ալիք Է սպասվում Ռուսաստանում ձմռան սկզբին. փորձագետ
Մոբիլիզացիա ռուսական ձևով. Զինկոմներից հորդորում են իրենց հետ վերցնել զրահաբաճկոն, սաղավարտ և այլ անհրաժեշտ իրեր
ՌԴ-ն Հայաստանի Հանրապետության տարածքը շփոթում է Արցախի հետ
18:30
Իրանը հայտնել է 7 մլրդ դոլարի ակտիվների վերադարձի մասին
Երևանում տների գները անցել են Մոսկվայի և Պետերբուրգի գներին. Վահան Քերոբյան
18:25
Ճապոնիայի վարչապետը հայտարարել Է Ռուսաստանի հետ հաշտության համաձայնագիր կնքելու մտադրության մասին
Կլաարի գործունեությունը քաղաքական է․ Դիմելու եմ՝ ներկայացնելու ապացուցող տեսանյութեր
Զախարովան Բաքվին և Երևանին կոչ է արել ստուգել գնդակահարության տեսագրությունը
Նախկին նախագահների ձևաչափին «տրված» իշխանության «պետպատվերը»
Լևոն Տեր-Պետրոսյանն իշխանությունների և ընդդիմության միջև Վեհափառի նախաձեռնած հարթակի անհրաժեշտությունը սպառված է համարում
17:50
Լիտվան պատրաստ Է ընդունել մոբիլիզացումից խուսափող Ղրիմի թաթարներին
17:46
Իրանի ղեկավարն այն կարծիքին է, որ բողոքները երկրում կազմակերպել է ԱՄՆ-ը
Արմեն Գրիգորյանն անդրադարձել է Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին զենք վաճառելուն
«Վրաստան» թերթի խմբագիր Վան Բայբուրթյանին շնորհվել է Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացու կոչում
17:42
ԵՄ-ն ցանկանում է Իրանի դեմ նոր պատժամիջոցներ սահմանել
17:41
Եվրամիությունը կոչ Է արել Ադրբեջանի իշխանություններին՝ անհապաղ հետաքննել հայ գերիների գնդակահարությունը
Վահագն Հովակիմյանը՝ ԿԸՀ նախագահի թեկնածու
Ինչպես են Վրաստանում փոխվել արդյունաբերական արտադրանքի գներն օգոստոս ամսին
Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանն ընդունել է Իտալիայի Վճռաբեկ դատարանի պատվիրակությանը
Կլաարի գրառումից հուզվելու փոխարեն պետք է աշխատել․ Բաբաջանյան
Խաբարովսկում մոբիլիզացածների կեսին սխալմամբ են կանչել
ՀՀ վարչապետն ընդունել է Իտալիայի Վճռաբեկ դատարանի առաջին նախագահի գլխավորած պատվիրակությանը
16:50
Սահակաշվիլիի ուկրաինացի կինը բացահայտել է, թե ով է դավաճանել իր ամուսնուն
16:45
Եղանակը Հայաստանում – Հոկտեմբեր 4, 2022
Հյուսիսային Օսիայում հայտարարել են Վրաստանի հետ սահմանին մարդատար մեքենաների հերթերի բացակայության մասին
16:35
Եղանակը աշխարհում – Հոկտեմբեր 4, 2022
16:33
Իսպանական լրատվամիջոցները անդրադարձել են Ադրբեջանի ռազմական հանցագործություններին
Լուրերի օրվա թողարկում 16:30
Միջազգային հանրությունը պետք է դատապարտի ուժի կիրառումը Ադրբեջանի կողմից. Արմեն Գրիգորյանը՝ Fox News-ին
Հանրային պաշտպանին դիմելիս կեղծ տվյալ ներկայացնողը կպատժվի տուգանքով, ընդհուպ ազատազրկմամբ

Չե՞ք ուզում միանալ եվրասիական պրոյեկտներին` մի’ միացեք, Հայաստանը Ռուսաստանին ոչինչ պարտք չէ

«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ՄՊՀ-ի Հեռուստատեսության բարձրագույն դպրոցի դեկան, հայտնի ռուս քաղաքագետ, լրագրող, Երևանում հիմնադրված «Գրիբոյեդով» ակումբի անդամ Վիտալի Տրետյակովը:

– Պարոն Տրետյակով, թեև Հայաստանն այսօր Եվրասիական ինտեգրացիոն պրոյեկտներին միանալու ճանապարհին է, իսկ այդ պրոյեկտների զարգացումը շարունակվում է, տեսակետներ են հնչում, որ այդ ծրագրերն ապագա չունեն և՛ քաղաքական, և՛ տնտեսական տարաձայնությունների պատճառով, այս ամենին գումարվում են նաև Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցների վերացումը և ռուսական տնտեսության նոր հեռանկարները: Ըստ Ձեզ՝ հաշվի առնելով այս նոր իրողությունները` ի՞նչ ապագա է սպասվում այդ պրոյեկտներին:

– Սկսեմ Ձեր հարցի վերջին մասից: Ի՞նչ կապ ունի Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցների վերացումը Եվրասիական ինտեգրացիոն պրոյեկտների հետ: Իրանն աշխարհի ամենահին պետություններից մեկն է: Այն եղել է և կլինի: Չեմ բացառում, որ կգոյատևի ԱՄՆ-ն ևս: Հնարավոր է, որ Իրանը հավակնում է  հետսովետական տարածքում (հարավում) դոմինանտ դիքերի: Եվ ի՞նչ:  Բնականոն տարածաշրջանային մրցակցություն է:

Ղրիմի վերամիավորումն ավելի ամրապնդեց Ռուսաստանին: Բոլոր առումներով, այդ թվում` այս պարագայում կարևոր է քաղաքական ու ռազմական հնարավորությունների վերականգնումը Կասպիական և Սևծովյան ավազաններում: Ուկրաինան վաղ թե ուշ պետք է բաժանվեր: Ամենաքիչը` Նովոռոսիան ամեն դեպքում լինելու է Ռուսաստանի հետ: Ուկրաինական ճգնաժամը՝ ԱՄՆ-ի ու ԵՄ-ի  հիմար քաղաքական նախաձեռնության պատճառով  առաջ մղեց եվրասիական ինտեգրացիան: Իսկ պատասխանն այսպիսին է` Եվրոպայի արևելյան հատվածում, այդ թվում` Կովկասն ու Միջին Ասիա տարածաշրջանի հատվածը, ինտեգրացիոն միությունը պատմական կոնստանտ է: Ռուսական իմպերիա, Խորհրդային Միություն, Եվրասիական միություն` կարևոր չէ: Ուժն ու կենտրոնն այդ միության Ռուսաստանն է, որը 90-ական թթ. սկզբին թուլացած էր: Այդպես եղել է ու կլինի: Սա աշխարհաքաղաքականության օրենքն է: Միայն Ռուսաստանը ոչնչացնելով կարելի է այդ օրենքը փոխել: Ոմանք հենց այդպիսի նպատակ էլ դրել են: Բայց դատելով ամենից, արդեն գերհոգնել են: Ի դեպ, եթե վերանա Ռուսաստանը, սկզբից լինելու է մի քանի տասնամյակների արյունալի պատերազմ, իսկ հետո միայն նոր իմպերիալիստական կենտրոն: Եվ իհարկե, դրանք ղազախները, ուզբեկները, հայերն ու վրացիները չէ, որ լինելու են: Այնպես որ, յուրաքանչյուրը կարող է ընտրել:

Հետսովետական տարածաշրջանում ռեսուրսները ավելի քան բավարար են: Պահանջվում է միայն  ավելացնել քաղաքական կամքը, իսկ այն ակնհայտ է, որ առաջացել է: Պահանջվում է նաև աշպատանք: Աշխատել է պետք:

– Այնուամենայնիվ տպավորություն կա, որ այդ ծրագրերի գոյությունը պայմանավորված է ՌԴ ներկայիս նախագահ Վլադիմիր Պուտինի անձով, և եթե չլինի նա, կտապալվի նաև նրա ստեղծած կայսրությունը, որտեղ գրեթե ամեն ինչ կախված է իրենից,  և նույն ուղով են գնում նաև այն երկրները, որոնք գտնվում են ինտեգրացիոն նույն տիրույթում: Չի՞ տանում սա դեպի փակուղի: Ի վերջո, այս քաղաքականությունը վտանգավոր է  առաջին հերթին այդպիսի ղեկավարների քաղաքական պրոյեկտների համար:

– Նույնիսկ Ելցինի օրոք, հանձնած Ռուսաստանի բոլոր` թե՛ աշխարհաքաղաքական, թե՛ տնտեսական դիրքերը, ինտեգրացիոն գործընթացն ընթանում էր: Նազաբարևը հանդես եկավ Եվրասիական միության գաղափարով 1994թ.` ոչ Պուտինի, այլ Ելցինի օրոք: Նա հանդես եկավ իր նախաձեռնությամբ և ոչ Կրեմլի  հուշմամբ:

Պուտինն, անխոս,  արթնացրեց Ռուսաստանը: Բայց նա ևս ոչ միանգամից, այլ իր նախագահության երրորդ ժամկետի ընթացքում սկսեց զբաղվել եվրասիական պրոյեկտի իրականացման գործով: Երբ առաջացան մի շարք բարերար հանգամանքներ, այդ թվում` նաև սպառնալիքներ, դրանց առջև այլևս չէր կարելի հապաղել: Նոր Պուտինի պարագայում ինտեգրացիան շատ ավելի արագ կընթանա: Նոր Ելցինի պարագայում՝ ավելի դանդաղ: Բայց ամեն դեպքում ընթանալու է:

– Պարոն Տրետյակով, հետաքրքիր է, թե ինտեգրացիոն կենտրոն դառնալու  հավակնություններ ունեցող Ռուսաստանն ինչո՞ւ չի ձգտում կայուն ու խաղաղ հարևանության: Երբ ԵՄ-ն ձգտում է կայուն, անվտանգ հարևանության, Ռուսաստանը ձգտում է պահպանել և օգտագործել հակամարտությունները` հակամարտող կողմերի նկատմամբ ազդեցության լծակները պահպանելու նպատակով: Նույնիսկ օրերս Վիկտորյա Նուլանդն էր անդրադարձել այս հարցին` պնդելով, թե այն  երկրներում, որտեղ Ռուսաստանն ունի ռազմաբազա, կա հակամարտություն: Ի՞նչ կասեք այս մասին, եթե խոսելու լինենք ԼՂ հակամարտության մասին:

– Կներեք, բայց Ձեր հարցում հավաքված է արևմտյան (ամերիկյան) պրոպագանդայի բուն էությունը՝  Արևմուտքը կայունության, ժողովրդավարության կողմնակիցն է, Ռուսաստանը՝ ավտորիտարիզմի ու հակամարտությունների: Պրոպագանդային պատասխանելը դժվար է, բայց կփորձեմ: Բոլորը, ում վերջին երկու տասնամյակի ընթացքում «ժողովրդավարացրել ու կայունացրել է Արևմուտքը», քայքայվել են կամ գտնվում են քաոսի ու պատերազմի իրավիճակում՝ Հարավսլավիա, Աֆղանստան, Իրաք, Վրաստան, Լիբիա: Եթե որևէ մեկն ուզում է միանալ այս ցանկին, ապա թող համագործակցի ԱՄՆ-ի հետ: Вольному воля, ինչպես ասում են ռուսները, բայց այս ասացվածքն ունի նաև շարունակություն` Спасенному – рай:

Ռուսաստանը հետսովետական տարածքում որևէ հակամարտություն չի հրահրել, բայց չէ՞ որ նա ունի հետսովետական ցանկացած երկրի իրավիճակը դեստաբիլիզացնելու հնարավորություն: Ցանկացա՛ծ: Ռուսաստանը հանդուրժել է, որքան կարող է, Վրաստանի խելագարությունները: 23  տարի հանդուրժել է  Ուկրաինայի երկակի քաղաքականությունը: Ի դեպ, հանդուրժել է Կիևի և արտաքին, և ներքին հակառուսական քաղաքականությունը: Ռուսաստանը չմիացրեց իրեն Մերձդնեստրը, որը արդեն երկու տասնամյակ երազում է այդ մասին: Եվ այսպես շարունակ: Նուլանդի հիմարություններին պատասխանելը նշանակում է չհարգել ինքդ քեզ:

Ռուսաստանը  որևէ կապ չունի ԼՂ հակամարտության հետ: Ռուսաստանը չի այն ստեղծել: Ավելին` հենց Ռուսաստանի շնորհիվ (շնորհիվ իրենց` ղարաբաղցիների և Հայաստանի` բնականաբար) ԼՂՀ-ն  գոյատևել է: Այս խնդիրն ու Երևան-Մոսկվա գործընկերային հարաբերությունները միակ բանն են, որ Բաքվի հետ մեր հարաբերությունները բարդացնում են: Ի՞նչ կարգավորում եք ակնկալում Մոսկվայից: Օգնել Ադրբեջանին վերականգնել  Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ գերիշխանությո՞ւնը: Երևի թե ոչ: Թե՞ միացնել ԼՂ-ն ու Հայաստանը: Իսկ տիկին Նուլանդն այդպիսի բան Ձեզ խոստացե՞լ է: Ես Ձեր հարցը չեմ հասկանում, եթե հարցում կա թաքնված իմաստ, բացահայտեք այն, մի ամաչեք: Հայերը, այդ թվում` ղարաբաղցիները Ռուսաստանում, Մոսկվայում մերոնքական են:

– Շաբաթներ առաջ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն անդրադարձավ Աստանայում Նազարբաևի առաջ քաշած պայմաններին` ասելով, որ ի սկզբանե  սխալ է խոսել սահմանների մասին, ԼՂ հակամարտությունը ՄՄ-ում չէ, որ կարգավորվում է, և ՀՀ-ն չի պատրաստվում միանալ ՄՄ-ին Ղարաբաղով: Օրերս Լավրովը ևս այս մասին խոսեց: Եթե հաշվի առնենք այս ամենը և եվրասիական ինտեգրացիոն պրոյեկտների զարգացման ներկայիս ուղին՝ ի՞նչ բանաձևով Հայաստանը կմիանա այդ պրոյեկտներին և կամ` կմիանա՞, թե՞ ոչ:

– Եթե Հայաստանը ցանկանում է, ապա իմ  կարծիքով, պետք է միանա Մաքսային միությանը կամ արդեն Եվրասիական միությանը իր ներկայիս պաշտոնական սահմաններով: Իսկ ԼՂ հակամարտությունն այն հակամարտությունների թվին է դասվում, որոնք կարող են սառեցված տեսքով ապրել տասնամյակներ և հարյուրամյակներ: Երկրորդ՝ Հայաստանի անդամակցությունը Եվրասիական միությանը նշանակելու է նաև ԼՂՀ անդամակցություն: Այդ մասին պարզապես ընդունված չէ խոսել, բայց դա այդպես է: Է՞լ ինչ է անհրաժեշտ: Որպեսզի Ռուսաստանը ճանաչի՞ ԼՂՀ անկախությունը: Այդ դեպքում ճանաչեք Հարավային Օսեթիայի, Աբխազիայի, Նովոռոսիայի անկախությունը: Հայաստանի անդամակցությունը Եվրասիական միությանը ցանկալի է, բայց ոչ սկզբունքային Ռուսաստանի համար: Իսկ Հայաստանի համար դա ընտրություն է, ուստի կատարեք այդ ընտրությունն ինքներդ:

Ռուսներ ու  ղազախներ Հայաստանում համարյա չկան: Իսկ հայեր Ռուսաստանում միլիոնավոր են, Ղազախստանում տասնյակ ու հարյուրհազարավորներ: Եվ ապրում են նրանք հիանալի, ոչ ավելի վատ, քան հենց իրենք ռուսներն ու ղազախները: Այնպես որ, ո՞վ պետք է ընտրություն կատարի: Իսկ եթե չեք ցանկանում, Ձեր թևի տակ երկու տարածաշրջանային  դերժավա կա՝ Իրան և Թուրքիա: Նրանց ընտրեք որպես գործընկեր: Ընտրությունը Ձերն է:

– Պարոն Տրետյակով, ամեն դեպքում նույնիսկ եվրասիական գաղափարախոսության ջատագովներն այսօր խոսում են այն մասին, որ Աստանան վատ մեկնարկ էր՝ ֆալստարտ և եվրասիական ինտեգրացիոն պրոյեկտներն ու Ռուսաստանի քաղաքականությունը բեկումնային փուլում են, և թեև պրոյեկտները միգուցե նոր թափով սկսվեն ավելի ուշ, Հայաստանը պետք է մնա պրոռուսական ինտեգրացիոն գոտում, բայց ակտիվ չմիանա պրոյեկտներին այսօր, պաուզա վերցնի, որովհետև պրոյեկտները նոր պետք է հաստատվեն: Ի՞նչ եք մտածում այս մասին:

– Ես պատասխանեցի նախորդ հարցի իմ պատասխանում Ձեր այս հարցին ևս: Ես իմ պատկերացումն ունեմ այն ամենի վերաբերյալ, թե ինչպես պետք է իրականացնել եվրասիական պրոյեկտները, շատ ավելի ռադիկալ, քան Պուտինն ու Նազարբաևն են: Օրինակ` ես կարծում եմ, որ անհրաժեշտ է կտրուկ ուժեղացնել քաղաքական և ռազմական ինտեգրացիան, իսկ տնտեսությունը կներգրավվի այդ ամենում: Բայց ես ՌԴ կամ Ղազախստանի նախագահը չեմ:

Կարծում եք, որ Աստանան վատ մեկնարկ էր, կարծեք: Չե՞ք ցանկանում միանալ` մի միացեք: Այս իմաստով Հայաստանը Ռուսաստանին ոչինչ պարտավոր չէ:  Միացեք ԵՄ-ին և ՆԱՏՕ-ին: Այնտեղ, ինչպես շատերին է թվում, շատ փող ու երջանկություն կա: Փորձեք: Ինչո՞ւ դեռ չեք փորձել:

Բայց մեկ անգամ ևս  հիշեցնում եմ, որ երեք հետսովետական երկրներ, որոնք վազում էին այնտեղ, արդեն քայքայվել են՝ Վրաստանը, Մոլդովան և Ուկրաինան: Եվ տնտեսական բարգավաճումն այդ երկրների չի ավելացել: ԵՄ-ում կեղտոտ աշխատանքով մոլդովացիներ ու ուկրաինացիներ հանդիպում եմ մշտապես:

Իհարկե, հայերի մոտ հատուկ հանգամանքներ կան՝ հզոր և կոնսոլիդացված  սփյուռք աշխարհի շատ երկրներում, այդ թվում` ԱՄՆ-ում և Ֆրանսիայում: Նշանակում է, որ Դուք ավելի լավ հնարավորություններ ունեք: Փորձեք: Պարզապես այդ ընտրության պատասխանատվությունը մի դրեք Ռուսաստանի, Պուտինի վրա և իմ վրա անձնապես ևս:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում