Saturday, 03 12 2022
01:02
Մունդիալ-2022․ Արգենտինան՝ քառորդ եզրափակչում է
00:00
Եվրոպայի անվտանգության ճարտարապետությունը պետք է երաշխիքներ ապահովի Ռուսաստանի համար. Մակրոն
23:45
Աբդոլլահիանը հեռախոսազրույց է ունեցել Գուտերեշի հետ
12 միլիարդ դրամ՝ Կոտայքում ենթակառուցվածքների զարգացման համար
Հայկական ազգային զարդեր, հուշանվերներ, ուտեստներ՝ Վրաստանում կազմակերպված բարեգործական տոնավաճառում
Ավանեսյանն ընդգծել է ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի տարածման դեմ կատարված աշխատանքների կարևորությունը
Մոսկվայում ավտոբուսի վթարի հետևանքով 13 մարդ է տուժել, այդ թվում՝ 5 երեխա
ՀՀ մի շարք տարածաշրջաններում ձյուն է տեղում
ՃՏՊ Սիլիկյան թաղամասում․ կա տուժած
Ռուսական առաջարկը մեզ համար ընդունելի է, ցանկացած այլ տարբերակ բերելու է պատերազմի․ Դավիթ Բաբայան
21:55
Մունդիալ-2022. Նիդեռլանդների հավաքականը քառորդ եզրափակչում է
Պոլսո հայ համայնքում հայի որակը պահելու խնդիր ունենք, ինքնությունը կորցնելու վտանգի առաջ ենք
ՊԲ ստորաբաժանումներն ադրբեջանական դիրքերի ուղղությամբ կրակ չեն բացել․ Արցախում հերքում են Ադրբեջանի տարածած լուրը
1 օրում դարձա հաշմանդամ, սովորեցի ապրել անվասայլակին
Տարածաշրջանից Ռուսաստանի հեռացմամբ կկանխվի պատերազմը․ Վաշինգտոնը քաշում է կարմիր գիծ
Արցախի ընդերքը պետության բացառիկ սեփականությունն է
Դեկտեմբերի 5-ին Հանրապետության հրապարակ մուտք գործող փողոցները փակ կլինեն
20:15
Պելեի ինքնազգացողությունը վատացել է, քիմիոթերապիան չի օգնում
20:00
Մոսկվան և Մինսկը տարածաշրջանային անվտանգության ապահովման համաձայնագիր են ստորագրել
19:45
Կասպից ծովի ափերին շուրջ 700 սատկած փոկ է հայտնաբերվել
Խարդախության մեղադրանքով հետախուզվողը հայտնաբերվել է «Զվարթնոց» օդանավակայանում
Փախուստի դիմած կալանավորը հայտնաբերվել է
19:00
Ինդոնեզիայում 6.1 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել
Ռուսաստանը չի ընդունի նավթի գնի առավելագույն շեմը. Պեսկով
Տարածաշրջանում կայուն խաղաղության հաստատման հիմնական խոչընդոտն Ադրբեջանի գործողություններն են. Միրզոյանը՝ Ռիքերի հետ հանդիպմանը
Գյումրիում նշվեց Հաշմանդամություն ունեցող անձանց միջազգային օրը
Լավրովի կողմից պարզունակ մանիպուլյացիա է. Ադրբեջանին սիրաշահելու և Հայաստանի նկրտումները զսպելու ուղերձ էր
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնդիրները քաղաքային իշխանության դիտակետում են
Խորհրդարանական մոդելը մեզ մոտ ձևական է. Սահմանադրությունը պետք է փոխվի և կոնկրետ պատճառով
Հայ Առաքելական Եկեղեցին նշել է Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալների տոնը

Ամեն ինչ կախված էր ժողովրդից, իսկ ժողովուրդը` խոսքից

Մարտի 1-ին կանգնելով Մատենադարանի մոտ հավաքված բազմահազար քաղաքացիների առջեւ` ընդդիմության առաջնորդ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հարկ համարեց ոչ թե հանդես գալ ելույթով, այլ հանրահավաքի անունից հայտարարություն ընդունել:

Կարելի է վստահությամբ պնդել, որ ինչպես նախորդ շրջանում ընդդիմության կողմից առաջադրված մյուս պահանջները, հայտարարությամբ վարչախմբին ուղղված 15 նոր պահանջներն այժմ եւս չեն կատարվի: Այդ իսկ պատճառով, անհրաժեշտ է նկատել, որ հայտարարության բովանդակային կողմը որքան էլ արժեքավոր ու այժմեական լինի, ընթացիկ քաղաքական գործընթացների վրա նրա օգտակարությունը չնչին է լինելու:

Ուստի մի կողմ թողնելով պահանջների բովանդակային կողմը` անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել առավել կարեւոր` հայտարարության ընդունման ձեւական կողմին: Լինելով վերջին շրջանում ՀՀ առաջին նախագահի կիրառած ամենից կարեւոր մարտավարական քայլը` վերջինս իսկապես կարող է դառնալ երկրում փոփոխությունների սկզբնավորման գեներատոր, եթե հաջորդ հանրահավաքների ընթացքում ապահովվի դրա շարունակականությունը: Խոսքն այս դեպքում ընդդիմության որոշումների ընդունման գործառույթում հանրահավաքին ներկա քաղաքացիների մասնակցության ապահովմանն է վերաբերում, ինչպես նաեւ` այդ որոշումները գործադրելու քաղաքացիական հասարակության իրավասության ճանաչմանը: Սա ոչ այլ ինչ է, քան պետական կառավարմանը քաղաքացիների ուղղակի մասնակցության ամրագրում, որը բնորոշ էր անտիկ քաղաք-պետություններին:

Պատմականորեն այնպես է ձեւավորվել, որ քաղաքացիների մասնակցությունը պետական կառավարմանը երբեւէ իրացվել է երկու ճանապարհով: Պետության բնակչության քանակից կախված կիրառվել են կամ քաղաքացիների ուղղակի որոշումներ կայացնելու, կամ ներկայացուցչական մարմինների միջոցով պետական կառավարմանը մասնակցելու ձեւերը: Այդ իսկ պատճառով հատկապես հնադարում քաղաք-պետություններում` պոլիսներում, գումարվում էին ժողովրդական ժողովներ, որտեղ քաղաքացիները կայացնում էին պետական նշանակության որոշումներ, ընտրում էին պետական պաշտոնեությանը եւ այլն: Պատմության նոր ու նորագույն շրջանում, պետական խոշոր կազմավորումների փաստով պայմանավորված, ժողովրդավարական հասարակարգերում լայն կիրառություն էր գտել արդեն քաղաքացիների ներկայացուցչական մարմինների միջոցով պետական կառավարմանը մասնակցելու ձեւը: Ժողովրդաիշխանության (դեմոկրատական պետության) կառավարման այս երկու համակարգերի աղբյուրն, այսպիսով, մշտապես հանդիսացել են պետության քաղաքացիները, ովքեր օժտված են եղել որոշումներ կայացնելու կամ ընտրելու իրավասությամբ:

Վերջին մեկուկես տասնամյակի հայաստանյան փորձը ապացուցում է, որ քաղաքացիների պատվիրակված լիազորման միջոցով պետական կառավարմանը մասնակցելու մեխանիզմը, որը գործնական կիրառություն պետք է գտներ հատկապես Ազգային ժողովի կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում, վաղուց իրեն սպառել է: Հոկտեմբերի 27-ից հետո մոնոլիտացված ավազակապետական վարչախումբը, իր ձեռքում ապօրինաբար կենտրոնացնելով ռազմական ու վարչական բոլոր ռեսուրսները, այլեւս հնարավորություն չի տվել քաղաքացիներին ազատ կամարտահայտության միջոցով հասնել ցանկալի որոշումների փոքր իսկ իրականացմանը: Այդ իսկ պատճառով ընտրական մեխանիզմների չգործելու ներկայիս պայմաններում պետության ու քաղաքացու փոխադարձ կապն ապահովող միակ հիմնական միջոցը դարձել է հրապարակում անցկացվող այն նույն ժողովրդական ժողովը, որի միջոցով քաղաքացիները երբեւէ կարողացել են իրացնել պետական կառավարմանը մասնակցելու իրենց իրավունքը: Ու դա ոչ միայն հնադարում լայն կիրառություն գտած պրակտիկա է, այլ հենց այսօր ողջ աշխարհի ուշադրությունը գրաված հիմնական քաղաքական գործիքը, որի միջոցով բռնապետական տիրապետության տակ գտնվող քաղաքացիական զանգվածները կարողանում են ի վերջո հասնել իրենց ձայնի իրավունքի հաստատմանն ու հետեւաբար պետական կառավարմանը սեփական մասնակցության ապահովմանը:

Եգիպտական Թահրիր հրապարակից անցում կատարելով դեպի Մատենադարանի հարթակ` կարող ենք տեսնել, որ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի վերջին հրապարակային գործողություններն, այսպիսով, ուղղված էին քաղաքացիական մանդատի ճանաչմանն ու նրա ձայնի իրավունքի ամրագրմանը: Եթե մինչ այդ ընդդիմության քաղաքական առաջնորդներն իրենց հիմնական որոշումները կայացնում էին սենյակներում ու դրա մասին քաղաքացիական հասարակությանը տեղյակ պահում հրապարակում ժողովրդի հետ առերեսվելուց հետո, ապա մարտի 1-ին ՀՀ առաջին նախագահի կողմից գործարկվեց այն հին մեխանիզմը, որով քաղաքացիներն իրենք էին դառնում որոշումների ընդունման հեղինակն ու դրա կյանքի կոչման երաշխավորը: Այդ տեսանկյունից հատկանշական էր հրապարակված հայտարարությունը քվեարկության դնելու հանգամանքը: «Այժմ խնդրում եմ քվեարկել. համաձա՞յն եք ընդունել այս հայտարարությունը. դե՞մ. ձեռնպա՞հ: Ընդունվում է ձայների բացարձակ մեծամասնությամբ», – սրանք էին ընդդիմության առաջնորդի առաջին քայլերը ուղղակի ժողովրդավարություն հաստատելու ճանապարհին:

Սակայն հայտարարությունը համաժողովրդական քվեարկության դնելով չէ միայն, որ ապահովվեց քաղաքացիական նոր իրավունքների հաստատման խնդիրը: Հաջորդ քայլը` ժողովրդական ժողովի հրավիրման նոր օրվա մասին Տեր-Պետրոսյանի խոսքը, կրկին առաջին պլան բերեց ընդունվելիք որոշումներին քաղաքացիների անմիջական մասնակցությունը: Իշխանությունների ձեռնարկած գործողությունները հաջորդ «նիստում»` մարտի 17-ին, ժողովրդի հետ միասին քննարկելու ու համապատասխան եզրակացություններ կատարելու ընդդիմության քաղաքական ղեկավարության պատրաստակամությունը դարձավ եւս մի կարեւոր պայման ուղղակի ժողովրդավարություն հաստատելու գործում: «Ըստ այդմ, այսօրվանից Հայ ազգային կոնգրեսի հանրահավաքները ընթացիկ քաղաքական ակցիաներից վերածվում են հասարակության ինքնակառավարման յուրատեսակ ֆորումի՝ օժտված որոշումներ կայացնելու եւ դրանք գործադրելու լիակատար իրավասությամբ», – սրանք էին ՀՀ առաջին նախագահի վերջին խոսքերը:

Կարելի է արձանագրել, որ վերջին հանրահավաքից հետո ընդդիմության քաղաքական ղեկավարության կողմից ուղղակի ժողովրդավարության հաստատման մարտավարությունը շարունակական դառնալու դեպքում կարող է հզոր գործիք դառնալ երկրում դրական փոփոխությունների հասնելու գործում: Ժողովրդական ժողովների որոշումների կենսագործումը ճանաչելով իրենց սահմանադրական իրավունքների հաստատման ամենակարճ ուղի` քաղաքացիներն այդուհետ այն կարող են կիրառել իրենց քաղաքական իրավունքների ու հատկապես ընտրական իրավունքի ուղղակի հաստատմանը հասնելու համար: Վերջինս հարկ է հասկանալ ոչ միայն նեղ` իրավաբանական իմաստով, այլ առավել լայն` քաղաքական: Իսկ այդ դեպքում հիշարժան են անտիկ մեծերի հետեւյալ մտքերը` «Երբ ժողովուրդը ընտրության տերն է, նա տերն է նաեւ կառավարության» (Արիստոտել), ու նաեւ` «Հունաստանում ամեն ինչ կախված էր ժողովրդից, իսկ ժողովուրդը` խոսքից» (Թենելոն):

Մարտի 17-ին սպասենք առաջնորդների խոսքին ու մեր ընտրությանը:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում